Αψηφώντας τη λογική "με σοβαρότητα"

"Η κυβέρνηση θα συνεχίσει να χειρίζεται τα θέματα της οικονομίας με σοβαρότητα".

Τάδε έφη ο Στέφανος Στεφάνου.

Κατ' αρχήν όμως πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως ο πρώην γενικός γραμματέας της ΕΔΟΝ καθώς και ο εκπροσωπούμενός του διαφωνούν κάθετα με το μοντέλο της οικονομίας της αγοράς. Αυτό που το 2008 ισχυρίστηκαν πως θα μπορούσαν να το διαχειριστούν καλύτερα από κάθε άλλο. Δυστυχώς, το μόνο σοβαρό στοιχείο της οικονομικής τους αντίληψης είναι οι σοβαρές διαφωνίες τους με την αναγκαιότητα σεβασμού βασικών νόμων της οικονομίας. Των οποίων η μη τήρηση συνεπάγεται όμως σοβαρό κόστος.

Η διαπίστωση αυτή θέτει αυτόματα και το ερώτημα, πως μπορεί μια ομάδα κυβερνώντων να χειριστεί μια οικονομία της αγοράς "με σοβαρότητα", τη στιγμή που δεν πιστεύουν σε αυτήν. Είναι δυνατόν για παράδειγμα να θεωρήσουμε δυνατόν ένας π.χ. ισλαμιστής να γίνει σοβαρός επίσκοπος και να εφαρμόζει και να κηρύττει τον Χριστιανισμό ενόσω παραμένει ισλαμιστής; Ή τον εαυτό του θα κοροϊδεύει ή τους εκκλησιαζόμενούς του ή και τα δύο. Μόνη η κοροϊδία θα είναι σοβαρή.

Εν πάση περιπτώσει, ο Στέφανος Στεφάνου ως κυβερνητικός εκπρόσωπος καλά κάνει να υπερασπίζεται το έργο της κυβέρνησης που εκπροσωπεί. Για αυτό άλλωτε πληρώνεται. Αν όμως βρει λίγο χρόνο καλά θα κάνει να διερωτηθεί πότε η κυβέρνηση χειρίστηκε τι με σοβαρότητα. Ας δούμε λοιπόν, πως με αυτήν τη σοβαρότητα φτάσαμε να έχουμε την τέταρτη χειρότερη πιστοληπτική ικανότητα μέσα στην Ευρωζώνη.

• Οι δημόσιες δαπάνες εκτινάχθηκαν εν μέσω παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και πιστωτικής κρίσης στην ευρωζώνη από 43% επί του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος το 2008 στο 50% του ΑΕΠ το 2010 και αναμένεται να παραμείνουν κοντά στο 50% του ΑΕΠ και το 2011.
• Την ίδια περίοδο, αυξήθηκαν οι συνολικές κρατικές δαπάνες προσωπικού από 12,7% του ΑΕΠ το 2008 σε 15% του ΑΕΠ πέρσι και προβλέπεται πως θα αυξηθούν περαιτέρω στο 15,3% του ΑΕΠ φέτος.
• Οι κοινωνικές δαπάνες ως ποσοστό επί του ΑΕΠ αυξήθηκαν από 5,8% το 2008 σε 7,2% το 2010 και αναμένεται να μειωθούν στο 7,1% φέτος.
• Οι συνολικές δαπάνες του κράτους προβλέπεται πως θα είναι αυξημένες φέτος κατά 18% σε σχέση με αυτές του 2008, ενώ τα έσοδα θα είναι μειωμένα κατά 10,7% επίσης σε σχέση με το 2008.
• Το δημόσιο χρέος εξαιρουμένου του χρέους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων εκτιμάται πως αυξήθηκε από 8,3 δισεκατομμύρια το 2008 σε 10,6 δισεκατομμύρια το 2010 και προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω σε 11,3 δισεκατομμύρια φέτος.
• Ως ποσοστό επί του ΑΕΠ το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από 48,4% το 2008 σε 61% πέρσι και προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω στο 63,3% φέτος.
• Το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε από 3,5% τον Αύγουστο του 2008 σε 7,2% τον περασμένο Φεβρουάριο.
• Μέσα σε ένα χρόνο η κυβέρνηση πήρε από τους φορολογούμενους 55 εκατομμύρια ευρώ για να σώσει τη Eurocypria και τις Κυπριακές Αερογραμμές, χωρίς να το πετύχει στην περίπτωση της πρώτης και να είναι αμφίβολη η επιβίωση της δεύτερης, ενώ οι φορολογούμενοι θα πρέπει να καταβάλουν πρόσθετα 7,2 εκατομμύρια ευρώ για να αποζημιωθούν οι εργαζόμενοι της Eucypria με κατά μέσον όρο 28,5 χιλιάδες ευρώ ο καθένας.

