Πιο χαμηλά Πανίκο, πιο χαμηλά!

"Υπάρχουν τρία πράγματα τα οποία δεν μπορούν ποτέ να συνενωθούν: 

Ευφυΐα, Εντιμότητα και Εθνικοσοσιαλισμός. 

Μπορείς να είσαι ευφυής και ναζί. Τότε δεν είσαι έντιμος. 

Μπορείς να είσαι έντιμος και ναζί. Τότε δεν είσαι ευφυής. 

Και μπορείς να είσαι έντιμος και ευφυής. Τότε δεν είσαι ναζί".

Gerhard Bronner

Πανίκο, όταν καλείσαι να υποδυθείς τον εαυτό σου, όπως όμως σου τον έχουν υπαγορεύσει άλλοι, θα είναι δύσκολος ο ρόλος. Ειδικά στην αρχή της παράστασης, αφού θα σαστίζεις ακούγοντας τις εντολές του υποβολέα σου, μέχρι να μπεις στο πετσί του εαυτού σου, όπως σου τον υπαγορεύει.

Ειδικά όταν είσαι επικεφαλής ενός ανεξάρτητου κατά άλλα θεσμού, Πανίκο, δεν μπορείς να μην προκαλέσεις μειδιάματα σε όποιους έχουν τα μάτια τους καρφωμένα σε σένα.

Η Κεντρική Τράπεζα, μας είπες χτες Πανίκο, "είναι μια ανεξάρτητη αρχή και ως τέτοια δεν καθοδηγείται ούτε ζητά καθοδήγηση από το Προεδρικό, το υπουργείο Οικονομικών, την κυβέρνηση ή οποιοδήποτε άλλο οργανισμό".

Μα ασφαλώς! Πως άλλωστε; Ούτε η απομάκρυνση χτές μάλιστα του Μιχάλη Σαρρή από τη Λαϊκή, ούτε του Ανδρέα Ηλιάδη από την Τράπεζα Κύπρου ούτε οι πιέσεις για την απομάκρυνση των Νίκου Καρυδά και Κωνσταντίνου Τσολάκη ήταν επιθυμίες του Προεδρικού. Ούτε της κυβέρνησης. Ούτε του ΑΚΕΛ. Ούτε της κεντρικής επιτροπής, δεν είναι έτσι Πανίκο;

Από χτες Πανίκο δεν θα σε παίρνω πια σοβαρά. Είχα μια ελπίδα πως έστω και τώρα, μια και έχεις τουλάχιστον τις γνώσεις και την αντίληψη της κατάστασης αλλά και της τεράστιας ζημιάς που ήδη προκάλεσαν οι καθ' υπόδειξη του Προεδρικού και της Εζεκία Παπαϊωάννου χειρισμοί σου, πως θα άλλαζες πορεία.

Αυτό δεν φάνηκε πουθενά στη συνέντευξή σου Πανίκο. Και τα περί ανεξαρτησίας σου ήταν ήταν μια από τις αντιφάσεις στις οποίες υπέπιπτες συνεχώς Πανίκο. Όπως ήταν κι εκείνη για τα συνεργατικά πως "είναι λεπτό θέμα" ενώ ξέρεις τι λαμόγια κάνουν τη μπάζα τους εις βάρος των απλών καταθετών.

Δεν ξέρω αν οι απαντήσεις που διάβαζες ήταν γραμμένες κι από σένα ή εκείνους που σε διόρισαν εκεί, Πανίκο.

Το μεγαλύτερό σου ατόπημα χτες όμως ήταν η αξιοθρήνητή σου προσπάθεια να αφήσεις ακόμα και αιχμές κατά της τρόικας, πως έχει αυτή την ευθύνη για τη διαρροή εκείνων των αστρονομικών ποσών για τις κεφαλαιουχικές ανάγκες στο τραπεζικό σύστημα, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά το αποκορύφωμα της αθλιότητας της πολιτικής του Χριστόφια και της συμμορίας του. Κατάλαβες Πανίκο;

Είπες πως "έχουν αναφερθεί διάφορα ποσά στον Τύπο και αυτά τα ποσά που έχουν αναφερθεί ενδεχομένως να είναι εκτιμήσεις της τρόικας," και μετά μας λες Πανίκο πως θέλεις "να φύγει η αβεβαιότητα".

Τόσο χαμηλά δηλαδή ρε Πανίκο;

Η μεγάλη πρόκληση για τον Πανίκο Δημητριάδη

Η πρόσφατη διαρροή του αρχείου Excel στα μέσα ενημέρωσης επιβεβαίωσε ένα κοινό μυστικό. Πως τα κριτήρια για διορισμούς σε ημικρατικούς οργανισμούς ή άλλα δημόσια αξιώματα από την κυβέρνηση Χριστόφια-ΑΚΕΛ είναι αποκλειστικά κομματικά και όχι αξιοκρατικά.

Οι λόγοι είναι πολύ πιθανόν να σχετίζονται όχι μόνο με την επιθυμία της ηγεσίας του κόμματος και του προεδρικού να εφαρμόζεται η πολιτική της κυβέρνησης αλλά και με άλλες προσδοκίες, συμπεριλαμβανομένων και οικονομικών συμφερόντων.

Μια καθαρά κομματική επιλογή υπήρξε και αυτή του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Πανίκου Δημητριάδη.

Ο Δημητριάδης είχε εκδηλώσει αρκετά νωρίς το ενδιαφέρον του για τη θέση και προωθήθηκε σε αυτήν από τον κομματικό μηχανισμό του κόμματος αφού έδωσε διά της αρθρογραφίας και δημοσίων παρεμβάσεών του τα απαιτούμενα δείγματα γραφής, δηλαδή πόσο τέλεια θεωρεί την οικονομική και δημοσιονομική πολιτική και εν γένη τη διακυβέρνηση της χώρας από τον Δημήτρη Χριστόφια και τη συμμορία του. Σε μια τέτοια περίπτωση, στις 22 Μαΐου του 2011, την Κυριακή δηλαδή των βουλευτικών εκλογών, δεν παρέλειψε να συμπεριλάβει στο βιογραφικό του στα πλαίσια συνέντευξης που δημοσίευσε η Χαραυγή πως είναι "πρώτος εγγονός του Χριστόδουλου Πέτρου (Μπολσεβίκου)".

Όχι δηλαδή απλώς ΑΚΕΛικός, ή μέλος ΚΟΒ (κομματικής ομάδας βάσης), αλλά γέννημα και θρέμμα του κόμματος.

Η εμπειρία άλλωστε του ΑΚΕΛ με τον Αθανάσιο Ορφανίδη ήταν απογοητευτική. Ο άνθρωπος, επίσης γόνος μιας αριστερής ή έστω αριστερίζουσας οικογένειας, είχε ένα μεγάλο ελάττωμα. Πίστευε πως ως ανεξάρτητος αξιωματούχος θα έπρεπε να ασκεί τα καθήκοντά του στα πλαίσια του νόμου με γνώμονα το συμφέρον της οικονομίας και όχι με γνώμονα το συμφέρον του ΑΚΕΛ.

Οι πρώτες διαφορές στην προσέγγιση Ορφανίδη-Χριστόφια άρχισαν να γίνονται εμφανείς με την απαίτηση της κυβέρνησης το 2008 να ξεπουληθεί το χρυσάφι της Κεντρικής ώστε να χρηματοδοτηθεί η φιλολαϊκή κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης. Επίσης, οι δημόσιες παρεμβάσεις του Αθανάσιου Ορφανίδη με τις οποίες καλούσε την κυβέρνηση να πάρει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης έγκαιρα ή "έστω και τώρα". Εξ ου άλλωστε το ΑΚΕΛικό μένος εναντίον του...

Τη μεγαλύτερη όμως ζημιά στη σχέση της ΑΚΕΛικής κυβέρνησης και του τέως διοικητή προκάλεσαν η άρνηση του τελευταίου μετά από παρασκηνιακές παρεμβάσεις (συμπεριλαμβανομένου και  τηλεφωνήματος από τον αρχισακελάριο του ΑΚΕΛ) για αδειοδότηση συγκεκριμένης τράπεζας από το Μαυροβούνιο, της Atlas Mont, όπως και η αμφισβήτηση των εξουσιών του από μέλη του Δ.Σ. που διόρισε η κυβέρνηση, τα οποία αποδείχθηκαν και αυτά, παρά το γεγονός ότι δεν διέρρευσε ανάλογη λίστα, λίζιοι άνθρωποι του ΑΚΕΛ.

Ο διορισμός του Πανίκου Δημητριάδη έχει άρει συνεπώς το βασικότερο εμπόδιο για την έκδοση τέτοιων αδειών, οι οποίες αναμένεται να αποφέρουν σημαντικά οφέλη για τα ταμεία του κόμματος, τα οποία εκτιμούνται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ-αν όχι εκατοντάδες.

Ενδιαφέρον για αδειοδότηση, έχει μάλιστα ήδη εκδηλώσει μία τράπεζα λιβανικών συμφερόντων με έδρα την Τανζανία, η οποία δραστηριοποιείται στην Κύπρο εδώ και τρεις δεκαετίες. Η τράπεζα αυτή, η οποία μετέφερε στην αφρικανική αυτή χώρα την έδρα της πριν μια δεκαετία από τις Νήσους Καϋμάν που έχουν καταστήσει τη νομοθεσία τους για την καταπολέμηση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος πολύ αυστηρή, φαίνεται να έχει ήδη εξασφαλίσει την πολυπόθητη αυτή άδεια.

Το πεδίο δραστηριοποίησής της στην Κύπρο (και Ρωσία) είναι, ως θυγατρική τράπεζα ενός μη Ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, περιορισμένο. Σε περίπτωση που καταστεί κυπριακή τράπεζα, θα είναι και ευρωπαϊκή και εκτός από πρόσβαση σε χρηματοδότηση από Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έχει και δικαίωμα διεξαγωγής τραπεζικών εργασιών σε κάθε μία από τις 27 χώρες της ΕΕ, χωρίς να απαιτείται πλέον έγκριση από άλλη κεντρική τράπεζα άλλης ευρωπαϊκές χώρας της.

Όπως μάλιστα αναφέρθηκε σε πρόσφατη συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, η προς το παρόν αφρικανική τράπεζα, η οποία ξεκίνησε εδώ και μερικούς μήνες την ανέγερση των νέων της κεντρικών γραφείων στη Λευκωσία, είναι μία από τις λίγες τράπεζες που επιδεικνύουν ενδιαφέρον για αγορά ή ανανέωση κυπριακών κυβερνητικών αξιογράφων.

Όπως είπε ο υπουργός Οικονομικών Βάσος Σιαρλή στους βουλευτές, "...η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, την οποία φιλοξενούμε εδώ στην Κύπρο για δεκάδες χρόνια έδειξε την προθυμία της να μας ανανεώσει ένα γραμμάτιο το οποίο έληγε στις 17 του μηνός και πράγματι το έχει πράξει ήδη για 53 εκατομμύρια ευρώ.  Μια άλλη τράπεζα, η Federal Bank of the Middle East, έχει εκφράσει την επιθυμία δύο γραμμάτια τα οποία λήγουν σύντομα -πιστεύω το ένα είναι την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου και το άλλο στις αρχές της δεύτερης εβδομάδας του Αυγούστου- συνολικό ποσό 244 εκατομμύρια ευρώ να τα ανανεώσει.  Είναι λεφτά τα οποία αντιλαμβάνομαι ήταν βραχυπρόθεσμα και τα έχουμε εδώ και ένα χρόνο. Επομένως δεν είναι κάτι το νέο, αλλά οι άνθρωποι είχαν κάθε δικαίωμα, αν θέλετε, να τα αποσύρουν λόγω του γεγονότος ότι δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν ρευστότητα.  Τώρα όμως έχουν πρόθεση να τα ανανεώσουν".

