Πάμε καλά (για την ώρα)

Ο πρώην υπουργός του βενεζουελάνου προέδρου Ούγκο Τσάβεζ, ο αριστερός οικονομολόγος και εκδότης Τεοδόρο Πετκόφ, διηγήθηκε πριν μερικά χρόνια σε μια συνέντευξη την εξής ιστορία για τον ηγέτη της χώρας του:

"Είναι πολύ αυθόρμητος. Είναι η γλώσσα του που τον κυβερνά. Εκστομίζει πράγματα που αναγκάζεται κατόπιν να ανακαλέσει. Μια μέρα είπε 'Φίλοι, θα βγούμε από το ΔΝΤ!'. Κάποιος, βρήκε το κουράγιο, δεν ξέρω πως, και του είπε 'Πρόεδρε, αν βγούμε από το ΔΝΤ, το δημόσιο χρέος θα είναι 30 δισεκατομμύρια δολάρια και θα πρέπει να το πληρώσουμε την επόμενη μέρα. Και δεν έχουμε τόσα λεφτά'. (Ο Τσάβεζ) δεν ξαναμίλησε για αυτό ποτέ ξανά".

Αδιαμφισβήτητα, ο πρόεδρος της νοτιοαμερικανικής αυτής χώρας είναι μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της διεθνούς πολιτικής. Αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά -ή σε μεγάλο βαθμό τουλάχιστον- στην αντικαπιταλιστική του ρητορική του ή τον απρόβλεπτο του χαρακτήρα του και στις αντιφάσεις της πολιτικής του αλλά και στο ίδιό του το παρελθόν, ενός αποτυχημένου αντιμνημονιακού πραξικοπηματία που καταπατάει τα ανθρώπινα δικαιώματα του λαού του.

Η ιστορία του Τσάβεζ πάει πίσω στη δεκαετία του 80. Το 1989, εξελέγη για δεύτερη φορά στο προεδρικό αξίωμα της χώρας,  ο Κάρλος Ανδρές Πέρεζ, ο οποίος είχε στρέψει κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας τα πυρά του κατά του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και των πολιτικών του. Το είχε μάλιστα χαρακτηρίσει ως "βόμβα νετρονίου που σκοτώνει τους ανθρώπους αλλά αφήνει τα κτήρια ανέπαφα". Υποσχέθηκε πως δεν θα εφήρμοζε τις πολιτικές του.

Εν τέλει, τον Φεβρουάριο του 1989 αμέσως αφού ανέλαβε τα καθήκοντά του, συμφώνησε με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην παραχώρηση ενός δανείου ύψους 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη χώρα του υπό τον όρο ότι η κυβέρνησή του θα αποδεχόταν ένα πακέτο μέτρων βασισμένο στη λεγόμενη "Συναίνεση της Ουάσιγκτον".

Αυτό το πρόγραμμα που προτάθηκε στη Βενεζουέλα, όπως και ανάλογα που προτάθηκαν σε άλλες χώρες, προέβλεπαν μεταρρυθμιστικές πολιτικές που στόχο είχαν την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας των κατά κανόνα αναπτυσσόμενων χωρών που προσέφευγαν σε αυτό δια μέσω της φιλελευθεροποίησης των αγορών υπηρεσιών, προϊόντων, εργασίας και χρήματος, δημοσιονομικής εξυγίανσης, φορολογικών μεταρρυθμίσεων, κατάργησης επιχορηγήσεων και της διοχέτευσης κονδυλίων για τη μόρφωση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των φτωχότερων τάξεων της χώρας. 

Ο Πέρεζ προέβη σε δραστικές περικοπές κρατικών δαπανών που προκάλεσαν σφοδρές αντιδράσεις, τις οποίες επιχείρησε να καταπολεμήσει με τη βία. Αποτέλεσμα της βίας που άσκησαν τα κρατικά σώματα ασφαλείας ήταν να χάσουν τη ζωή τους μέχρι και τρεις χιλιάδες άτομα στις ταραχές που ακολούθησαν και έμειναν στην ιστορία ως "Caracazo". 

Το 1992, οι "αντιμνημονιακές δυνάμεις" της χώρας με ηγέτη τον Τσάβεζ, αξιωματικού του στρατού της χώρας και ηγέτη της παραστρατιωτικής οργάνωσης ΜΒΡ-200, επιχείρησαν να ανατρέψουν τον Πέρεζ και να καταργήσουν τη "δικτατορία του ΔΝΤ". Το αιματηρό αυτό κίνημα εντέλει απέτυχε, ο Τσάβεζ φυλακίστηκε αφού πρόλαβε να υποσχεθεί πως η εκπλήρωση της αντιμνημονιακής του υπόσχεσης αναβλήθηκε "por ahora," δηλαδή για την ώρα. Ακολούθησε δεύτερο αποτυχημένο πραξικόπημα, από άλλους αυτή τη φορά, το ίδιο έτος. Στο τέλος, ο πρόεδρος Πέρεζ αποπέμφθηκε από την προεδρία της χώρας το 1993 όταν κατηγορήθηκε για διαφθορά και ένα χρόνο αργότερα, ο Τσάβεζ, ο οποίος δεν είχε κατηγορηθεί για κανένα έγκλημα, αφέθηκε ελεύθερος από τον νέο πρόεδρο της χώρας Ραφαέλ Καλδέρα.