Και ενώ επίκεινται πρόσθετες υποβαθμίσεις όπως είπε ο υπουργός Οικονομικών μια μέρα μετά την υποβάθμιση από τους Standard & Poor's, η κυβέρνηση αρνείται να πάρει κάποιες γενναίες αποφάσεις και να παγώσει πλήρως τους μισθούς στο δημόσιο (αν δεν θέλει να βάλει τουλάχιστον σε αυτούς ψαλίδι), να αναδιαρθρώσει την ΑΤΑ (αν δεν θέλει να την καταργήσει), να μεταρρυθμίσει το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (αν δεν θέλει να το δει να καταρρέει) και να καταστήσει την αγορά εργασίας πιο ευέλικτη (αν δεν θέλει να διασφαλίσει τα κεκτημένα των εργαζομένων εις βάρος της ευημερίας των ανέργων).

Αντί τούτου, ακούμε από τη Σωτηρούλα Χαραλάμπους "συνταρακτικά αποκαλύψεις" πως με "για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε το πρόβλημα της ανεργίας χρειάζεται ανάπτυξη," ωσάν κι αυτό ήταν το μυστικό. Και την ίδια ώρα, την βλέπουμε να παραμένει εγκλωβισμένη μέσα στην αντίληψη περί εργασιακής πολιτικής που της έγινε πεποίθηση υπηρετώντας στην ΠΕΟ, αποκηρύττοντας κάθε πρόταση να καταστεί η εργασία πιο ευέλικτη όσο λογική κι αν είναι.

Αντί πρωτοβουλιών για να αποφευχθούν τα χειρότερα, ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας δεν φαίνεται να ανησυχεί για τις εξελίξεις μια και η κατάσταση της οικονομίας "ασφαλώς" δεν είναι τραγική, επιρρίπτοντας τις ευθύνες για την πρόσφατη υποβάθμιση σε άλλους. "Οι ευθύνες είναι αλλού, είναι σε αυτούς που έχουν δημιουργήσει, θα έλεγα, ένα μπλοκ, μια συμμαχία, για να κτυπούν αλύπητα την Κυβέρνηση για τα της οικονομίας και για την κρίση, η οποία έρχεται από έξω, και δημιουργούν πανικό στον κόσμο," μας είπε. Κριτική ανεπιθύμητη, αυτοκριτική ούτε να το σκέφτεσαι.

Και ενώ τα αδιέξοδα της κυβερνητικής οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής γίνονται όλο και πιο απελπιστικά, ο Στέφανος Στεφάνου μας διαβεβαιώνει πως η κυβέρνηση όχι μόνο προτίθεται να συνεχίσει την πορεία που χάραξε αλλά επίσης εμμέσως πλην σαφώς ζήτησε από τα υπόλοιπα κόμματα να την υποστηρίξουν. "Θα ανέμενε κανείς ότι η άδικη υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας από τους Standard and Poor’s θα μας έβρισκε όλους ενωμένους".

Έλεος!

Και νάσου το τσουνάμι της φτώχειας

Δεν είναι τυχαίο που ο Ζήνωνας είχε πατρίδα του την Κύπρο.

Η ανοχή των Κυπρίων απέναντι στην αδικία, έστω κι όταν είναι αποδέκτες της οι ίδιοι, δεν έχει όρια.

Στωικά, αδιαμαρτύρητα αποδέχονται τη μοίρα τους, το πεπρωμένο τους.

"Κρύβοντας να περάσουν", όπως λένε κι οι ίδιοι.

Έτσι, ανέχτηκαν για δεκαετίες την εκμετάλλευσή τους από τα μια διεφθαρμένη πολιτική ελίτ που συνεχίζει να βασίζεται στα καλοταϊσμένα παράσιτα του δημοσίου. Των οποίων τα εισοδήματα αυξάνονται συνεχώς και ταχέως εις βάρος του εθνικού εισοδήματος.

Σύντομα όμως τα ψέμματα θα τελειώσουν για πολλούς. Η φτώχεια δεν θα μπει καν στον κόπο να χτυπήσει στο κατώφλι των Κυπρίων. Θα ορμήσει στο σπίτι τους σαν σίφουνας πριν καν καταλάβουν τι κακό τους βρήκε.