Γιατί άραγε; 

Ποιος αγοράζει ομόλογα του μοναδικού κράτους του κόσμου τα οποία δεν αποδέχεται η ίδια η κεντρική τράπεζα που του εκδίδει το νόμισμά του ως εξασφάλιση; 

Ποιος αγοράζει ομόλογα ενός κράτους που έχει υποβαθμιστεί σε σαβούρα, τα δημοσιονομικά του είναι εκτός ελέγχου, το ίδιο είναι στα όρια της στάσης πληρωμών, κωλυσιεργεί στις διαπραγματεύσεις του με την τρόικα από την οποία ζήτησε διάσωση και απλώς παρακαλά μπας και γίνει ένα θαύμα για να βγάλει ο πρόεδρός του τη θητεία του;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό ίσως να το έχει δώσει η σύζυγος ενός στελέχους της υποψήφιας αυτής τράπεζας, το οποίο κατά σύμπτωση κατάγεται από τις Νήσους Καϋμάν. Η εν λόγω κυρία, η οποία τυγχάνει να είναι όχι μόνο μέλος του προσωπικού της Κεντρικής Τράπεζας αλλά και ένα από τους πιο έμπιστους συνεργάτες του διοικητή Πανίκου Δημητριάδη (ποιος βάζει ως ιδιαιτέρα γραμματέα του άτομο που δεν μπορεί να εμπιστευτεί;), φαίνεται πως, σύμφωνα με τον βουλευτή του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου ήδη "πολλοχουμίζεται" πως η τράπεζα του ανδρός της θα αδειοδοτηθεί.

"Κοιτάξετε, εγώ πρώτη φορά ακούω αυτό που λέτε τώρα," ήταν η πρώτη αντίδραση του αφεντικού της, ο οποίος πρόσθεσε πως "θα αξιολογηθεί η αίτηση, αν υπάρχει αίτηση, με τα σωστά αντικειμενικά κριτήρια και σας διαβεβαιώνω ότι δεν κάνουμε εκπτώσεις ανεξάρτητα και αν μία συγκεκριμένη τράπεζα θέλει να βοηθήσει ή όχι την κυβέρνηση.  Εμείς το βλέπουμε καθαρά σαν εποπτικό μέλος".

Έτσι ε; Καλά ρε Πανίκο, δηλαδή δεν ξέρεις το κοστούμι που φοράς, ποιος "ράφτης" σου το έραψε;

Είναι δυνατόν να μην γνωρίζεις ποιοι ήταν οι θιασώτες σου όταν εδώ και δύο χρόνια περίπου "πολλοχούμιζες" τη δημοσιονομική πολιτική του ΑΚΕΛ στα "ακαδημαϊκού ύφους" και "ελαφρά τη καρδία" άρθρα σου στη Stockwatch; Από που εισέπραττες στα ελληνικά σου κείμενα χειροκρότημα στα αγγλικά και γιατί;

Τι είναι αυτό που σε έπιασε εσένα, το γέννημα και θρέμμα του ΑΚΕΛ, τον εγγονό του Μπολσεβίκου, να θέλεις να μας πείσεις πως θα εξετάσεις ένα αίτημα μιας τράπεζας που "δεν είναι σημερινή και χθεσινή" αλλά έχει "παρουσία στην Κύπρο για τριάντα χρόνια" με "αντικειμενικά κριτήρια"; Ιμίσι μου...

Τα έργα σου ως ανεξάρτητου αξιωματούχου τα είδαμε άλλωστε νωρίς. Είδαμε ποιον έβαλες αρμόδιο για τις αδειοδοτήσεις και την εποπτεία πριν καν κάτσεις στην νέα σου καρέκλα: Έναν άνθρωπο δηλαδή, φωτογραφία του οποίου να χειροκροτεί σε προεκλογική συγκέντρωση του ΑΚΕΛ δημοσίευσε πέρσι η Χαραυγή. Εκείνο δηλαδή το κόμμα που λύσσαξε να βάλει χέρι στις αδειοδοτήσεις...

Φτάνει πια το ξύρισμα. Εάν πράγματι έχεις λίγη τσίπα πάνω σου, να εννοείς πως είσαι ανεξάρτητος, τότε απομάκρυνε εκείνους που σου υπέδειξε το ΑΚΕΛ να βάλεις σε θέσεις-κλειδιά και βάλε σε αυτές άξιους ανθρώπους.

Είδες άλλωστε τι ζημιά έκαναν οι χειρισμοί που σου υπαγόρευσε το ΑΚΕΛ στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα.

Έστω και σήμερα, άλλαξε εσύ τουλάχιστον πορεία. Αν δεν θέλεις κι εσύ νάσαι συνένοχος στο έγκλημα που συντελείται εις βάρος της κοινωνίας.

Ο λίζιος άνθρωπος και τα κατορθώματά του

Μερικές φορές, λένε, ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Εξ ου και συχνά γινόμαστε μάρτυρες στη χρήση αθέμιτων μέσων για την επίτευξη ενός "ανώτερου" και "ιερού" σκοπού. Όταν όμως τα μέσα που αξιοποιούνται για την επίτευξη ενός σκοπού είναι ακατάλληλα και όχι μόνο αθέμιτα, έστω κι αν αυτός επιτυγχάνεται, προκαλούνται άλλες ανεπιθύμητες παρενέργειες.

Τις επόμενες μέρες ή εβδομάδες είναι πολύ πιθανόν τα μέλη της κυπριακής κοινωνίας να αρχίσουν να βιώνουν τις παρενέργειες της απόφασης της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ, του Χριστόφια και της συμμορίας του, η οποία εκτελέστηκε από τον εντολοδόχο τους στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, Πανίκο Δημητριάδη.

Είχαμε αναφερθεί πρόσφατα στο ψευδές δημοσίευμα του Παττιχόφυλλου (άλλως Φιλελευθέρου) το οποίο στις 4 Ιουλίου, επικαλούμενο την τρόικα, είπε πως οι τεχνοκράτες της που είχαν συναντήσει την προηγούμενη μέρα τον Πανίκο, είχαν προβεί σε μια πρώτη εκτίμηση για τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των κυπριακών τραπεζών, ανεβάζοντας το απαιτούμενο ποσό σε 10 δις ευρώ.

Εκείνο το δημοσίευμα ήταν ψευδές για τους εξής λόγους:

Α) Στην πρώτη επίσκεψή της στην Κύπρο, η τρόικα δεν προέβη σε καμιά εκτίμηση σχετικά με το ύψος του πακέτου που θα χρειαζόταν η Κύπρος αλλά επικεντρώθηκε αποκλειστικά στη συλλογή στοιχείων

Β) Οι τεχνοκράτες της τρόικας δεν προέβησαν ουδέποτε σε δημόσιες δηλώσεις ή διαρροές προς τα μέσα ενημέρωσης

Άρα, εκείνος ο αριθμός ούτε υπολογίστηκε από την τρόικα και ούτε δόθηκε από αυτήν στη φυλλάδα του συγκροτήματος Παττίχη. Πηγή εκείνου του δημοσιεύματος ήταν ένας λίζιος άνθρωπος του ΑΚΕΛ που εργάζεται στην Κεντρική. Αν όχι ο ίδιος ο διοικητής σίγουρα ένα από τα δεξιά (ή καλύτερα αριστερά) του χέρια, δηλαδή ο Σπυρούλης ή ο Ζιζούλης, που ενεργούν στο όνομά του.

Η διοχέτευσή του εξυπηρετούσε ένα "ανώτερο και ιερό" σκοπό, το να ενισχυθεί δηλαδή η εντύπωση πως για την προσφυγή στον μηχανισμό δεν ευθύνεται καθόλου η κυβέρνηση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η οικονομική και δημοσιονομική του πολιτική ή έστω το ΑΚΕΛ, αλλά αντί αυτών οι τράπεζες και η έκθεσή τους στην Ελλάδα.

Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί πως ο ίδιος ο Πανίκος Δημητριάδης όχι μόνο δεν επιχείρησε ποτέ να διαψεύσει εκτιμήσεις που ανεβάζουν το ύψος των κεφαλαιουχικών αναγκών των τραπεζών σε μέχρι και 10 δις (ή και περισσότερο) όπως έγινε π.χ. σε μια συνέντευξή του στη Stockwatch στις 27 Ιουνίου, αλλά προέβη ο ίδιος σε ανάλογη εκτίμηση σε πρόσφατη συνεδρία της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής. Το σχετικό απόσπασμα είναι:

ΑΓΓΕΛΟΣ ΒΟΤΣΗΣ:

Ο αριθμός του €6 δις μέχρι €15 δις αναφέρεται καθαρά για τις τράπεζες, συν τι θα χρειαστεί το κράτος;

ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ:

Είναι ένα range.

Α. ΒΟΤΣΗΣ:

Θα αναφέρεται γενικά και στο τι θα χρειαστούμε για τις τράπεζες και τι θα χρειαστούμε για το κράτος;

ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ:

Όχι.  Κύριε Βότση, αυτό το rate που ανέφερα εγώ είναι για τις τράπεζες.  Από €6 δις μέχρι €12 δις είναι για το τραπεζικό σύστημα εξ ολοκλήρου.

Είπαμε, ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Το πρόβλημα όμως είναι πως μια τέτοια εκτίμηση (πως δηλαδή οι κεφαλαιουχικές ανάγκες των τραπεζών ανέρχονται σε 10 δις ευρώ ή ακόμα και 12 δις ευρώ), μια και είναι πλήρως αυθαίρετη και παρατραβηγμένη, έχει και κάποιες δυσάρεστες συνέπειες. 

Μια πρώτη συνέπεια είναι πως αυτό το νούμερο δόθηκε και στην τρόικα από την Κεντρική Τράπεζα.

Ως αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης, η τρόικα έχει αυξήσει ανάλογα όχι μόνο το ποσό που θα πρέπει να διατεθεί στην Κύπρο στα πλαίσια της διάσωσης, αλλά επιπρόσθετα τις εκτιμήσεις της για το ύψος των απαιτούμενων εξοικονομήσεων στον προϋπολογισμό του κράτους ώστε να δημιουργηθούν τα αναγκαία πρωτογενή πλεονάσματα για την αποπληρωμή του (Αυτό θα άξιζε τον κόπο να το εξηγήσει κάποιος στους Χατζηπέτρου, Κυρίτση και Μωϋσέως...).

Επιπλέον, η διοχέτευση αυτών των εκτιμήσεων στην τρόικα, στην οποία ως γνωστόν εκτός από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμμετέχει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έχει δημιουργήσει την εντύπωση στην τελευταία πως τα κεφάλαια του κυπριακού τραπεζικού συστήματος έχουν εξανεμιστεί πλήρως!

Αυτό σημαίνει πως είναι πολύ πιθανόν, οι κυπριακές τράπεζες οι οποίες είναι οι μοναδικές τράπεζες στην ευρωζώνη που είναι αποκλεισμένες από τις Νομισματικές Εργασίες (monetary operations) της EKT μετά την υποβάθμιση των κυπριακών ομολόγων σε σαβούρα, να πάψουν να θεωρούνται στο σύνολό τους και από αυτήν ως βιώσιμες τράπεζες με αποτέλεσμα και να αποκλειστούν επίσης και από την παραχώρηση Επείγουσας Βοήθειας σε Ρευστότητα (Emergency Liquidity Assistance).

Για αυτό, φτάνει μόνο η ΕΚΤ να δώσει πίστη στα λόγια της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου.

Αν τυχόν γίνει αυτό, καλά κρασιά.

Καταληκτικά θα ήθελα να ζητήσω συγνώμη από εκείνους που ανέμεναν πως θα αναφερόμουν σήμερα στο πλυντήριο του "Ράφτη". Αυτό θα το επιχειρήσω το συντομότερο. Προς το παρόν έχουν προτεραιότητα οι κυπριακές τράπεζες. Ζητώ την κατανόησή σας για το ότι τράπεζες της Τανζανίας έχουν λιγότερη προτεραιότητα, έστω κι αν θέλουν να γίνουν κυπριακές.