Το 1998, ο Τσάβεζ συμμετείχε στις προεδρικές εκλογές για πρώτη φορά, και χάριν στην επαναστατική του ρητορική που υποσχόταν την ανατροπή του κατεστημένου και την δημιουργία ενός νέου κράτους, εξασφάλισε την υποστήριξη των φτωχών και αμόρφωτων στρωμάτων του πληθυσμού και με 56% των ψήφων εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος. Αυτό το αξίωμα το κατέχει ακόμη και σήμερα χάριν μεταξύ άλλων στις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που αναγκάστηκε να επιβάλει με προεδρικό διάταγμα, αφού οι συμπατριώτες του απέρριψαν σχετικές προτάσεις στο δημοψήφισμα του 2007. Ο Τσάβεζ τότε, είχε παραδεχτεί πάλι ήττα, έσπευσε ωστόσο να τονίσει πως ήταν και πάλι "por ahora".

Την ίδια χρονιά, επωφελούμενη από τις ψηλές τιμές του πετρελαίου, η Βενεζουέλα κατάφερε να αποπληρώσει το χρέος της προς το ΔΝΤ. Σε κάποιο βαθμό αυτό ήταν και αποτέλεσμα μιας κάπως πιο πραγματιστικής προσέγγισης του Τσάβεζ σε θέματα οικονομικής πολιτικής στα πρώτα χρόνια κυρίως της προεδρίας του.

Ωστόσο, από τότε που ανέλαβε την εξουσία, ο άλλοτε πραξικοπηματίας Τσάβεζ, ο οποίος με τη σειρά του το 2002 κατάφερε να καταστείλει με τη βοήθεια του μεγαλύτερου πλουτοκράτη της χώρας μια εξέγερση εναντίον του που συνοδεύτηκε και από στρατιωτικό πραξικόπημα, αποφεύγει να λογοδοτήσει για την πολιτική του. Αυτή μάλιστα, συχνά χαράζεται αυτοσχέδια και εξαγγέλλεται ζωντανά από την τηλεόραση, στα πλαίσια της εκπομπής του "Αλό πρεζιδέντε".

Στα πλαίσιά της, καλούνται να λογοδοτήσουν οι υπουργοί του για την πολιτική της κυβέρνησής του και όχι σπάνια, ανασχηματίζει το υπουργικό του συμβούλιο επίσης σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση επιλέγοντας καινούργιους υπουργούς από τους παρευρισκόμενους στο ακροατήριο που στην πλειοψηφία τους είναι υποστηρικτές του και συχνά στερούνται στοιχειωδών γνώσεων.

Το κατά πόσον οι χαμηλές επιδόσεις της χώρας σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια έχουν να κάνουν με το ότι ουσιαστικά είναι δυνατό όλος ο λαός της χώρας να λογοδοτεί στον πρόεδρο Τσάβεζ ή αντίστροφα, το ότι οι Βενεζουελάνοι λογοδοτούν στον βολιβάριο ηγέτη έχει να κάνει με το ότι στη χώρα δεν υπάρχουν θεσμοί που εμπεδώνουν τη διαφάνεια, είναι ένα ερώτημα φιλοσοφικό.

Το τι όμως είναι γνωστό, είναι πως η μη κυβερνητική οργάνωση Transparency International κατέταξε τη Βενεζουέλα πέρσι στην 172ή θέση ανάμεσα σε 183 χώρες. Η δίκαιη κοινωνία που υποσχέθηκε ο Τσάβεζ στους συμπατριώτες του είναι βυθισμένη στο έγκλημα και τη διαφθορά. Οι ληστείες, οι απαγωγές και οι φόνοι είναι στην ημερήσια τάξη και κάθε χρόνο δολοφονούνται κατά μέσο όρο 10 χιλιάδες άνθρωποι επί συνόλου 27 εκατομμυρίων κατοίκων. 

Και μια και μιλάμε για δίκαιες κοινωνίες θα ήταν παράληψη να μην αναφέρουμε πως ένας από τους πιο μεγάλους θαυμαστές του βενεζουελάνου βολιβάριου ηγέτη στην Ευρώπη τυγχάνει να είναι ο κύπριος ομόλογός του Δημήτρης Χριστόφιας. Και όχι τυχαία.

Κι ούτε μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο ότι και οι δύο έχουν παρόμοιες απόψεις για το ΔΝΤ, τις πολιτικές που επιβάλλει, την οικονομία της αγοράς, και με τη σειρά του δεν είναι και σύμπτωση πως η αναζήτηση και από τους δύο ηγέτες για εναλλακτικές οδούς προς την οικονομική ανάπτυξη, οι οποίες έχουν ως στόχο να παρακάμψουν τους νόμους της αγοράς, μια και οι δύο είναι λαϊκιστές και δεν αναγνωρίζουν τη γνώση που διαθέτουν οικονομολόγοι, έχει ως παρόμοια αποτελέσματα:

• Η ανεργία στη Βενεζουέλα ήταν το 2010 12%, ενώ στην Κύπρο ξεπέρασε ήδη το 10%.
• Η αξιολόγηση της Βενεζουέλας, του πέμπτου μεγαλύτερου εξαγωγέα υδρογονανθράκων παγκοσμίως, από τους S&P, Moody's και Fitch είναι ΒΒ-, Β2 και Β+, σε σύγκριση με ΒΒ, Βa3 και ΒΒ+ αντιστοίχως για την Κύπρο. Σαβούρα και οι δύο.
• Ή απόδοση του δεκαετούς ομολόγου της Βενεζουέλας με ρήτρα το δολάριο που λήγει το 2019, διαπραγματεύεται στη δευτερογενή αγορά  με πάνω από 11%, ενώ το δεκαετές ομόλογο της Κύπρου με ρήτρα το ευρώ που λήγει το 2020 έχει απόδοση πάνω από 16% στη δευτερογενή αγορά.
• Ο πληθωρισμός στη Βενεζουέλα είναι ένας από τους ψηλότερους στον κόσμο (με μέσο όρο κοντά στο 30% την τελευταία τετραετία), παρά τις επιχορηγήσεις στην παραγωγή τροφίμων ή τη διάθεση επιχορηγημένων καυσίμων στην εγχώρια αγορά, ενώ στην Κύπρο αν και αισθητά χαμηλότερος, είναι ένας από τους ψηλότερους στην Ευρωζώνη.
• Χάριν στον ορυκτό της πλούτο, η Βενεζουέλα του Τσάβεζ κατόρθωσε να απαλλαγεί από την κηδεμονία του ΔΝΤ, ενώ η Κύπρος του Χριστόφια αισιοδοξεί πως θα μπορέσει να πράξει το ίδιο αξιοποιώντας τους υδρογονάνθρακές της, αν δεν καταφέρει να την αποφυγή όλως διόλου με ένα ρωσικό δάνειο.

Υπάρχει όμως και μια διαφορά:

Η αγωνία των Βενεζουελάνων για το μέλλον τους θα παρατείνεται επ' άπειρον ενόσω θα αδυνατούν να απαλλαγούν από την απόλυτη εξουσία του προέδρου τους, παραμένοντας εγκλωβισμένοι στον φαύλο κύκλο της φτώχειας, της διαφθοράς και αμορφωσιάς.

Στην περίπτωση της Κύπρου όμως, φαίνεται πως παρά τις σοβαρές αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματός της, οι κάτοικοί της φαίνεται να έχουν αναγνωρίσει τις αδυναμίες της πολιτικής του προέδρου τους με αποτέλεσμα ο τελευταίος να έχει αποφασίσει να μην επαναδιεκδικήσει δεύτερη θητεία, ώστε να αποφύγει μια εξευτελιστική εκλογική ήττα.

Εξ ου και ο τελευταίος αποφάσισε να επιταχύνει την ολοκλήρωση του μεγαλοφυούς του έργου εντός των επομένων 6 μηνών που του έχουν εναπομείνει ως προέδρου. Το κατά πόσον θα υπογράψει μνημόνιο με την τρόικα, παραμένει το μεγαλύτερο μυστικό. "Por ahora".

Πιο χαμηλά Πανίκο, πιο χαμηλά!

"Υπάρχουν τρία πράγματα τα οποία δεν μπορούν ποτέ να συνενωθούν: 

Ευφυΐα, Εντιμότητα και Εθνικοσοσιαλισμός. 

Μπορείς να είσαι ευφυής και ναζί. Τότε δεν είσαι έντιμος. 

Μπορείς να είσαι έντιμος και ναζί. Τότε δεν είσαι ευφυής. 

Και μπορείς να είσαι έντιμος και ευφυής. Τότε δεν είσαι ναζί".

Gerhard Bronner

Πανίκο, όταν καλείσαι να υποδυθείς τον εαυτό σου, όπως όμως σου τον έχουν υπαγορεύσει άλλοι, θα είναι δύσκολος ο ρόλος. Ειδικά στην αρχή της παράστασης, αφού θα σαστίζεις ακούγοντας τις εντολές του υποβολέα σου, μέχρι να μπεις στο πετσί του εαυτού σου, όπως σου τον υπαγορεύει.

Ειδικά όταν είσαι επικεφαλής ενός ανεξάρτητου κατά άλλα θεσμού, Πανίκο, δεν μπορείς να μην προκαλέσεις μειδιάματα σε όποιους έχουν τα μάτια τους καρφωμένα σε σένα.

Η Κεντρική Τράπεζα, μας είπες χτες Πανίκο, "είναι μια ανεξάρτητη αρχή και ως τέτοια δεν καθοδηγείται ούτε ζητά καθοδήγηση από το Προεδρικό, το υπουργείο Οικονομικών, την κυβέρνηση ή οποιοδήποτε άλλο οργανισμό".

Μα ασφαλώς! Πως άλλωστε; Ούτε η απομάκρυνση χτές μάλιστα του Μιχάλη Σαρρή από τη Λαϊκή, ούτε του Ανδρέα Ηλιάδη από την Τράπεζα Κύπρου ούτε οι πιέσεις για την απομάκρυνση των Νίκου Καρυδά και Κωνσταντίνου Τσολάκη ήταν επιθυμίες του Προεδρικού. Ούτε της κυβέρνησης. Ούτε του ΑΚΕΛ. Ούτε της κεντρικής επιτροπής, δεν είναι έτσι Πανίκο;

Από χτες Πανίκο δεν θα σε παίρνω πια σοβαρά. Είχα μια ελπίδα πως έστω και τώρα, μια και έχεις τουλάχιστον τις γνώσεις και την αντίληψη της κατάστασης αλλά και της τεράστιας ζημιάς που ήδη προκάλεσαν οι καθ' υπόδειξη του Προεδρικού και της Εζεκία Παπαϊωάννου χειρισμοί σου, πως θα άλλαζες πορεία.