Ως αποτέλεσμα της ανοχής που επεδείκνυαν για χρόνια στη διαφθορά, την κακοδιαχείριση, την αδιαφάνεια, την έλλειψη πολιτικής κουλτούρας, τον παρασιτισμό, την κομματοκρατία, και την κομματολαγνία αλλά και της αδιαφορίας τους για τα κοινά, πολλοί Κύπριοι θα εκπλαγούν για το πόσο κάθετα θα βυθιστεί το βιοτικό τους επίπεδο όταν θα βγουν στη σύνταξη.

Όπου νάναι, το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων χρεοκοπεί.

Έτσι, όσοι θα βγουν στη σύνταξη το 2020 και θα έχουν εργαστεί π.χ. για 40 χρόνια καταβάλλοντας την εισφορά τους ανελλιπώς, θα αντιληφθούν πως η διαχείρισή αυτού του αποθέματός τους ήταν στην καλύτερη περίπτωση εγκληματική.

Μέχρι σήμερα, οι αποταμιεύσεις των εργαζομένων για τα γηρατειά τους, διοχετεύεται από το ΤΚΑ προς το κράτος υπό τη μορφή δανεισμού. Κατά 96%.

Με πολύ ευνοϊκούς όρους, θα έλεγε κανείς, για το κράτος. Το επιτόκιο ανέρχεται σε 1,5% ετησίως.

Ευνοϊκό φυσικά για το κράτος, μια και εάν δανειζόταν με επιτόκιο της αγοράς, στην πραγματικότητα, το κόστος δανεισμού του θα ήταν ψηλότερο. Πολλαπλάσιο.

Το χαμηλό κόστος της αυτοεξυπηρέτησης από το ΤΚΑ έδινε την ευχέρεια στο κράτος να δαπανεί περισσότερα λεφτά αλλού.

Τη διαφορά αυτού του κόστους, την επωμίζεται σε τελική ανάλυση αυτός που συνεισφέρει στο ΤΚΑ ελπίζοντας πως στα γηρατειά του θα μπορεί να ζει αξιοπρεπώς.

Ωστόσο, αυτή η προσδοκία θα αποδειχτεί όνειρο απατηλό όταν θα βγει στη σύνταξη.

Η απόδοση των εισφορών του δεν ξεπερνούσε για σειρά ετών ούτε καν τον μέσο πληθωρισμό!

Αντί να φροντίσει το κράτος να αβγατίζονται οι εισφορές των εργαζομένων, υπέκυψε στον πειρασμό να τις αξιοποιήσει για να παρέχει μισθούς πολυτελείας σε ένα υπεράριθμο στρατό παρασίτων στο δημόσιο ή να εκτελεί έργα αχρείαστα και να αγοράζει οπλικά συστήματα για ένα στράτευμα που υπάρχει μόνο στα χαρτιά.

Αν πάρουμε ως παράδειγμα έναν εργαζόμενο που ξεκινά στο έτος 1 να εργάζεται μέχρι το έτος 40, οπότε βγαίνει στη σύνταξη, συνεισφέροντας 1000 κάθε χρόνο. Η ετήσιά του εισφορά υπολογίζεται ως ποσοστό επί των απολαβών του, που αυξάνονται κατά μέσο όρο 5% ετησίως.

Υπολογισμοί (δεν είμαι μεν αναλογιστής αλλά κατέχω ένα δυο πράγματα) που έκανα κατέδειξαν πως όταν βγει στη σύνταξη, με βάση το επιτόκιο στο οποίο το κράτος δανείζεται τα χρήματα του ΤΚΑ, θα έχει συσσωρευτεί για αυτόν το ποσό των 151.553 ευρώ. Με αυτό, θα πρέπει να περάσει ακόμα 15 περίπου χρόνια.

Αυτό το ποσό αντιστοιχεί σε 180 μηνιαίες συντάξεις των 842 ευρώ. (Μιλάμε δηλαδή για κάποιον που ξεκινά σήμερα να εργάζεται και έχει απολαβές χαμηλότερες των 1200 ευρώ τον μήνα!).

Αν λάβουμε όμως υπόψιν τη διάβρωση της αγοραστικής αξίας των μισθών και συντάξεων λόγω του πληθωρισμού που κατά μέσο όρο ανήλθε σε 4% στα 50 χρόνια της κυπριακής δημοκρατίας, αυτός ο εργαζόμενος που έχουμε ως παράδειγμα, αντί να δει τις εισφορές να αβγατίζονται, θα καταβάλλει στην πραγματικότητα «ασφάλιστρα» στο κράτος για τη «φύλαξη» των εισφορών του.