Πανίκος ο Πανικοβόλος

Μια από τις αδιαμφισβήτητες αρετές του νέου διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Πανίκου Δημητριάδη είναι η ευγνωμοσύνη του. Αφότου διορίστηκε από τον Δημήτρη Χριστόφια επικεφαλής ενός κατά τα άλλα ανεξάρτητου θεσμού, ο νέος διοικητής δεν έχασε ευκαιρία να την εκφράσει έναντι των πολιτικών του ευεργετών Δημήτρη Χριστόφια και ΑΚΕΛ.

Νωρίς επιστρατεύτηκε ο Πανίκος Δημητριάδης για να ενισχύσει όχι μόνο την ΑΚΕΛική προπαγάνδα αλλά και τη συνολική προσπάθεια να αφήσει το κόμμα της αριστεράς την ανεξίτηλη σφραγίδα του στην οικονομία της χώρας.

Μετά τις εκκαθαρίσεις-αστραπή μη φιλοκαθεστωτικών στην Κεντρική Τράπεζα βάσει υποδείξεων του ΑΚΕΛ (ο Δημητριάδης δεν περίμενε καν να παρέλθει μια εβδομάδα από τον διορισμό του ώστε να μπορέσει να κάνει χειραψία με όλο το προσωπικό), ο νέος διοικητής άρχισε να αναπτύσσει τη φιλοσοφία του σε δημόσιες ομιλίες, η οποία συμπυκνώνεται στην ακόλουθη φράση, το κόπιράιτ της οποίας ίσως να ανήκει στη Σωτηρούλα:

"Πάνω απ' όλα χρειάζεται ανάπτυξη, μια και χωρίς αυτήν είναι δύσκολη η δημοσιονομική εξυγίανση, η οποία, εφόσον φυσικά έχουμε ανάπτυξη, δεν είναι αναγκαία".

Άρα λοιπόν κυβερνήσεις της ευρωζώνης, ξοδέψτε, κάντε ελλείμματα, αυξήστε το χρέος και προσευχηθείτε όλα να πάνε καλά, ιδίως σήμερα που δεν έχουμε ανάπτυξη και δεν μπορούμε καν να δανειστούμε...

Η προσευχή είναι επίσης η μόνη ελπίδα όταν π.χ. ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου δηλώνει δημόσια, όπως έπραξε στις 27 Ιουνίου σε συνέντευξη στη Stockwatch, πως "δεν γνωρίζουμε την πραγματική εικόνα" για τις κεφαλαιουχικές ανάγκες των τραπεζών, τις οποίες κατά τα άλλα εποπτεύει (λέμε τώρα).

Αυτόματα πάντως εγείρεται το ερώτημα γιατί δεν ζητά από τους τεχνοκράτες της Κεντρικής πληροφορίες για την όλη κατάσταση προτού αρχίζει να εκφράζει δημόσια υποψίες για την ύπαρξη σκελετών στις ντουλάπες των τραπεζών ή να διενεργήσει έστω την έρευνα από την εταιρεία "τύπου Blackrock" που ζητά εδώ και μήνες αυτός, ο Βγενόπουλος, ο Rybolovlev κι ο συνήγορος του κάθε αποτυχημένου Κύπριου επενδυτή Μιχάλης Ολύμπιος και ύστερα να προβεί σε δημόσιες δηλώσεις για τα αποτελέσματα ή τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν τότε;

Κατά τα άλλα, η εποπτεία των συνεργατικών που δεν εποπτεύει "είναι αποτελεσματική και διασφαλίζει την ευρωστία, τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξή" τους, είπε την αμέσως επόμενη μέρα.

Ο Πανίκος Δημητριάδης φαίνεται να αντιλαμβάνεται την ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας ως ένα είδος "ποιητικής άδειας," η οποία του παραχωρεί το δικαίωμα να λέγει ό,τι θέλει ανεξαρτήτως των επιπτώσεων στην οικονομία. Φτάνει να εξυπηρετεί τους σκοπούς του ΑΚΕΛ, το οποίο πανικόβλητο σήμερα προσπαθεί να δικαιολογήσει τις αδικαιολόγητες παραλήψεις του Δημήτρη Χριστόφια που έχουν οδηγήσει την οικονομία στο χείλος του γκρεμού και να εφεύρει καινούργια ψέμματα, όσο παλαβά κι αν ακούγονται, για να αποδώσει ευθύνες αλλού και να αποπροσανατολίσει.

Αυτήν την "ποιητική άδεια" την θεωρεί ανάλογη με το προνόμιο που απολάμβανε νωρίτερα ως ακαδημαϊκός να υποβάλλει εισηγήσεις "ελαφρά τη καρδία" που τον εξέθεσαν ανεπανόρθωτα, όπως εκείνη πέρσι για έξοδο της Γερμανίας από την Ευρωζώνη, η οποία έκανε το γύρο του κόσμου μόλις διορίστηκε διοικητής.

Φυσικά, ενώ τέτοιου είδους δημόσιες δηλώσεις ίσως και να ενθουσίαζαν τους νεαρούς φοιτητές του στο Λέστερ στο παρελθόν, σήμερα τον εκθέτουν όχι μόνο στα μάτια των συμπολιτών του αλλά κυρίως των συναδέλφων του στη Φρανκφούρτη. Ξεχνά πως από τους οποίους, αν θέλει να συμβάλει σε κάτι για την έξοδο της Κύπρου από τη σημερινή κρίση, θα πρέπει να ζητήσει να κάνουν κάτι κι αυτοί και για το νησί του.

Αλλά, με ποιο κύρος και τι μούτρα θα πάει να τους ζητήσει την οποιαδήποτε χάρη όταν πίσω από την πλάτη τους ισχυρίζεται πως όταν υποβλήθηκε η αίτηση για ένταξη στον μηχανισμό τον Ιούνιο "καταφύγαμε μάλιστα ίσως και με την πεποίθηση την οποία πρέπει να πω ότι ήταν μία πεποίθηση η οποία βασιζόταν σε απόψεις που είχαν εκφραστεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ότι θα μπορούσαμε να πάρουμε τα χρήματα μέσα σε τρεις μέρες" και πως "οι τρεις μέρες τώρα έγιναν τρεις μήνες δυστυχώς";

Έστω κι αν κάποιος ανίδεος στην ΕΚΤ είπε σε αυτόν κάτι τέτοιο, γνωρίζει ο ίδιος κάποια άλλη περίπτωση χώρας που πήρε λεφτά από τον μηχανισμό σε τρεις ημέρες;

Αυτά λοιπόν για σήμερα. Η επόμενη σχετική ανάρτηση θα είναι αφιερωμένη στο πλυντήριο του "Ράφτη".

Έχουμε ακόμη πολύ μέλλον

Η απαξίωση αυτής της κυβέρνησης στα μάτια της κυπριακής κοινωνίας είναι άνευ προηγουμένου και καταδείχθηκε όχι μόνο από τις περσινές διαδηλώσεις κατά του Δημήτρη Χριστόφια αλλά και από την ίδιά του την απόφαση να μην επαναδιεκδικήσει το προεδρικό αξίωμα. Ενδεικτικό της απαξίωσης αυτής που ήρθε να επιβεβαιώσει χτεσινή δημοσκόπηση στη Σημερινή βάσει της οποίας μόνο 4,4% και 16% των ερωτηθέντων θεωρούν τους κυβερνητικούς χειρισμούς στην οικονομία ως πολύ καλούς ή καλούς, ήταν και πρόσφατο ρεπορτάζ του Associated Press με τίτλο Cyprus President Turns from Hero to Zero.

Η κυβέρνηση Χριστόφια είναι σε κατάσταση πανικού. Αντιλήφθηκε πως έχει χάσει το παιγνίδι, πως έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτή και μάταια αλλά και εξίσου απελπισμένα αναζητά διεξόδους εφευρίσκοντας νέα ψέμματα για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα λάθη της και τις ασυγχώρητές της παραλήψεις.

Ένα τέτοιο παράδειγμα, είναι και η προσπάθειά της να δημιουργήσει την εντύπωση πως για την προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης ευθύνονται αποκλειστικά οι τράπεζες και όχι η ίδια, παραβλέποντας πως αυτό το επιχείρημά της την εκθέτει ακόμη περισσότερο, μια και ο Δημήτρης Χριστόφιας απέφευγε επί σειρά ετών να ανταποκριθεί στις επανειλημμένες παρακλήσεις του τέως διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιου Ορφανίδη για συνάντηση ώστε να συζητήσουν θέματα που σχετίζονται με τις τράπεζες. 

Θυμάστε τον "απατημένο σύζυγο" που έμαθε για το Μαρί τελευταίος;

Στην προσπάθειά της να ενισχύσει μάλιστα την εντύπωση πως για την προσφυγή στον μηχανισμό ευθύνονται οι τράπεζες και όχι η κυβερνητική πολιτική, επιστράτευσε και τον διορισθέντα από αυτήν και καθοδηγούμενο από την Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Πανίκο Δημητριάδη (για τον οποίο θα μιλήσουμε προσεχώς). Την επόμενη της πρώτης συνάντησής του με την τρόικα στις 3 Ιουλίου, δημοσίευσε το Παττιχόφυλο, ή άλλως Φιλελεύθερος, μια εφημερίδα που διακρίνεται για τα άκριτα της ρεπορτάζ και τις σκοπιμότητες που εξυπηρετεί, μια 'πληροφορία' πως η τρόικα, η οποία στην πρώτη της επίσκεψη είχε επικεντρωθεί αποκλειστικά στη συλλογή στοιχείων, είχε ήδη προβεί σε μια εκτίμηση για το ύψος του ποσού που θα χρειαστεί για τη στήριξη των τραπεζών σε 10 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στόχος του δημοσιεύματος ήταν να υποβαθμιστεί η δημοσιονομική πτυχή της προσφυγής στον μηχανισμό και να στρέψει την προσοχή στις τράπεζες. Ωστόσο, η απόπειρα αυτή απέτυχε μια και άρχισε να δημιουργεί ερωτηματικά για τη βιωσιμότητα του κυπριακού δημόσιου χρέους.

Εν τω μεταξύ, η κατάσταση στην οικονομία επιδεινώνεται λόγω της επικρατούσας αβεβαιότητας, της έλλειψης ρευστότητας, της απουσίας κυβερνητικής βούλησης για λήψη διαρθρωτικών μέτρων που θα δυσαρεστούσαν την ΠΑΣΥΔΥ, η οποία άρχισε να οργανώνει μέτωπο με τις άλλες συντεχνίες με τις ευλογίες της κυβέρνησης και του ΑΚΕΛ, και της διάστασης απόψεων μεταξύ της τρόικας και Χριστόφια, ο οποίος αρνείται να αναθεωρήσει έστω κι ένα 'ν' στην ιδεολογία του. Ταυτόχρονα εξαντλούνται τα αποθέματα του κράτους σε ρευστό, ενώ άγνωστες παραμένουν οι προθέσεις της κυβέρνησης ως προς την υπογραφή μνημονίου.