Αυτό δεν φάνηκε πουθενά στη συνέντευξή σου Πανίκο. Και τα περί ανεξαρτησίας σου ήταν ήταν μια από τις αντιφάσεις στις οποίες υπέπιπτες συνεχώς Πανίκο. Όπως ήταν κι εκείνη για τα συνεργατικά πως "είναι λεπτό θέμα" ενώ ξέρεις τι λαμόγια κάνουν τη μπάζα τους εις βάρος των απλών καταθετών.

Δεν ξέρω αν οι απαντήσεις που διάβαζες ήταν γραμμένες κι από σένα ή εκείνους που σε διόρισαν εκεί, Πανίκο.

Το μεγαλύτερό σου ατόπημα χτες όμως ήταν η αξιοθρήνητή σου προσπάθεια να αφήσεις ακόμα και αιχμές κατά της τρόικας, πως έχει αυτή την ευθύνη για τη διαρροή εκείνων των αστρονομικών ποσών για τις κεφαλαιουχικές ανάγκες στο τραπεζικό σύστημα, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά το αποκορύφωμα της αθλιότητας της πολιτικής του Χριστόφια και της συμμορίας του. Κατάλαβες Πανίκο;

Είπες πως "έχουν αναφερθεί διάφορα ποσά στον Τύπο και αυτά τα ποσά που έχουν αναφερθεί ενδεχομένως να είναι εκτιμήσεις της τρόικας," και μετά μας λες Πανίκο πως θέλεις "να φύγει η αβεβαιότητα".

Τόσο χαμηλά δηλαδή ρε Πανίκο;

Τράβα εμπρός, ηρωϊκώς, Πουτάνα της Μεσογείου!

Είναι άγνωστο για το κατά πόσον τα νέα από τη Μόσχα ήταν ή όχι θετικά για τον Μέγα Σύντροφο που είχε σήμερα τηλεφωνική επικοινωνία με τον ομόλογό του Βλάντιμιρ Πούτιν. Μίλησαν μισή ώρα στο τηλέφωνο και πρόλαβαν να φιλοσοφήσουν για τα πάντα:

Τις στενές σχέσεις Κύπρου-Ρωσίας οι οποίες ως γνωστόν βασίζονται σε αρχές, όπως ακριβώς και οι σχέσεις του κυπριακού λαού με τον ρωσικό λαό. 

Οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν την ετοιμότητά τους να συνεχίσουν τη συνεργασία, με αποτέλεσμα, αμέσως μετά την ανακοίνωση της συνομιλίας από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, να ξεκινήσει ένα ξέφρενο ανοδικό ράλι στο χρηματιστήριο της Δαμασκού, με τις εταιρείες του Ραμί Μαχλούφ -ο οποίος μέχρι πέρσι τέτοιες μέρες  κατείχε και την κυπριακή υπηκοότητα βάσει απόφασης του υπουργικού Συμβουλίου της 28^ης Δεκεμβρίου 2010- Ramak Investment Group, Syriatel και Cham Holding Company να καταγράψουν εκπληκτική άνοδο που ξεπέρασε κάθε λίμιτ απ, μια και σύροι επενδυτές αναμένουν πως η απρόσκοπτη ροή ρωσικών πυρομαχικών προς το καθεστώς Άσαντ, με την οικογένεια του οποίου ο Μαχλούφ συγγενεύει, θα ενισχύσει τις προοπτικές κερδοφορίας τους.

Μεταδόθηκε μάλιστα πως "διαπιστώθηκε ότι στα βασικά ζητήματα που απασχολούν τις δύο χώρες υπάρχει συναντίληψη".

Αυτή η αναφορά σκόρπισε ανακούφιση στον κυπριακό λαό, μια και τα βασικά ζητήματα που τον απασχολούν σήμερα έχουν σχέση με τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα και τις κόκκινες γραμμές της κυβέρνησης, η οποία ηρωϊκώς αντέταξεν εις την παγκόσμιαν οικονομικήν κρίσην την αταλάντευτήν της αποφασιστικότηταν ίνα την αντιμετωπίσει δια της ομοιοπαθητικής μεθόδου, ως ο αυτοκράτωρ του Μεξικού Μαξιμιλιανός προς τους εκτελεστές του, αυξάνοντας δηλαδή τα δημοσιονομικά ελλείμματά της σε μια προσπάθεια να διευκολύνει την πρόσβασή της στις χρηματαγορές, μιμούμενη δηλαδή τους Κύπριους δασοκομάντος οι οποίοι επιτυχώς κατάφεραν στις πυρκαϊές της Πελοποννήσου το 2007 να κατασβήσουν την πυρά διά της πυράς, ή όπως και ο ελεύθερα σκεπτόμενος συγγραφεύς Χαμπής Κιαττίπης ο οποίος το 2004 επέφερεν ένα σοβαρό πλήγμα εις το σωματεμπόριο στην Κύπρο, δια της δημοσίευσης της πραγματείας του "Εμπόριο Κοριτσιών," το οποίον διάνθισεν "με πολλές έγχρωμες φωτογραφίες καλλιτεχνών από τον κόσμο του θεάματος," όπως μπαλέτων, μίμων, μάγων, κλόουν, ζογκλέρ, κωμικών, ακροβατών, σχοινοβατών, χορευτών ευρωπαϊκών και λατινικών χωρών, χορευτριών του χορού της κοιλιάς και νεαρών αρτίστων και στριπτιζέζ από όλον τον κόσμο. Αλλά ας επιστρέψουμε στο διπλωματικό επίπεδο των κυπρο-ρωσικών σχέσεων.