Με άλλα λόγια, κάθε χρόνο, η πραγματική αξία των εισφορών του, ή καλύτερα, η ποσότητα των προϊόντων που θα μπορεί να αγοράσει με αυτές, αντί να αυξάνεται, θα μειώνεται κατά 2,5%.

Συνεπώς, αν το κράτος μεριμνούσε ώστε να υπήρχε θετική απόδοση των εισφορών του εργαζόμενου θα έπρεπε αυτό ή να καταβάλλει για το δάνειο που πήρε ένα πιο ψηλό επιτόκιο ή να επιτρέψει στο ΤΚΑ να επενδύει με τρόπο ώστε να επιτυγχάνει μακροπρόθεσμα μια απόδοση άνω του 4% που είναι όπως είπαμε ο μέσος πληθωρισμός της 50χρονης Κυπριακής Δημοκρατίας.

Έτσι, αν π.χ. η απόδοση του αποθεματικού του ΤΚΑ ανερχόταν σε 8% ετησίως, ο εργαζόμενος τον οποίο είχαμε σαν παράδειγμα νωρίτερα, θα είχε συσσωρεύσει με τις εισφορές του το ποσό των 528.643 ευρώ. Το οποίο αντιστοιχεί σε 180 μηνιαίες συντάξεις των 2.937 ευρώ.

Το ύψος της τελευταίας είναι τρεισήμισι φορές η σύνταξη των 842 ευρώ.

Σαν να μην έφτανε αυτό, η ωρίμαση του ΤΚΑ (θεσμοθετήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980), συνοδεύτηκε από σημαντικές δημογραφικές αλλαγές, όπως είναι η επέκταση του προσδόκιμου ορίου ζωής και η υπογεννητικότητα. Αυτές ανατρέπουν το ισοζύγιο μεταξύ όσων εργάζονται και εισφέρουν στο ΤΚΑ και των συνταξιούχων.

Και άρα, περιορίζεται η δυνατότητα των πρώτων, μια και γίνονται λιγότεροι, να συμβάλλουν με τις εισφορές τους στη συντήρηση των τελευταίων, των οποίων ο αριθμός και οι ανάγκες αυξήθηκαν μια και αφού ζουν περισσότερο, θα πάρουν περισσότερες μηνιαίες συντάξεις μέχρι να πεθάνουν.

Και έτσι, θα απαιτηθούν διορθωτικά μέτρα άμεσα. Τα οποία θα είναι οδυνηρά.

Οι επιλογές δεν είναι πολλές. Μπορεί να βελτιωθεί η επενδυτική πολιτική του ΤΚΑ, να αυξηθεί το ποσοστό των εισφορών σε αυτό, να επεκταθεί το όριο ηλικίας αφυπηρέτησης. Ή να μειωθούν οι συντάξεις.

Η βελτίωση όμως της μελλοντικής αποδοτικότητας του αποθεματικού του ΤΚΑ από μόνη της δεν είναι ικανή να αντιστρέψει τις επιπτώσεις από την κακοδιαχείρισή του ΤΚΑ τα τελευταία 30 χρόνια. Και ούτε μπορεί αυτή να βασιστεί στην επίτευξη εξωπραγματικών αποδόσεων μια και αυτό εμπερικλείει επενδυτικούς κινδύνους.

Από την άλλη η περαιτέρω επέκταση του ορίου συνταξιοδότησης έχει κι αυτή τα όριά της. Και έχοντας δει τις αντιδράσεις των Γάλλων στα σχέδια του Σαρκοζί, είναι εύκολο να προβλέψουμε πόσο εύκολο θα είναι να πεισθούν οι συντεχνίες εδώ να τη δεχτούν.

Η αύξηση των εισφορών, έστω κι αν την δεχτούν οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι, θα είναι μεν ανώδυνη για τους συνταξιούχους, θα έχει όμως σημαντική επίπτωση στις απολαβές των εργαζομένων, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση γενικότερα.

Τέλος απομένει η περικοπή των ωφελημάτων! Όπως δηλαδή και στην Ελλάδα. Κι αυτό τη στιγμή που οι συντάξεις όπως είπαμε θα είναι κουτσουρεμένες λόγω πληθωρισμού, κακοδιαχείρισης κλπ.

Η συμβουλή μου; Βρείτε τώρα που είστε ακόμη νέοι μια γερή μαγκούρα. Όταν γεράσετε μπορεί να συναντήσετε σε κανένα καφενείο κανένα Ευαγόρου, κανένα Προδρόμου, κανένα, Σιζόπουλο ή Κλεάνθους. Πιστέψτε με, θα σας χρησιμεύσει…