Η κατάσταση έχει προσλάβει μια σουρεαλιστική διάσταση μια και θυμίζει τις τελευταίες μέρες του Τρίτου Ράιχ, όταν ο Αδόλφος Χίτλερ αρνιόταν να παραδεχτεί πως είχε χάσει τον πόλεμο, έστω κι αν ο σοβιετικός στρατός είχε περικυκλώσει το Βερολίνο, έστω κι αν οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί είχαν ήδη καταλάβει το βιομηχανικό κέντρο της χώρας, έστω κι αν ο στρατός του είχε αποδεκατισθεί, δεν είχε πυρομαχικά και περιοριζόταν σε μεραρχίες που υπήρχαν μόνο στα χαρτιά. Την ίδια στιγμή, απαιτούσε -και επέβαλλε δια των SS, μιας ιδεολογικής οργάνωσης στρατευμένων εγκληματιών- τη συνέχιση του πολέμου από τον λαό του, πρόσθετες θυσίες σε αίμα, περισσότερη καταστροφή της εναπομείνασας υποδομής της χώρας, ελπίζοντας σε ένα θαύμα που δεν επρόκειτο να συμβεί ποτέ απλώς και μόνο επειδή το απαιτούσε η ιδεολογία του. Ενόσω συνεχιζόταν ο ήδη χαμένος πόλεμος, κάθε λεπτό που περνούσε, στοίχιζε πρόσθετους νεκρούς, τραυματίες, καταστροφές.

Μέχρι λήξη της θητείας του Δημήτρη Χριστόφια, ο οποίος συνεχίζει να περιμένει κι αυτός ένα θαύμα (ρωσικό δάνειο;), απομένουν ακόμα επτά μήνες. Ο αριθμός των ανέργων τέλη Ιουνίου, ήταν 35.669.

Χρυσό στη λάσπη, ρεκόρ στο ψέμα

Άκουσα τις χτεσινές δηλώσεις του Δημήτρη Χριστόφια στο LGR, οι οποίες ήταν ως συνήθως γεμάτες μιζέρια και είχαν στόχο να αποπροσανατολίσουν από τα φλέγοντα προβλήματα της χώρας και να προσφέρουν στον ίδιο συγχωροχάρτι για τα λάθη και τις παραλήψεις του. Ιδιαίτερη εντύπωση που έκανε η επίθεση κατά του τέως διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιου Ορφανίδη, τον οποίο κατηγόρησε πως δεν τον προειδοποίησε για την έκθεση των τραπεζών στο ελληνικό χρέος και τους σχετικούς κινδύνους.

Προφανώς η κυπριακή συμμετοχή στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου περιλαμβάνει και τον πρωταθλητή μας στη λασπολογία και ψευδολογία.

Παραθέτω αυτούσια επιστολή που του απέστειλε ο Αθανάσιος Ορφανίδης στις 18 Μαΐου του 2010, ένα χρόνο πριν βγει η Κύπρος εκτός αγορών και ένα περίπου εξάμηνο πριν αρχίσει να εισπράττει υποβαθμίσεις:

"ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΗ

18 Μαΐου 2010

Εξοχότατο

Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας

Κ. Δημήτρη Χριστόφια

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,

Επικοινωνώ και πάλι μαζί σας γραπτώς αφού λόγω του βεβαρημένου προγράμματός σας δεν κατέστη δυνατόν να διευθετηθεί μεταξύ μας συνάντηση από τον Αύγουστο του 2009.

Όπως γνωρίζετε, εδώ και δύο χρόνια έγκαιρα επισημαίνω τις αρνητικές εξελίξεις στην κυπριακή οικονομία τόσο με δημόσιες τοποθετήσεις μου όσο και σε εσάς προσωπικά στις συναντήσεις μας ή σε σχετικές επιστολές που σας απέστειλα. Με επιστολή μου ημερομηνίας 1 Δεκεμβρίου 2009, σας ανέφερα ότι η κατάσταση είναι ήδη κρίσιμη.

Οι πρόσφατες δραματικές εξελίξεις στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα επέτειναν σημαντικά τις προϋπάρχουσες ανησυχίες μου για τις οικονομικές εξελίξεις στην Κύπρο. Υπενθυμίζω, ότι η παρούσα οικονομική κατάρρευση στην Ελλάδα ξεκίνησε ως δημοσιονομική κρίσης, έθεσε σε κίνδυνο τον τραπεζικό τομέα και γενικεύτηκε ως κρίση ολόκληρης της οικονομίας. Η κρίση αυτή έβαλε κάτω από το μικροσκόπιο και άλλες χώρες της ΕΕ με δημοσιονομικά προβλήματα, όπως Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, γεγονός που επέβαλλε τα πρωτοφανή δραστικά μέτρα που λήφθηκαν από τους αρχηγούς κρατών μελών της ΕΕ και την ΕΚΤ τις τελευταίες λίγες εβδομάδες.

Η Κύπρος δεν έχει ακόμη μπει κάτω από το μικροσκόπιο λόγω του μικρού της μεγέθους στις διεθνείς αγορές. Κατά την άποψή μου είναι θέμα χρόνου και η Κύπρος κινδυνεύει σοβαρά να θεωρηθεί από τους οίκους αξιολόγησης και τις αγορές ως χώρα με ευάλωτη και αδύναμη οικονομία και να υποστεί μείωση της πιστοληπτικής της ικανότητας. Διάφοροι παράγοντες συντείνουν στην εδραίωση της πιο πάνω άποψης. Μεταξύ άλλων αναφέρω:

Α) τα διευρυμένα δημοσιονομικά ελλείμματα και το ψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος.

Β) τα εύλογα ερωτηματικά για την αξιοπιστία και διαφάνεια των στατιστικών στοιχείων. Για παράδειγμα, οι επίσημες εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών προς διεθνείς επενδυτές μέσα σε μια εβδομάδα τον Ιανουάριο του 2010 αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω χωρίς εξήγηση, καταγράφοντας μάλιστα διπλάσιο δημοσιονομικό έλλειμμα.

Γ) την οικονομική σύνδεση με την Ελλάδα.

Δ) το πολύ μεγάλο μέγεθος του τραπεζικού τομέα, ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Κύπρο.

Ήδη, ο τραπεζικός μας τομέας είναι υπό πίεση εξ αιτίας των εξελίξεων στην Ελλάδα και την αχρείαστη αμφισβήτηση του θεσμικού μας πλαισίου. Τυχόν υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας θα ακολουθηθεί από υποβάθμιση των τραπεζών, τα πολύ ψηλά επιτόκια και στέρεψη των πηγών ξένου δανεισμού με τις γνωστές επώδυνες συνέπειες.

Η μόνη προσφερόμενη οδός για αποτροπή αυτού του καταστροφικού σεναρίου είναι η λήψη ουσιαστικών δημοσιονομικών μέτρων  και υιοθέτηση διαρθρωτικών αλλαγών που θα φέρουν τα δημοσιονομικά σε διατηρήσιμη θέση, θα ενισχύσουν την αξιοπιστία της χώρας και θα διασκεδάζουν τις ανησυχίες ότι η Κύπρος είναι μια ευάλωτη οικονομία. Μέσα απ' αυτό το πρίσμα θα πρέπει να ιδωθεί και η πολύ πρόσφατη δυναμική αντίδραση της Ισπανίας και Πορτογαλίας με την υιοθέτηση προγραμμάτων δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Δυστυχώς στην Κύπρο, οι πολυσυζητημένες προτάσεις για δημοσιονομική εξυγίανση δεν έχουν καταλήξει πουθενά. Ειδικότερα τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν την περασμένη Παρασκευή, κρίνονται επιεικώς ανεπαρκή.

Σας προειδοποιώ τα τελευταία δύο χρόνια για τον κατηφορικό δρόμο που οδεύει η κυπριακή οικονομία. Τονίζω με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι αν δεν γίνει αλλαγή πορείας με τη λήψη ουσιαστικών δημοσιονομικών μέτρων, κυρίως στο σκέλος των δημόσιων δαπανών, οι συνέπειες για την κυπριακή οικονομία θα είναι καταστροφικές.

Όπως πάντα παραμένω στη διάθεσή σας.

Με εκτίμηση

Αθανάσιος Ορφανίδης"

Υ.Γ. Και κάτι άλλο. Η αναφορά του Προέδρου πως είναι έτοιμος να αναλάβει τις ευθύνες που ανήκει στην κυβέρνηση για την κατάσταση στην οικονομία σημαίνει πως θα το πράξει με τον ίδιο τρόπο που το έπραξε και στην περίπτωση της έκρηξης στο Μαρί;

Δεν έχουμε ανάγκη ή μήπως ιδέα;

Το ΡΙΚ μεταδίδει σήμερα την ακόλουθη είδηση:

"Σαφή μηνύματα προς τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογαν έστειλε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας, για τις κινήσεις και τη στρατηγική του στο Κυπριακό, αλλά και τις απειλές που εξαπολύει κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Δεν έχουμε, είπε, την ανάγκη του για να λύσουμε το Κυπριακό και είτε το θέλει είτε όχι, κάποια στιγμή θα τερματίσουμε την κατοχή".

Με άλλα λόγια, ο Αττίλας θα αποσυρθεί κατόπιν απόφασης της Βουλής ή της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ;

Όπως και δεν έχουμε ανάγκη της τρόικας για να τα βγάλουμε πέρα τώρα που μας τελειώνουν τα λεφτά.

Κι ύστερα αν πεις πως ο τύπος είναι για δέσιμο, σε λένε αντιακελικό...

Υ.Γ. Πάντως, αν κάποιου είχαμε την ανάγκη κάποτε για τη λύση του Κυπριακού, ήταν του ιδίου του Χριστόφια το 2004, ακόμα και το 2008, αλλά τότε ο σύντροφος ήταν ακόλουθος του ΔΗΚΟ.

Η 8η Ιουλίου: το αντίδοτο κατά της τρόικας

Την περασμένη Πέμπτη, η Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε πως οι καταθέσεις του κυπριακού κράτους στις 30 Ιουνίου ήταν 479,2 εκατομμύρια ευρώ, σε σύγκριση με 522,8 εκατομμύρια ευρώ στο τέλος Μαΐου και 719,4 εκατομμύρια ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα.

Είναι λοιπόν σαφές πως τα αποθέματα σε ρευστότητα του κράτους εξαντλούνται ενώ το κράτος αδυνατεί να δανειστεί από την αγορά, ενώ ακόμη και οργανισμοί τους οποίους ελέγχει δυσκλεύεται να πείσει να το δανείσουν.

Τα κρατικά έσοδα άρχισαν να παίρνουν την κατιούσα παρά τη λήψη κάποιων μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης πέρσι. Το πρώτο τρίμηνο του έτους, τα έσοδα από την άμεση φορολογία έδειχναν μια αύξηση 19%, ενώ για το εξάμηνο, η αύξηση αυτή έχει συρρικνωθεί στο 6%. Όσο για τους έμμεσους φόρους, παρά την αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ στο 17%, τα συνολικά έσοδα από την έμμεση φορολογία μέχρι το τέλος Μαΐου ήταν 0,5% κάτω. Με δεδομένη τη δυναμική συρρίκνωσης των εσόδων από την άμεση φορολογία και ότι η μείωση των δαπανών μέχρι τον Μάιο ήταν μόλις 1,4%, θα  είναι πολύ πιθανόν να εκτιναχθεί χωρίς την άμεση λήψη πρόσθετων δημοσιονομικών μέτρων το δημοσιονομικό έλλειμμα να εκτιναχθεί και πάλι φέτος στο 6% του ΑΕΠ . 

Κι αυτό παρά το γεγονός ότι εισπράξαμε και την τελευταία υποβάθμιση από τους Fitch που έστειλε τα κυπριακά κρατικά ομόλογα στην κατηγορία σαβούρας (συγνώμη, αλλά το junk δεν σημαίνει σκουπίδι). Τότε μάλιστα ζητήσαμε διάσωση γιατί αυτήν την φορά την πάθαμε για τα καλά. Απευθυνθήκαμε όχι μόνο στους Ρώσους και τους Κινέζους, αλλά και στην ΕΕ και το ΔΝΤ, όλη δηλαδή την υφήλιο.

Φαίνεται όμως πως έστω και τώρα, δεν έχουμε βάλει μυαλό κρίνοντας από το τι είπαν δύο κυβερνητικοί αξιωματούχοι.