Ο Μέγας Σύντροφος, όπως μας πληροφόρησε το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, εξέφρασε "προς τον Ρώσο Πρόεδρο ευχαριστίες για τη διαχρονική στήριξη της Ρωσίας για την επίτευξη συνολικής, βιώσιμης και δίκαιης λύσης του Κυπριακού και ιδιαίτερα για τη στάση της εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ," η οποία στήριξη, όπως εύκολα μπορεί να υποθέσει κάποιος, βασίζεται και αυτή πάνω σε αρχές, όπως δηλαδή αποδεικνύει η συνεπής υποστήριξη του Κρεμλίνου στα αποσχηστικά κινήματα στην Αμπχαζία και Νότια Οσετία, στα πλαίσια της οποίας διενεργήθηκε το 2008 ακόμη και εισβολή του ρωσικού στρατού στη Γεωργία, ώστε να περιορίσει την ανεξαρτησία, κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα του εν λόγω κράτους μέλους του ΟΗΕ, καθώς και να παρεμποδίσει την επιστροφή των προσφύγων από τις περιοχές αυτές στις εστίες τους, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία, της οποίας η πολιτική βασίζεται επίσης σε αρχές, ως μόνη χώρα μέλος της ΕΕ δεν αρνήθηκε ηρωικά να υπερψηφίσει σε ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2009.

"Ο Ρώσος Πρόεδρος ανέφερε ότι η στάση της Ρωσίας αποτελεί θέση αρχής," μας είπαν σάμπως και υπέθεσαν πως ο κυπριακός λαός δεν το γνώριζε, και πρόσθεσαν πως "ο ρώσος πρόεδρος εξέφρασε παράλληλα την ελπίδα να υπάρξει σύντομα συμφωνημένη λύση προς το συμφέρον των δύο κοινοτήτων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, εντός των πλαισίων που καθορίζει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών," έστω κι αν είναι ανάλογη με αυτήν στην οποία θέλει η Ρωσία να εξαναγκάσει τη Γεωργία, εξ ου δε και παραχωρεί οικονομική βοήθεια σε χώρες του τρίτου κόσμου, όπως στο νησιωτικό κράτος Ναούρου στον Ειρηνικό Ωκεανό, ώστε να διευκολύνει την αναγνώριση από αυτό των δύο περιοχών της ημικατεχόμης χώρας του Καυκάσου, η κυβέρνηση της οποίας, εξακολουθεί να θεωρεί ως ψευδοκράτη.

Οι αρχηγοί ωστόσο των δύο πραγματικά αληθινών κρατών, μια και όπως είναι σε όλους γνωστόν, η φιλοσοφία τους βασίζεται σε αρχές, και δεν πρέπει ποτέ να το ξεχνάμε, συζήτησαν "επίσης θέματα που αφορούν στην παγκόσμια οικονομική κρίση και ειδικότερα στην κρίση στην Ευρωζώνη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απηύθυνε ευχαριστίες για το δάνειο ύψους 2,5 δις. το οποίο έχει ήδη δοθεί από την Ρωσική Ομοσπονδία στην Κύπρο. Οι δύο Πρόεδροι συζήτησαν τους όρους της περαιτέρω οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών".

Ωραία. Μόλις μάθουμε πως πήραμε το δάνειο, ίσως τότε μάθουμε και τι θα είναι το αντάλλαγμα που υποσχέθηκε ο Μέγας Σύντροφος.

Το Ναούρου για $50 εκ. δολάρια αναγνώρισε την Αμπχασία και Νότια Οσετία. Είμαι περίεργος να δω ποια θα είναι τελικά η δική μας ταρίφα.

Θα αφήσουμε δηλαδή την πουτάνα του Ειρηνικού να μας χαλάσει την πιάτσα;

Η μεγάλη πρόκληση για τον Πανίκο Δημητριάδη

Η πρόσφατη διαρροή του αρχείου Excel στα μέσα ενημέρωσης επιβεβαίωσε ένα κοινό μυστικό. Πως τα κριτήρια για διορισμούς σε ημικρατικούς οργανισμούς ή άλλα δημόσια αξιώματα από την κυβέρνηση Χριστόφια-ΑΚΕΛ είναι αποκλειστικά κομματικά και όχι αξιοκρατικά.

Οι λόγοι είναι πολύ πιθανόν να σχετίζονται όχι μόνο με την επιθυμία της ηγεσίας του κόμματος και του προεδρικού να εφαρμόζεται η πολιτική της κυβέρνησης αλλά και με άλλες προσδοκίες, συμπεριλαμβανομένων και οικονομικών συμφερόντων.

Μια καθαρά κομματική επιλογή υπήρξε και αυτή του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Πανίκου Δημητριάδη.

Ο Δημητριάδης είχε εκδηλώσει αρκετά νωρίς το ενδιαφέρον του για τη θέση και προωθήθηκε σε αυτήν από τον κομματικό μηχανισμό του κόμματος αφού έδωσε διά της αρθρογραφίας και δημοσίων παρεμβάσεών του τα απαιτούμενα δείγματα γραφής, δηλαδή πόσο τέλεια θεωρεί την οικονομική και δημοσιονομική πολιτική και εν γένη τη διακυβέρνηση της χώρας από τον Δημήτρη Χριστόφια και τη συμμορία του. Σε μια τέτοια περίπτωση, στις 22 Μαΐου του 2011, την Κυριακή δηλαδή των βουλευτικών εκλογών, δεν παρέλειψε να συμπεριλάβει στο βιογραφικό του στα πλαίσια συνέντευξης που δημοσίευσε η Χαραυγή πως είναι "πρώτος εγγονός του Χριστόδουλου Πέτρου (Μπολσεβίκου)".

Όχι δηλαδή απλώς ΑΚΕΛικός, ή μέλος ΚΟΒ (κομματικής ομάδας βάσης), αλλά γέννημα και θρέμμα του κόμματος.

Η εμπειρία άλλωστε του ΑΚΕΛ με τον Αθανάσιο Ορφανίδη ήταν απογοητευτική. Ο άνθρωπος, επίσης γόνος μιας αριστερής ή έστω αριστερίζουσας οικογένειας, είχε ένα μεγάλο ελάττωμα. Πίστευε πως ως ανεξάρτητος αξιωματούχος θα έπρεπε να ασκεί τα καθήκοντά του στα πλαίσια του νόμου με γνώμονα το συμφέρον της οικονομίας και όχι με γνώμονα το συμφέρον του ΑΚΕΛ.

Οι πρώτες διαφορές στην προσέγγιση Ορφανίδη-Χριστόφια άρχισαν να γίνονται εμφανείς με την απαίτηση της κυβέρνησης το 2008 να ξεπουληθεί το χρυσάφι της Κεντρικής ώστε να χρηματοδοτηθεί η φιλολαϊκή κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης. Επίσης, οι δημόσιες παρεμβάσεις του Αθανάσιου Ορφανίδη με τις οποίες καλούσε την κυβέρνηση να πάρει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης έγκαιρα ή "έστω και τώρα". Εξ ου άλλωστε το ΑΚΕΛικό μένος εναντίον του...

Τη μεγαλύτερη όμως ζημιά στη σχέση της ΑΚΕΛικής κυβέρνησης και του τέως διοικητή προκάλεσαν η άρνηση του τελευταίου μετά από παρασκηνιακές παρεμβάσεις (συμπεριλαμβανομένου και  τηλεφωνήματος από τον αρχισακελάριο του ΑΚΕΛ) για αδειοδότηση συγκεκριμένης τράπεζας από το Μαυροβούνιο, της Atlas Mont, όπως και η αμφισβήτηση των εξουσιών του από μέλη του Δ.Σ. που διόρισε η κυβέρνηση, τα οποία αποδείχθηκαν και αυτά, παρά το γεγονός ότι δεν διέρρευσε ανάλογη λίστα, λίζιοι άνθρωποι του ΑΚΕΛ.

Ο διορισμός του Πανίκου Δημητριάδη έχει άρει συνεπώς το βασικότερο εμπόδιο για την έκδοση τέτοιων αδειών, οι οποίες αναμένεται να αποφέρουν σημαντικά οφέλη για τα ταμεία του κόμματος, τα οποία εκτιμούνται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ-αν όχι εκατοντάδες.

Ενδιαφέρον για αδειοδότηση, έχει μάλιστα ήδη εκδηλώσει μία τράπεζα λιβανικών συμφερόντων με έδρα την Τανζανία, η οποία δραστηριοποιείται στην Κύπρο εδώ και τρεις δεκαετίες. Η τράπεζα αυτή, η οποία μετέφερε στην αφρικανική αυτή χώρα την έδρα της πριν μια δεκαετία από τις Νήσους Καϋμάν που έχουν καταστήσει τη νομοθεσία τους για την καταπολέμηση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος πολύ αυστηρή, φαίνεται να έχει ήδη εξασφαλίσει την πολυπόθητη αυτή άδεια.

Το πεδίο δραστηριοποίησής της στην Κύπρο (και Ρωσία) είναι, ως θυγατρική τράπεζα ενός μη Ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, περιορισμένο. Σε περίπτωση που καταστεί κυπριακή τράπεζα, θα είναι και ευρωπαϊκή και εκτός από πρόσβαση σε χρηματοδότηση από Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έχει και δικαίωμα διεξαγωγής τραπεζικών εργασιών σε κάθε μία από τις 27 χώρες της ΕΕ, χωρίς να απαιτείται πλέον έγκριση από άλλη κεντρική τράπεζα άλλης ευρωπαϊκές χώρας της.

Όπως μάλιστα αναφέρθηκε σε πρόσφατη συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, η προς το παρόν αφρικανική τράπεζα, η οποία ξεκίνησε εδώ και μερικούς μήνες την ανέγερση των νέων της κεντρικών γραφείων στη Λευκωσία, είναι μία από τις λίγες τράπεζες που επιδεικνύουν ενδιαφέρον για αγορά ή ανανέωση κυπριακών κυβερνητικών αξιογράφων.

Όπως είπε ο υπουργός Οικονομικών Βάσος Σιαρλή στους βουλευτές, "...η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, την οποία φιλοξενούμε εδώ στην Κύπρο για δεκάδες χρόνια έδειξε την προθυμία της να μας ανανεώσει ένα γραμμάτιο το οποίο έληγε στις 17 του μηνός και πράγματι το έχει πράξει ήδη για 53 εκατομμύρια ευρώ.  Μια άλλη τράπεζα, η Federal Bank of the Middle East, έχει εκφράσει την επιθυμία δύο γραμμάτια τα οποία λήγουν σύντομα -πιστεύω το ένα είναι την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου και το άλλο στις αρχές της δεύτερης εβδομάδας του Αυγούστου- συνολικό ποσό 244 εκατομμύρια ευρώ να τα ανανεώσει.  Είναι λεφτά τα οποία αντιλαμβάνομαι ήταν βραχυπρόθεσμα και τα έχουμε εδώ και ένα χρόνο. Επομένως δεν είναι κάτι το νέο, αλλά οι άνθρωποι είχαν κάθε δικαίωμα, αν θέλετε, να τα αποσύρουν λόγω του γεγονότος ότι δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν ρευστότητα.  Τώρα όμως έχουν πρόθεση να τα ανανεώσουν".