Ο Στέφανος Στεφάνου, είπε χτες σε δηλώσεις σε μέσα ενημέρωσης:

"Με την τρόικα έχουμε συμφωνήσει να συνεχίσουμε τις διαβουλεύσεις και τις συζητήσεις τις επόμενες βδομάδες με στόχο την ανάπτυξη κοινών αντιλήψεων και θέσεων, αλλά και την επίτευξη συγκλίσεων στα διάφορα ζητήματα που έχουν συζητηθεί, με στόχο ασφαλώς την υλοποίηση και την παροχή στήριξης από την Ευρώπη προς την Κύπρο, σε σχέση πάντοτε με την οικονομία και τις διάφορες προκλήσεις που έχει μπροστά της

Δεν υπάρχει θέμα στάσης πληρωμών. Γίνεται μια πολύ συγκεκριμένη δουλειά και προς αυτήν την κατεύθυνση της στάσης πληρωμών του κράτους. Την ίδια ώρα εργαζόμαστε μαζί με την τρόικα για να μπορέσουμε το συντομότερο δυνατό να καταλήξουμε σε ένα μνημόνιο το οποίο είναι μπροστά μας.

Όταν λέμε πως η πρσπάθειά μας είναι αυτό το πράγμα να γίνει το συντομότερο το εννούμε. Πείτε πως δεν συμφωνούμε. Ε, τι θα κάνουμε; Θα κάνουμε τη συζήτηση που συνήθως κάνουμε στο Κυπριακό. Ότι είμαστε υπέρ ή ότι είμαστε εναντίον των χρονοδιαγραμμάτων και η θέση μας είναι γνωστή πως δεν είμαστε υπέρ των χρονοδιαγραμμάτων αλλά θέλουμε το συντομότερο να λύσουμε το Κυπριακό. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα".

Ενώ σήμερα, ο υπουργός Οικονομικών Βάσος Σιαρλή, σε αποκάλυψε το υπόλοιπο:

"Σκοπός είναι πάντα να βρεις και να εντοπίσεις τις διαφορές και να τις επιλύσεις αλλά δεν υπάρχει άλλη σκοπιμότητα. Κάποιοι έχουν πει πως μπορεί να υπάρξει στάση πληρωμών. Σας βεβαιώ και το επαναλαμβάνω πως τα δημοσιονομικά του κράτους έχουν διασφαλιστεί με τέτοιον τρόπο ούτως ώστε να μην υπάρχει αυτή η πιθανότητα. Και έτσι υπάρχει μπόλικος χρόνος.

Πρέπει να ληφθούν μέτρα. Εμείς δεν το αμφισβητούμε.

Θέλουμε μάλιστα μέτρα για επίλυση διαρθρωτικών προβλημάτων. Και εξυγίανση της οικονομίας. Δεν μπορούμε όμως να πούμε τώρα ποια απ' όλα αυτά τα μέτρα. Αυτοί τα βάζουν κάτω, τα συζητούμε και λεν' εντάξει. Οι επιλογές είναι δικές μας. Εμείς προβληματιζόμαστε και εμείς τελικά θαρθούμε και θα αποφασίσουμε. Τους έχει τονιστεί στους ίδιους και το αναγνωρίζουν, επειδή αυτά αγγίζουν πολύ κόσμο, πρέπει να γίνει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους. Το σύστημα της κύπρου που αναγνωρίζουν πως εδώ και δεκαετίες βασίζεται πάνω σε ένα κοινωνικό διάλογο, κυβέρνησης εργοδοτών και εργοδοτουμένων".

Αφού το χάσμα που χωρίζει τρόικα και κυβέρνηση Χριστόφια-ΑΚΕΛ είναι τεράστιο και η τελευταία θέλει να αποφύγει τη συνταγή της δημοσιονομικής εξυγίανσης βρήκε τη χρυσή τομή:

"Δεν αποδεχόμαστε τίποτα, συνεχίζουμε να συζητάμε".

Η συνταγή είναι γνωστή και δοκιμασμένη. Είναι η 8^η Ιουλίου.

Διαβουλεύσεις κυπριακής ιδιοκτησίας με τους κοινωνικούς εταίρους δηλαδή, χωρίς χρονοδιαγράμματα, χωρίς επιδιαιτησίες και έξωθεν παρεμβάσεις. Μέχρι δηλαδή να πειστεί η τρόικα για την ορθότητα των απόψεων της ΠΑΣΥΔΗ, της ΠΕΟ και της ΣΕΚ, του Χατζηπέτρου, του Κυρίτση και του Μωυσέως, της Σωτηρούλας, του Νεοκλή και του Κατατρόφια καθώς και του κάθε άλλου αστοιχείωτου και τυχοδιώκτη στο κόμμα τους.

Έστω κι αν επικρέμμεται πάνω από το κεφάλι μας η δαμόκλειος σπάθη της στάσης πληρωμών. Μέχρι πότε άραγε;

Καταφεύγοντας στην ψυχαναγκαστική ψευδολογία

Φαίνεται πως αντί να επικεντρωθεί η κυπριακή κυβέρνηση στο πως θα αντιμετωπίσει αυτήν την κρίση στην οποία έχει οδηγήσει τη χώρα και την κοινωνία, η βασικότερή της έγνοια είναι να αποδώσει αλλού ευθύνες, είτε στην αντιπολίτευση είτε στις τράπεζες ωσάν ο ρόλος της ίδιας είναι αυτός του κριτή και όχι του διαχειριστή του κράτους.

Φαίνεται επίσης πως δεν έχει γίνει κατανοητό ακόμη πως η άρνηση της πραγματικότητας έχει πάψει να εξυπηρετεί τον οποιοδήποτε σκοπό. Ούτε έχει γίνει κατανοητό πως η προσγείωση στην ωμή πραγματικότητα έχει επιβληθεί εκ των πραγμάτων από την ίδιά της την απροθυμία να πάψει τερματίσει το να βασίζει την πολιτική της σε συνθήματα που τα διαψεύδουν οι ίδιες οι εξελίξεις.

Αντί τούτου, επινοεί νέα ψέμματα, και για να τα δικαιολογήσει όταν αυτά καταρριφθούν, καινούργια.

Όταν συνεχίζει να ισχυρίζεται σήμερα, 26 Ιουλίου 2012, ένα μήνα δηλαδή μετά αφ' ότου ζήτησε να ενταχθεί στον μηχανισμό, πως αν δεν ήταν εκτεθειμένες οι κυπριακές τράπεζες στην Ελλάδα δεν θα χρειαζόταν η προσφυγή όταν ή ίδια φρόντισε με την πολιτική της και να αποκλειστεί εκτός αγορών αλλά και να μην ελαχιστοποιήσει τις επιπτώσεις από το κούρεμα του ελληνικού χρέους, γίνεται ολοφάνερο πως όχι μόνο είναι ανεπίδεκτη μαθήσεως αλλά και πως η συνήθειά τους να ψεύδονται είναι ψυχαναγκαστικής φύσης.

Παραγνωρίζουν  τα λάθη και τις παραλήψεις τους και θέλουν να κάνουν τον κόσμο να πιστέψει πως η διαχείρισή των δημοσιονομικών από το 2008 μέχρι το 2011 από αυτήν ήταν συνετή, παρά το γεγονός ότι μεσούσης της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους αύξησε τις δαπάνες της από 7,2 δισεκατομμύρια σε ευρώ 8,4 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ τα έσοδά της μειώθηκαν από 7,4 δισεκατομμύρια ευρώ σε 7,3 δισεκατομμύρια ευρώ. 

Δεν θέλουν να παραδεχτούν πως απέρριψαν κάθε ιδέα μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης ή διαρθρωτικές αλλαγές με την οποία η μαρξιστική-λενινιστική-σταλινική τους θεωρία απέρριπτε που είχαν ετοιμάσει σπουδασμένοι οικονομολόγοι στο υπουργείο Οικονομικών, αποδίδοντας σε αυτούς π.χ. χαρακτηρισμούς του στιλ "μανδαρίνους" ή αλλότρια κίνητρα.

Αλλά έστω κι αν αυτή η συμπεριφορά γινόταν για σκοπούς εσωτερικής κατανάλωσης, η συνέχισή της είναι πλέον εκτός χρόνου, τόπου και πραγματικότητας.

Ιδιαίτερα, εάν νομίζει η κυπριακή κυβέρνηση πως με τις ιδέες της μπορεί να αποφύγει τη στάση πληρωμών, τη στιγμή που εξαντλούνται τα αποθέματά της σε ρευστό, διευρύνεται το δημοσιονομικό έλλειμμα, αδυνατεί να δανειστεί και δίνει την εντύπωση πως οι τεχνοκράτες της τρόικας τρώνε κόνναρα.

Απόδειξη είναι η πιο κάτω γραπτή δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου Στέφανου Στεφάνου:

"Η Κύπρος δεν θα είχε ανάγκη να προσφύγει στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης, αν δεν υπήρχε το πρόβλημα της έκθεσης κυπριακών τραπεζών στην ελληνική οικονομία. Αυτό το παραδέχονται η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όλοι.

Δυστυχώς, η αντιπολίτευση συνεχίζει να αποκρύβει τις τεράστιες ευθύνες των τραπεζών και επίμονα προσπαθεί να επιρρίψει τις ευθύνες στην κυβέρνηση.

Ανεξαρτήτως των συμφερόντων και των σκοπιμοτήτων που υπάρχουν πίσω από τη στάση κομμάτων και πολιτικών να αποκρύβουν τις ευθύνες των τραπεζών, το γεγονός είναι ένα: η στάση αυτή, πλήττει τη διαπραγματευτική προσπάθεια της κυβέρνησης και ωθεί την τρόικα να εισηγηθεί σκληρά και αντιλαϊκά μέτρα που μετακυλούν το κόστος του προβλήματος με τις τράπεζες στους ώμους των εργαζομένων".

Η ευκαιρία που θα χάσει το ΑΚΕΛ

Η καταξίωση του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος SPD μετά το 1945 στη συνείδηση των Γερμανών ψηφοφόρων δεν υπήρξε αυτόματα προϊόν της προηγηθείσας δράσης του κόμματος μεταξύ του Α' και Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν αποτέλεσμα της απόφασής του να αναθεωρήσει μεταπολεμικά την ιδεολογία του και να την προσαρμόσει στις απαιτήσεις μιας σύγχρονης δημοκρατικής κοινωνίας. Το SPD είχε αντισταθεί όσο κανένα άλλο κόμμα όχι μόνο κατά του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος του Χίτλερ το οποίο εντέλει οδήγησε την υφήλιο στο χάος αλλά και στο Κομμουνιστικό Κόμμα της χώρας, το KPD, το οποίο διευκόλυνε με τη δράση του, που στόχευε στην υπονόμευση του κοινοβουλευτισμού, την άνοδο των ναζί.

Νικητής στις πρώτες βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στη Δυτική Γερμανία το 1949 αναδείχθηκε ο Κόνραντ Άντεναουερ, ο ηγέτης των χριστιανικών κομμάτων CDU/CSU με 31% των ψήφων και το SPD του Κουρτ Σούμαχερ εξήλθε δεύτερο κόμμα με 29%.

Το χάσμα στη διαφορά των ψήφων που πήραν τα δύο μεγαλύτερα κόμματα διευρύνθηκε περαιτέρω στις εκλογές του 1953 και ξεπέρασε το 16% των ψήφων, ενώ στις εκλογές του 1957 παρά τη μικρή αύξηση των ποσοστών της SPD, οι Χριστιανοδημοκράτες του "Γέροντα," όπως αποκαλείτο ο Άντεναουερ, πέτυχαν τη μεγαλύτερη νίκη στην ιστορία τους εξασφαλίζοντας την απόλυτη πλειοψηφία των ψήφων. Οι Δυτικογερμανοί είχαν πειστεί για την αξία και τα οφέλη του μεταπολεμικού οικονομικού θαύματος που βασιζόταν στην οικονομία της αγοράς, της σταθερότητας του δημοκρατικού πολιτειακού συστήματος και της ασφάλειας από τη συμμετοχή στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, άλλως ΝΑΤΟ, και αναγνώριζαν μόνο στους Χριστιανοδημοκράτες την ικανότητα της ορθής διαχείρισης των κοινών. Δεν ήθελαν να παίξουν αυτά τα επιτεύγματά κορώνα-γράμματα εμπιστευόμενοι τα μαρξιστικά ιδεώδη του Έριχ Όλενχάουερ, διαδόχου του εν τω μεταξύ θανόντος Σούμαχερ.