Γιατί άραγε; 

Ποιος αγοράζει ομόλογα του μοναδικού κράτους του κόσμου τα οποία δεν αποδέχεται η ίδια η κεντρική τράπεζα που του εκδίδει το νόμισμά του ως εξασφάλιση; 

Ποιος αγοράζει ομόλογα ενός κράτους που έχει υποβαθμιστεί σε σαβούρα, τα δημοσιονομικά του είναι εκτός ελέγχου, το ίδιο είναι στα όρια της στάσης πληρωμών, κωλυσιεργεί στις διαπραγματεύσεις του με την τρόικα από την οποία ζήτησε διάσωση και απλώς παρακαλά μπας και γίνει ένα θαύμα για να βγάλει ο πρόεδρός του τη θητεία του;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό ίσως να το έχει δώσει η σύζυγος ενός στελέχους της υποψήφιας αυτής τράπεζας, το οποίο κατά σύμπτωση κατάγεται από τις Νήσους Καϋμάν. Η εν λόγω κυρία, η οποία τυγχάνει να είναι όχι μόνο μέλος του προσωπικού της Κεντρικής Τράπεζας αλλά και ένα από τους πιο έμπιστους συνεργάτες του διοικητή Πανίκου Δημητριάδη (ποιος βάζει ως ιδιαιτέρα γραμματέα του άτομο που δεν μπορεί να εμπιστευτεί;), φαίνεται πως, σύμφωνα με τον βουλευτή του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου ήδη "πολλοχουμίζεται" πως η τράπεζα του ανδρός της θα αδειοδοτηθεί.

"Κοιτάξετε, εγώ πρώτη φορά ακούω αυτό που λέτε τώρα," ήταν η πρώτη αντίδραση του αφεντικού της, ο οποίος πρόσθεσε πως "θα αξιολογηθεί η αίτηση, αν υπάρχει αίτηση, με τα σωστά αντικειμενικά κριτήρια και σας διαβεβαιώνω ότι δεν κάνουμε εκπτώσεις ανεξάρτητα και αν μία συγκεκριμένη τράπεζα θέλει να βοηθήσει ή όχι την κυβέρνηση.  Εμείς το βλέπουμε καθαρά σαν εποπτικό μέλος".

Έτσι ε; Καλά ρε Πανίκο, δηλαδή δεν ξέρεις το κοστούμι που φοράς, ποιος "ράφτης" σου το έραψε;

Είναι δυνατόν να μην γνωρίζεις ποιοι ήταν οι θιασώτες σου όταν εδώ και δύο χρόνια περίπου "πολλοχούμιζες" τη δημοσιονομική πολιτική του ΑΚΕΛ στα "ακαδημαϊκού ύφους" και "ελαφρά τη καρδία" άρθρα σου στη Stockwatch; Από που εισέπραττες στα ελληνικά σου κείμενα χειροκρότημα στα αγγλικά και γιατί;

Τι είναι αυτό που σε έπιασε εσένα, το γέννημα και θρέμμα του ΑΚΕΛ, τον εγγονό του Μπολσεβίκου, να θέλεις να μας πείσεις πως θα εξετάσεις ένα αίτημα μιας τράπεζας που "δεν είναι σημερινή και χθεσινή" αλλά έχει "παρουσία στην Κύπρο για τριάντα χρόνια" με "αντικειμενικά κριτήρια"; Ιμίσι μου...

Τα έργα σου ως ανεξάρτητου αξιωματούχου τα είδαμε άλλωστε νωρίς. Είδαμε ποιον έβαλες αρμόδιο για τις αδειοδοτήσεις και την εποπτεία πριν καν κάτσεις στην νέα σου καρέκλα: Έναν άνθρωπο δηλαδή, φωτογραφία του οποίου να χειροκροτεί σε προεκλογική συγκέντρωση του ΑΚΕΛ δημοσίευσε πέρσι η Χαραυγή. Εκείνο δηλαδή το κόμμα που λύσσαξε να βάλει χέρι στις αδειοδοτήσεις...

Φτάνει πια το ξύρισμα. Εάν πράγματι έχεις λίγη τσίπα πάνω σου, να εννοείς πως είσαι ανεξάρτητος, τότε απομάκρυνε εκείνους που σου υπέδειξε το ΑΚΕΛ να βάλεις σε θέσεις-κλειδιά και βάλε σε αυτές άξιους ανθρώπους.

Είδες άλλωστε τι ζημιά έκαναν οι χειρισμοί που σου υπαγόρευσε το ΑΚΕΛ στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα.

Έστω και σήμερα, άλλαξε εσύ τουλάχιστον πορεία. Αν δεν θέλεις κι εσύ νάσαι συνένοχος στο έγκλημα που συντελείται εις βάρος της κοινωνίας.

Αναγκαστική προσγείωση

Ενώ από τη μια προσπαθεί το υπουργείο οικονομικών να βρει επενδυτές πρόθυμους να αγοράσουν κυπριακά κυβερνητικά αξιόγραφα ώστε να αποφύγει το κράτος τη στάση πληρωμών εντός των επομένων εβδομάδων, το ΑΚΕΛ εξακολουθεί να ζει στον κόσμο του.