Αυτά τα εκλογικά αποτελέσματα που αντανακλούσαν την ωρίμανση των Γερμανών ψηφοφόρων που άντλησαν διδάγματα από τις προπολεμικές επιλογές τους, ανάγκασαν εν τέλει την SPD να αναθεωρήσει όχι μόνο την τακτική που θα ακολουθούσε μετέπειτα στις εκλογές αλλά και τη στρατηγική της όπως εκφραζόταν από την ιδεολογία της. Στο συνέδριο του Μπαντ Γκόντεσμπεργκ, ένα προάστιο της τότε πρωτεύουσας Βόννης, το SPD αποφάσισε το 1959 να προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό της ιδεολογίας της και από εργατικό κόμμα να γίνει λαϊκό κόμμα. στρέφοντάς την πλάτη της στον μαρξισμό. Στόχος της ήταν να γίνει κόμμα εξουσίας.

Η απόφαση αυτή ήταν καθοριστικής σημασίας όχι μόνο για τα μετέπειτα εκλογικά της αποτελέσματα και την πολιτική ζωή της Γερμανίας αλλά και για την παγκόσμια ιστορία. Η άνοδός της SPD στην εξουσία ηγουμένης κυβερνητικού συνασπισμού με τους Φιλελεύθερους του FDP το 1969 (προηγήθηκε ο "μεγάλος συνασπισμός" με τους Χριστιανοδημοκράτες μεσούσης της προηγούμενης κοινοβουλετικής περιόδου), της έδωσε την ευκαιρία με καγκελάριο τον Βίλι Μπράντ να προωθήσει αποτελεσματικά μεταρρυθμίσεις όχι μόνο στο κοινωνικό σύστημα της χώρας αλλά και να ενδυναμώσει τη θέση των εργαζομένων στις επιχειρήσεις δίδοντας τους τη δυνατότητα επηρεασμού της λήψης εταιρικών αποφάσεων αλλά και να εισαγάγει μια πολιτική συμφιλίωσης με πρώην αντιπάλους στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως τη Σοβιετική Ένωση και την Πολωνία που επέτρεψε μια σημαντική αποκλιμάκωση της έντασης του Ψυχρού Πολέμου.

Αυτά τα επιτεύγματα έγιναν δυνατά όχι μόνο χάριν της ωρίμανσης των Γερμανών ψηφοφόρων αλλά και της ωρίμανσης της ίδιας της SPD. Αντιλαμβανόμενη τα καλέσματα της εποχής πέτυχε απώτερους στρατηγικούς στόχους ανερχόμενη στην εξουσία όχι ως αποτέλεσμα ενός σχηματισμού περιστασιακής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας αλλά γιατί έπεισε τους Γερμανούς ψηφοφόρους για την αναγκαιότητα επίτευξής των στόχων εκείνων.

Το περασμένο Σάββατο, το κυπριακό κομμουνιστικό κόμμα ΑΚΕΛ, αποφάσισε να δώσει στον υπουργό Υγείας Σταύρο Μαλά το χρίσμα του υποψηφίου για τις εκλογές του 2013. Η απόφαση αυτή του εκτάκτου συνεδρίου του κόμματος δεν συνοδεύτηκε από καμιά προσπάθεια αναθεώρησης της ιδεολογίας του κόμματος, το οποίο είδε τη δημοτικότητα του προέδρου Δημήτρη Χριστόφια να κατακρημνίζεται ως αποτέλεσμα κυρίως ως αποτέλεσμα της οικονομικής του πολιτικής αλλά και των χειρισμών του που οδήγησαν στην έκρηξη στο Μαρί. Αφετηρία για αυτές του τις αποφάσεις, ήταν η αγκυλώσεις του Χριστόφια και του κόμματός του στον Μαρξισμό-Λενινισμό και στις σταλινικές νοοτροπίες.

Συνεπώς, αν για χάρη της συζήτησης ο Σταύρος Μαλάς, ο οποίος υπερασπίζεται και δεν αποκηρύττει το κυβερνητικό έργο, καταφέρει να διαψεύσει τις δημοσκοπήσεις και να εκλεγεί, δεν θα είναι αναγκασμένος να εφαρμόσει μια πολιτική που θα εγκρίνει το ΑΚΕΛ και θα είναι συμβατή με την ιδεολογία του; Και δεν θα οδηγήσει η ίδια πολιτική στα ίδια αποτελέσματα;

Συνεπώς, αν πράγματι το ΑΚΕΛ θέλει να διεκδικεί στο μέλλον με αξιώσεις την εξουσία για να πετύχει όλες εκείνες οι υποσχέσεις που έδωσε Χριστόφιας αλλά δεν τίμησε, δεν θα ήταν σήμερα μια ευκαιρία για αυτό να ξεκινήσει την διαδικασία εκ της νέου ίδρυσής του, ώστε να προσαρμοστεί στις σημερινές ευρωπαϊκές και διεθνείς πραγματικότητες και να μπορεί να παράγει πραγματικό έργο.

Ο ρόλος της 'Ιφιγένειας εν Αυλίδι'

Η απόφαση του ΑΚΕΛ να κατεβεί στις επόμενες προεδρικές εκλογές με υποψήφιο τον Σταύρο Μαλά φαίνεται να εξυπηρετεί περισσότερες σκοπιμότητες, απ' ό,τι φάνηκε αρχικά.

Με δεδομένη την κάθετη πτώση της δημοτικότητας του Χριστόφια ως αποτέλεσμα κυρίως της έκρηξης στο Μαρί και της οικονομικής του πολιτικής (αν μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι), η μόνη επιλογή που απέμεινε στο κυβερνών κόμμα είναι:

Α) η εκλογική μάχη όχι μόνο για την τιμή των όπλων αλλά και για περιορισμό των απωλειών

Β) η μεγιστοποίηση των πιθανοτήτων εξασφάλισης μεριδίου εξουσίας μετά τον δεύτερο γύρο.

Λαμβάνοντας αυτά υπ' όψιν και δεδομένου ότι το ΑΚΕΛ είναι το κόμμα του απερχόμενου προέδρου, η κάθοδος ΑΚΕλικού υποψηφίου ήταν υποχρεωτική. Συνεπώς, η υποψηφιότητα Μαλά, εν είδει 'Ιφιγένειας εν Αυλίδι' έχει σκοπό να διαφυλάξει τις μελλοντικές ελπίδες του κόμματος που έχουν επενδυθεί στα πρόσωπα των Άνδρου Κυπριανού (and his People) και Στέφανου Στεφάνου.

Εν όψει της διαφαινόμενης ήττας Μαλά, φαίνεται πως στο ΑΚΕΛ άρχισαν ήδη να χτίζουν γέφυρες με τον Γιώργο Λιλλήκα. Οι επιθέσεις κομματικών στελεχών και κομματικών εντύπων κατευθύνονται κυρίως κατά του συναγερμικού υποψηφίου Νίκου Αναστασιάδη, σε κάπως μικρότερο βαθμό κατά των ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, ενώ ο μέχρι τώρα ανεξάρτητος υποψήφιος παραμένει στο απυρόβλητο, έστω κι αν έχει καταφέρει να διεισδύσει και στους παραδοσιακά ΑΚΕΛικούς ψηφορόφους.

Η πεποίθηση που επικρατεί άλλωστε στην Εζεκία Παπαϊωάννου είναι πως το κομμουνιστικό κόμμα θα μπορέσει να τα βρει με τον Λιλλήκα μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου. Αυτή η πεποίθηση, στην οποία επενδύει άλλωστε ο Λιλλήκκας, είναι άλλωστε δικαιολογημένη. 

Φτάνει να ληφθούν υπ' όψιν η ευελιξία και ευμεταβλητότητα του κόμματος και του πρώην υπουργού του Τάσου Παπαδόπουλου, πρώην βουλευτή του ΑΚΕΛ-Νέων Δυνάμεων και πρώην 'θεωρητικού' του ΑΔΗΣΟΚ στη διαχείριση του Κυπριακού, όπως και του κώδικα ηθικής που χαρακτηρίζει και τους δύο.

Εδώ την πάτησες σύντροφε...

Αν και η ένταξη της Κύπρου στον μηχανισμό στήριξης άρχισε να διαφαίνεται τους τελευταίους 14 μήνες, η κυπριακή κυβέρνηση και το ΑΚΕΛ άρχισαν να συνειδητοποιούν πως το ενδεχόμενο αυτό ήταν τελικά ορατό, όταν η προσφυγή σε αυτόν ήταν πλέον αναπόφευκτη. Έκτοτε, άρχισε μια διαρκής προσπάθεια να μετατοπιστούν οι ευθύνες για την εξέλιξη αυτή στις τράπεζες έστω κι αν η ίδια, διά του προέδρου Δημήτρη Χριστόφια συναίνεσε στην απομείωση των ελληνικών κρατικών ομολόγων που είχαν στα χέρια τους και κυπριακές τράπεζες. 

Αυτήν τη συγκατάθεσή του στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 27ης Οκτωβρίου, ο Χριστόφιας την έδωσε χωρίς να υποβάλει ενστάσεις. Ούτε απείλησε με βέτο, ούτε ζήτησε ανταλλάγματα. Δεν ζήτησε την εξαίρεση των κυπριακών τραπεζών, προβάλλοντας π.χ. το επιχείρημα πως με το κούρεμα, δεδομένου ότι οι κυπριακές τράπεζες κατείχαν ομόλογα, η αξία των οποίων ανερχόταν σε 5 δις ευρώ ή 28% του κυπριακού εθνικού εισοδήματος, η διάσωση της μιας χώρας θα είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή μιας άλλης που ήταν ήδη εκτός αγορών.

Δεν γνωρίζω αν ο Χριστόφιας γνώριζε ή όχι πως οι απώλειες των τραπεζών λόγω κουρέματος θα τις ωθούσαν βεβαιότατα στην αναζήτηση νέων επενδυτικών κεφαλαίων, αλλά τη δικαιολογία για το τι θα επακολουθούσε την είχε έτοιμη. Το πως "φταίνε οι τράπεζες" ή και τα "διευθυντήρια" το επαναλαμβάνουν τα παπαγαλάκια της κυβερνητικής πολιτικής άλλωστε από τότε που η Standard & Poor's άνοιξε τον χορό των υποβαθμίσεων τον Νοέμβριου του 2010. 

Αναμφίβολα, ανεξαρτήτως κατά πόσον ο Χριστόφιας φέρει την πλήρη ή μερική ευθύνη για τις απώλειες των κυπριακών τραπεζών ή όχι -που ευθύνεται σε κάποιον τουλάχιστον βαθμό για το ότι δεν διαφώνησε με την πολιτική απόφαση για το κούρεμα-, η ζημιές που προκάλεσε σε αυτές η απομείωση των ελληνικών κυβερνητικών ομολόγων είναι πράγματι η αφορμή για την προσφυγή της Κύπρου στον μηχανισμό μια και η συνεπαγόμενη απώλεια πλούτου, προξένησε ένα σοβαρό "τραύμα" στην οικονομία της.

Και επίσης χωρίς καμιά αμφιβολία, τα δημοσιονομικά μεγέθη της Κύπρου από μόνα τους, παρά τις διαρθρωτικές ανισορροπίες, δεν θα δικαιολογούσαν θεραπεία από την τρόικα.

Από την άλλη, αυτό το "τραύμα" που προξένισε στην κυπριακή οικονομία το κούρεμα, θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με άλλου είδους θεραπεία, χωρίς τη συμβολή της Τρόικας.

Ο "οργανισμός" της ωστόσο, είχε εξασθενήσει εδώ και πολύ καιρό από διάφορες καταχρήσεις, με τη μορφή σπατάλης δημοσίου χρήματος όπως την αστόχευτη διοχέτευση κατακόρυφα αυξημένων κοινωνικών δαπανών, την παραχώρηση ακόμα και σε εποχές που επιβαλλόταν λιτότητα μισθολογικών αυξήσεων κ.ά. και με την ταυτόχρονη απροθυμία του Χριστόφια να αποδεχτεί την ανάγκη διεξαγωγής διαρθρωτικών αλλαγών. 

Όπως ακριβώς στην περίπτωση ενός ανθρώπου που προσβάλλεται από μια σοβαρή μεταδοτική ασθένεια, εξαρτάται η πιθανότητά του να επιβιώσει από το κατά πόσον προηγουμένως απείχε από καταχρήσεις όπως κατανάλωση οινοπνεύματος, τσιγάρου ή ναρκωτικών που αποδυναμώνουν τον οργανισμό και γυμνάζεται.

Εδώ λοιπόν την πάτησε ο Χριστόφιας, και ακριβώς εδώ ελέγχεται μια και όχι μόνο επέτρεψε αλλά και ενθάρρυνε αυτές τις καταχρήσεις. Και συνεπώς, η συνεχιζόμενη αντίθεσή του σε μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικές αλλαγές, συνθλίβει τη δικαιολογία του πως "φταίνε οι τράπεζες" για τον μηχανισμό.

Μάχη με τον χρόνο

Μου έχει μεταφερθεί από αξιόπιστο αυτήκοο μάρτυρα και το μεταφέρω:

Προσφωνώντας τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Πανίκου Δημητριάδη στο ΤΕΠΑΚ στη Λεμεσό σε πρόσφατη ομιλία του, ο πρόεδρος του Εμπορικού Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της πόλης, Φιλόκυπρος Ανδρέου, του είπε:

"Σε υποστηρίζαμε πριν τον διορισμό σου αγαπητέ κύριε διοικητά, γιατί σε ξέρουμε πως είσαι ένας αγωνιστής και τώρα που διορίστηκες εμείς θέλουμε να αγωνιστούμε μαζί σου, για τούτο ας αγωνιστούμε και θα πετύχουμε".

Όταν ο ανεξάρτητος αξιωματούχος Πανίκος Δημητριάδης ανέγνωσε την ομιλία του, ο Φιλόκυπρος Ανδρέου του υπέβαλε την εξής ερώτηση:

"Στο παρελθόν κάποια από τα μέλη μας που ήθελαν να βοηθήσουν την οικονομία του τόπου μας, υπέβαλαν αιτήσεις στην Κεντρκή Τράπεζα για παραχώρηση άδειας τραπεζικών εργασιών που απορρίφθηκαν από τον προηγούμενο διοικητή. Ποιαν πολιτική θα ακουλήσετε στις αδειοδοτήσεις τραπεζών;"

Ο Πανίκος του απάντησε αρκετά διπλωματικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο εάν υποβληθούν ξανά τέτοιες αιτήσεις να τις επανεξετάσει.

Είναι πλέον ορατές οι προσδοκίες. Και η κουτσή Μαρία, ο κάθε γλείφτης του Χριστόφια και ο τελευταίος μαφιόζος θα μπορεί πλέον να ελπίζει να γίνει και τραπεζίτης, κάτι που δεν μπορούσε να γίνει επί θητείας Αθανάσιου Ορφανίδη.

Η εποπτεία και αδειοδότηση τραπεζών υπήρξε άλλωστε ο βασικότερος λόγος που ο Χριστόφιας και η συμμορία του συγκρούστηκαν με τον τέως διοικητή, όταν ο τελευταίος αρνήθηκε να ενδώσει στις σχετικές πιέσεις τους που οδήγησαν και σε πραξικοπηματική αμφισβήτηση των εξουσιών του.

Ισχύει άλλωστε το "ή τώρα ή ποτέ" μια και πότε θα μπορέσουν να γεμίσουν οι κασέλες του ΑΚΕΛ; 

Υ.Γ. Μια άλλη ομάδα επιχειρηματιών, αποτελούμενη από ένα πρώην υπουργό του Χριστόφια, τον πρόεδρο μιας επιχειρηματικής οργάνωσης με έδρα εκτός Λεμεσού, έναν πρώην μεγαλολογιστή και μια ομάδα ελλαδιτών επιχειρηματιών επίσης σκοπεύουν να ιδρύσουν τη δική τους τράπεζα με έδρα την Κύπρο. Δίνει μάλιστα μάχη να μην την προλάβει η "τραπεζική ένωση". Βλέπεις έργο που κάνει η CIPA;

Ο εντολοδόχος της συμμορίας

Παραθέτω πιο κάτω ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε στη χτεσινή ελληνική έκδοση της Financial Mirror. Από την ανάγνωσή του προκύπτει πως ο διορισμός του Πανίκου Δημητριάδη στη θέση εκείνη από τον Δημήτρη Χριστόφια δεν είχε κανένα άλλον λόγο παρά την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του ιδίου και της συμμορίας του.

Ο Πανίκος Δημητριάδης, ενώ θα έπρεπε όπως προβλέπει το σύνταγμα, να διασφαλίσει την ανεξαρτησία του θεσμού, προέβη εντός τεσσάρων ημερών από την ανάληψη των καθηκόντων του σε ευρείας κλίμακας εσωτερικές αλλαγές, οι οποίες του υποδείχθηκαν από την Κεντρική Επιτροπή. 

Δεν αποκλείται, οι αλλαγές αυτές να σηματοδοτούν και μια αλλαγή στη συντηρητική πολιτική της Κεντρικής Τράπεζας σε ό,τι αφορά την παραχώρηση αδειών διεξαγωγής τραπεζικών εργασιών, έναν τομέα των αρμοδιοτήτων του διοικητή που είχε βάλει νωρίς στο μάτι το ΑΚΕΛ. Είναι τυχαίο που άτομο κλειδί στον τομέα αυτό, δεν έχανε ομιλία του Andros and his People πριν τις βουλευτικές, όπως τον κάρφωσε πρωτοσέλιδη φωτογραφία της Χαραυγής;

Μια πιο χαλαρή πολιτική αδειοδοτήσεων, θα επιτρέψει σε εκείνους που θα είναι διατεθειμένοι να συνεισφέρουν το ανάλογο ποσό στις κασέλες του ΑΚΕΛ, απρόσκοπτη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά όπως και πρόσβαση σε χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ακόμα κι όταν το ΑΚΕΛ δεν θα είναι στην εξουσία ώστε να προλάβει ο "fundraiser" της συμμορίας να τις γεμίσει από τις μίζες των πετρελαίων και των γκαζιών. 

Ιδού λοιπόν ο επόμενος συστημικός κίνδυνος. Η Κερκόπορτα άνοιξε διάπλατα.

"Φύγε εσύ, έλα εσύ! 

Στη τελετή ανάληψης των καθηκόντων του στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, στις 7 Μαίου 2012, ο Διοικητής Πανικός Δημητριάδης μίλησε για χρηστή διοίκηση, αξιοκρατία και «βέλτιστη αξιοποίηση του προσωπικού εκεί όπου ο καθένας αποδίδει καλύτερα». Η θητεία του είχε αρχίσει στις 3 Μαίου και μάλιστα στην Βαρκελώνη, όπου είχε πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη συνάντηση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. 

Ωστόσο τέσσερις μέρες μετά, στις 11 Μαΐου έκανε μεγάλες αλλαγές στις αρμοδιότητες των ανώτερων διευθυντικών στελεχών και στη δομή της Κεντρικής Τράπεζας, χωρίς συγκεκριμένη ή επαρκή αιτιολόγηση. Εύλογα αναρωτιέται κανείς πώς μελέτησε και αξιολόγησε μέσα σε τέσσερις μέρες την οργάνωση της Κεντρικής Τράπεζας, την απόδοση και τις ικανότητες των ανώτερων στελεχών της. 

Η νέα διευθυντική και οργανική δομή φαίνεται στο διάγραμμα το οποίο παρουσιάζεται και στην ιστοσελίδα της Κεντρικής Τράπεζας. Μία σύγκριση με την προηγούμενη δομή (που περιλαμβάνεται στις ετήσιες εκθέσεις της Κεντρικής Τράπεζας για το 2010 και 2011) επιτείνει τα ερωτηματικά. Η νεα δομή παρουσιάστηκε, αμέσως μετά την ανακοίνωση της, από πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης με μάλλον ουδέτερο τρόπο, και από κάποια με δηκτικό και όπως φαίνεται ρεαλιστικό τρόπο. Οι αλλαγές μπορούν να συνοψιστούν κάπως έτσι σε σχέση με τους ανώτερους διευθυντές της Κεντρικής Τράπεζας»: 

Οι διωχθέντες: 

Γιώργος Συρίχας, Κυριάκος Ζίγκας 

Οι ευνοούμενοι (;): Σπύρος Σταυρινάκης, Φωτεινή Φρανκ 

Ο ουδέτερος (;): Κώστας Παπαδόπουλος 

Πιο εντυπωσιακή και αξιοπερίεργη είναι η εξέλιξη του Σ. Σταυρινάκη. Ενώ από το Δεκέμβριο 2010 ήταν υπεύθυνος μόνο για το Τμήμα Ασφάλειας&Τεχνικής Υποστήριξης, ξαφνικά του ανατέθηκαν ζωτικά τμήματα της Κεντρικής Τράπεζας: Τμήμα Εποπτείας & Ρύθμισης Τραπεζικών Ιδρυμάτων, Υπηρεσία Αδειοδότησης, Τμήμα Διασφάλισης Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, καθώς και το Γραφείο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Στο παρελθόν (20082010) είχε την ευθύνη για το Τμήμα Διασφάλισης Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και το Τμήμα Στατιστικής, απαλλάχθηκε όμως από τα καθήκοντα αυτά για λόγους που εξέτασε το Ανώτατο Δικαστήριο, κατόπιν προσφυγής του Σ. Σταυρινάκη εναντίον του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και δικαίωσε τον τότε Διοικητή Αθανάσιο Ορφανίδη. Στην απόφαση του που εκδόθηκε στις 9 Μαίου 2012 το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρει «...δεν αποδεικνύεται αυθαιρεσία με εμφανή σκοπό την εκδίκηση ή τη μείωση των υπηρεσιακών θέσεων του υπαλλήλου ». 

Σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα, διεξαγόταν πειθαρχική ερευνά εναντίον του Σ. Σταυρινακη γιατί παρουσιάστηκε ως εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας στον Κυπριακό Οργανισμό Προώθησης Επενδύσεων («CIPA»), χωρίς να του ανατεθεί τέτοιος ρόλος από τον Διοικητή. Υπεύθυνος για την πειθαρχική έρευνα ήταν ο Κ. Ζίγκας (από τους διωχθέντες). Επίσης σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα, ο Σ. Σταυρινάκης κίνησε αγωγή εναντίον της Κεντρικής Τράπεζας για την εφαρμογή του νόμου για την έκτακτη εισφορά και παγοποίηση μισθών στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ακόμα άλλα δημοσιεύματα τον συνδέουν με το κυβερνάν κόμμα ΑΚΕΛ. 

Προκύπτουν λοιπόν εύλογα ερωτήματα: Είναι ο Σ. Σταυρινάκης ο πλέον κατάλληλος για τα σοβαρά καθήκοντα που του ανέθεσε ο Διοικητής Δημητριάδης, ύστερα από λίγες μέρες συνεργασίας μαζί του; Μήπως ο περιορισμός των αρμοδιοτήτων του Κ. Ζίγκα ήταν εν μέρει εκδικητικός για τη συμμετοχή του στην πειθαρχική έρευνα εναντίον του Σ. Σταυρινακη; 

Δύο από τα τμήματα (χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και ευρωπαϊκών υποθέσεων) που ανέλαβε ο Σ. Σταυρινάκης ήταν προηγουμένως υπό την ευθύνη του Γ. Συρίχα, ο οποίος περιορίστηκε σε ένα μόνο τμήμα, αν και σημαντικό, στο Τμήμα Οικονομικών Ερευνών. Το Γραφείο Διοικητή που ήταν επίσης υπό την ευθύνη του Γ. Συρίχα, υπάχθηκε απευθείας στον Διοικητή. Ο Γ. Συρίχας εμφανιζόταν συχνά δίπλα στον τέως Διοικητή Αθανάσιο Ορφανίδη (π.χ. σε δημοσιογραφικές διασκέψεις και συνεδρίες κοινοβουλευτικών επιτροπών) και πολλοί μπορεί να αναρωτηθούν αν ο περιορισμός των καθηκόντων του σχετίζεται με τη συνεργασία του με τον Αθανάσιο Ορφανίδη. 

Ο δεύτερος διωχθείς, Κ. Ζίγκας ήταν υπεύθυνος για δύο σημαντικά λειτουργικά τμήματα της Κεντρικής Τράπεζας, το Τμήμα Χρηματοοικονομικών Αγορών (υπεύθυνο για τη διαχείριση των αποθεμάτων της Κεντρικής Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένου του χρυσού και για τις πράξεις νομισματικής πολιτικής που παρέχουν δάνεια εκατομμυρίων στις τράπεζες που λειτουργούν στην Κύπρο), του Τμήματος Συστήματος Πληρωμών και Λογιστικών Υπηρεσιών καθώς και της Υπηρεσίας Διαχείρισης Κινδύνων. Τα τμήματα αυτά τέθηκαν υπό την ευθύνη του Κ. Παπαδόπουλου, ενώ ο Κ. Ζίγκας ανέλαβε ένα σημαντικό λειτουργικό τμήμα, το Τμήμα Τραπεζικών Εργασιών Εσωτερικού (υπεύθυνο για θέματα χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ) και την Υπηρεσία Τεχνικής Υποστήριξης (προηγουμένως υπό τον Σ. Σταυρινακη). 

Οι λογιστικές υπηρεσίες διαχωρίστηκαν από τα συστήματα πληρωμών και το νέο «Τμήμα Λογιστικών Υπηρεσιών & Προϋπολογισμού» ανέλαβε η Φ. Φρανκ, επιπρόσθετα των προηγούμενων καθηκόντων της, προφανώς γιατί θεωρήθηκε πιο κατάλληλη να ελέγχει τις δαπάνες της Κεντρικής Τράπεζας. 

Κάποια εντύπωση προκαλεί επίσης η υπαγωγή του Τμήματος Ανθρώπινου Δυναμικού, Οργάνωσης & Μεθόδων και του Τμήματος Ασφάλειας απευθείας στον Διοικητή. Καταληκτικά ερωτήματα για τις αλλαγές στη διευθυντική και οργανική δομή της Κεντρικής Τράπεζας: Πρόκειται για σχετικά αθώο νεποτισμό ή επιτυχή προσπάθεια καιροσκόπων να προσεταιριστούν ένα νέο φορέα εξουσίας (Διοικητή) για να ικανοποιήσουν προσωπικές φιλοδοξίες; ή μήπως πρόκειται για προσπάθεια προώθησης αλλότριων σκοπών, π.χ. έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας από το ΑΚΕΛ, με επιτηρητή τον Σ. Σταυρινακη; Κατάφεραν οι ισχυροί κομματικοί μηχανισμοί να διαβρώσουν έναν από τους λίγους ανεξάρτητους θεσμούς της χώρας που τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα είχε κύρος και αξιοπιστία;"

Υ.Γ. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη να εκσυγχρονιστεί η νομοθεσία ώστε να εισαχθεί διαφάνεια στη χρηματοδότηση των κομμάτων. Ειδ' άλλως, η μια συμμορία θα διαδέχεται την άλλη.

Κίνητρο η παράδοση καμμένης γης

Όσο κι προσπαθώ να κατανοήσω τα κίνητρα και τη φιλοσοφία της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης Χριστόφια δεν μπορώ να καταλήξω με ασφάλεια στο συμπέρασμα πως αυτή διέπεται από μια συγκεκριμένη λογική.

Αναντίλεκτα, ως αποτέλεσμα του ασταθούς εξωτερικού περιβάλλοντος, η κατάσταση στο εσωτερικό είναι ανάλογα εύθραυστη με αποτέλεσμα, να βρίσκεται σήμερα η κυπριακή οικονομία σε μια κρίσιμη καμπή.

Η Κύπρος που δεν έχει το δικό της νόμισμα και έχει να χρηματοδοτήσει την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού της συστήματος, του δημοσιονομικού ελλείμματος και των ληξηπρόθεσμων ομολόγων της, δεν διαθέτει εκείνη την ανταγωνιστική οικονομία που θα την τροφοδοτήσει με ξένο συνάλλαγμα όχι μόνο για να μπορεί να πράξει τα ανωτέρω αλλά και να πληρώσει για τις ίδιές της τις εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών που δεν παράγει.

Και ενώ η Κύπρος παραμένει αποκλεισμένη από τις αγορές ως αποτέλεσμα της απώλειας αξιοπιστίας και εκτοξεύεται η ανεργία, η εκτέλεση διαρθρωτικών και δημοσιονομικών αλλαγών που θα διόρθωναν ανισορροπίες στην οικονομία καθίσταται όλο και πιο επιβεβλημένη ώστε να καταστεί αξιόπιστη, να διασώσει το τραπεζικό της σύστημα και να επανέλθει σε ρυθμούς ανάπτυξης.

Λαμβάνοντας αυτά τα δεδομένα υπ' όψιν, θα διερωτείτο ένας ανεξάρτητος και αμερόληπτος παρατηρητής για το κατά πόσον επιχειρούνται ανάλογοες σταθεροποιητικές πολιτικές.

Κρίνοντας ωστόσο από τη μέχρι τώρα δράση της κυβέρνσηης και τις επιδόσεις της, κάθε άλλο παρά κάτι  τέτοιο τεκμηριώνεται. Η απόπειρα του Χαρίλαου Σταυράκη το 2009, όταν δηλαδή η κρίση άρχισε να τυλίγει στις φλόγες την Ελλάδα, να προωθήσει διαρθρωτικές αλλαγές τορπιλίστηκε από τον Χριστόφια.

Ο τελευταίος επέβαλε την "πολιτική του διαλόγου με του κοινωνικούς εταίρους" που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα και συνίσταται στη λήψη δημοσιονομικών μέτρων αρεστών στις συντεχνίες, τα οποία οδήγησαν στην αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης και έπληξαν την οικονομική ανάπτυξη.

Βεβαιως, υπήρξε μεν μια σύντομη ανάπαυλα τους πρώτους μήνες μετά την έκρηξη στο Μαρί, κατά την οποία, ο ταρακουνημένος πρόεδρος ένιωθε τόσο αποδυναμωμένος που δεν αντιστάθηκε αποτελεσματικά στις συνετές πολιτικές του τότε υπουργού Οικονομικών Κίκη Καζαμία. Μόλις όμως ξαναβρήκε τον "παλιό καλό του εαυτό", τον παρέπεμψε στη δοκιμασμένη "πολιτική του διαλόγου με του κοινωνικούς εταίρους" οπότε αυτός παραιτήθηκε.

Με στόχο να μη χάσει τον έλεγχο της κατάστασης, ο Δημήτρης Χριστόφιας υπενθυμίζει τακτικά την αναγκαιότητα συνέχισης της "πολιτικής του διαλόγου με του κοινωνικούς εταίρους" και στο νυν υπουργό οικονομικών.

Έτσι, ακόμα και τώρα που σύμφωνα με τον τελευταίο χωρίζουν ώρες την Κύπρο από την ένταξη στον μηχανισμό στήριξης, εξακολουθεί ο Χριστόφιας να θέτει εμπόδια στην προώθηση των αναγκαίων διαρθρωτικών αλλαγών, ώστε να αποφύγει την επιβολή μνημονίου αναλόγου με αυτό της Ελλάδας, παραπέμποντας στην "πολιτική του διαλόγου με του κοινωνικούς εταίρους".  

Όλα αυτά συμβαίνουν ενόσω η κυβέρνηση εξακολουθεί να διαμηνύει πως διαπραγματεύεται τη σύναψη νέου διμερούς δανείου με μια άλλη κυβέρνηση και πως η όποια προσφυγή στο μηχανισμό στήριξης θα είναι αποκλειστικά για να βοηθηθούν οι κυπριακές τράπεζες να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της συναπόφασης του Χριστόφια να τις καταστρέψει συναινώντας στο κούρεμα του ελληνικού χρέους.

Η χτεσινή είδηση πως η κυπριακή κυβέρνηση δεν είχε υποβάλει επίσημο αίτημα στη ρωσική κυβέρνηση για δανεισμό μου είχε προκαλέσει αρχικά απορίες για την τακτική που ακολουθεί. Διερωτήθηκα αν είχε πράγματι δηλαδή εφοδιάσει ο Χριστόφιας τον Βάσο Σιαρλή καθοδόν προς το Λουξεμβούργο με μια σκέτη μπλόφα και ενώ ανέμενε μοιρολατρικά την ένταξη της Κύπρου στον μηχανισμό.

Μετά από λίγη σκέψη όμως κατέληξα στο συμπέρασμα πως θα ήταν αδύνατον για τον Δημήτρη Χριστόφια να αφεθεί να υποβληθεί σε μια τέτοια μεταχείριση και πως θα επιδιώξει μια πολύ πιο τιμητική για αυτόν διέξοδο.

Ναι, πράγματι, ο φίλος Δημήτρης και θέλει να εντάξει την Κύπρο στον μηχανισμό αλλά και να πάρει και το ρωσικό το δάνειο.

Στον μηχανισμό θα μπει σε μερικές μέρες, ενώ το δάνειο θα το πάρει στην καλύτερη περίπτωση σε μερικές εβδομάδες ή μερικούς μήνες.

Αυτό όταν θα έρθει η κατάλληλη στιγμή, θα τον βοηθήσει να αντιμετωπίσει την Τρόικα με τον μόναδικό τρόπο που είναι αντάξιος ενός κομμουνιστή ηγέτη.

Φυσικά, το να πουλάς τσαμπουκά στην τρόικα μη υλοποιώντας ειλημμένες δεσμεύσεις θα έχει κάποιο κόστος, όπως έχει και η μη υλοποίηση των δεσμεύσεων προς την Κομισιόν. Η μη εκτέλεση των μέτρων που θα ζητήσει όμως σύντομα η Τρόικα θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία μια και θα συνεχίσει να είναι μη ανταγωνιστική με αποτέλεσμα να δοθεί η χαριστική βολή στο τραπεζικό τομέα γεγονός που θα εξανεμίσει κάθε ελπίδα επιστροφής σε οικονομική ανάπτυξη στο εγγύς μέλλον.

Συνεπώς, λαμβάνοντας υπ' όψιν πως ο ίδιος δεν σκοπεύει να επαναδιεκδικήσει την προεδρία και προώθησε ως διάδοχό του ένα μη εκλέξιμο υποψήφιο, οδηγούμαι στο συμπέρασμα πως ο απώτερος στόχος των Δημήτρη Χριστόφια και ΑΚΕΛ είναι να παραδώσουν καμμένη γη στην επόμενη κυβέρνηση με μια κατάσταση εκτός ελέγχου στις δημόσιες δαπάνες.