Απέδειξε χτες για ακόμη μια φορά πως εμμένει σε πολιτικές ελλειμμάτων και χρεωκοπίας και είναι φύλακας άγγελος εκείνων που τις υλοποιούν.

Η χθεσινή απόφαση της βουλής για επιβολή αυστηρών όρων για την αύξηση κεφαλαίου στις Κυπριακές Αερογραμμές υπήρξε μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις στον κυπριακό κοινοβουλευτισμό όπου το σώμα στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων.

Σπάνια στο παρελθόν, πήρε αποφάσεις σε κρίσιμα ζητήματα που δεν ελέγχονταν για την ορθότητά τους και αυτή η περίπτωση, όπως και η συναίνεση που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο και τον Αύγουστο για να περάσουν μέρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, θα είναι καλό να μην μείνουν μεμονωμένα περιστατικά.

Φυσικά, εδώ που φτάσαμε σήμερα, είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να συνεχιστεί η πολιτική της κατασπατάλησης δημοσίων πόρων αναθέτοντας στον φορολογούμενο το λογαριασμό για τις διάφορες επιχορηγήσεις προς την εταιρεία (εξαγορά της Γιουροσύπρια από το κράτος, αποζημιώσεις για την απαγόρευση χρήσης του τουρκικού εναέριου χώρου, σημερινή αύξηση κεφαλαίου κ.ά.).

Και το ΑΚΕΛ για μια ακόμη φορά, κρύφτηκε πίσω από το επιχείρημα της κυβερνώσας βουλής για να κάνει τζάμπα μαγκιές αντί να ζητήσει από το υπουργικό του Χριστόφια να αναλάβει τις ευθύνες του και να κυβερνήσει επιτέλους τη χώρα.

Φυσικά, για να λέμε του στραβού το δίκαιο, η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η εταιρεία, είναι αποτέλεσμα των χειρισμών προηγούμενων κυβερνήσεων από τον καιρό της ανεξαρτησίας, που δημιούργησαν υπερπρονομιούχες θέσεις εργασίας στο δημόσιο και επιχειρήσεις με ιδιοκτήτη το κράτος για να βολέψουν ημέτερους. Και άρα ευθύνονται όλα τα κόμματα ανεξαιρέτως για την κακοδιαχείριση των πόρων της εταιρείας μια και είχαν όλα μερίδιο τουλάχιστον στην εξουσία έστω στο πρόσφατο παρελθόν.

Αυτό από την άλλη, δεν απαλλάσσει καθόλου τον Χριστόφια και τη συμμορία του από τις δικές τους ευθύνες, αφού ακόμη και τώρα, όπου η εταιρεία αναμένεται πως θα καταγράψει μεγαλύτερες ζημιές απ' ό,τι πέρσι (πέρσι έκανε 18,8 εκ. ευρώ πριν τη φορολογία και κατάφερε να επιπλεύσει με τα 20 εκ. ευρώ επιχορήγηση για το τουρκικό εμπάργκο) επέμειναν μέχρι την τελευταία στιγμή σε ένα 'σχέδιο αναδιάρθρωσης' των 17 εκ. ευρώ.

Επέμειναν σε άτολμες περικοπές που θα οδηγούσαν την εταιρεία στην ίδια κατάσταση με τη σημερινή με μαθηματική ακρίβεια εντός ορισμένων και μόνο μηνών.

Αν η χτεσινή απόφαση της βουλής αποτελεί σύνθημα για ένα νέο ξεκίνημα, που θα επιτρέψει τον εξορθολογισμό στη διαχείριση των δημοσίων πόρων, τότε υπάρχει ελπίδα για αισιοδοξία πως αυτή η χώρα θα μπορέσει να δει καλύτερες μέρες.

Μάχη με τον χρόνο

Μου έχει μεταφερθεί από αξιόπιστο αυτήκοο μάρτυρα και το μεταφέρω:

Προσφωνώντας τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Πανίκου Δημητριάδη στο ΤΕΠΑΚ στη Λεμεσό σε πρόσφατη ομιλία του, ο πρόεδρος του Εμπορικού Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της πόλης, Φιλόκυπρος Ανδρέου, του είπε:

"Σε υποστηρίζαμε πριν τον διορισμό σου αγαπητέ κύριε διοικητά, γιατί σε ξέρουμε πως είσαι ένας αγωνιστής και τώρα που διορίστηκες εμείς θέλουμε να αγωνιστούμε μαζί σου, για τούτο ας αγωνιστούμε και θα πετύχουμε".

Όταν ο ανεξάρτητος αξιωματούχος Πανίκος Δημητριάδης ανέγνωσε την ομιλία του, ο Φιλόκυπρος Ανδρέου του υπέβαλε την εξής ερώτηση:

"Στο παρελθόν κάποια από τα μέλη μας που ήθελαν να βοηθήσουν την οικονομία του τόπου μας, υπέβαλαν αιτήσεις στην Κεντρκή Τράπεζα για παραχώρηση άδειας τραπεζικών εργασιών που απορρίφθηκαν από τον προηγούμενο διοικητή. Ποιαν πολιτική θα ακουλήσετε στις αδειοδοτήσεις τραπεζών;"

Ο Πανίκος του απάντησε αρκετά διπλωματικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο εάν υποβληθούν ξανά τέτοιες αιτήσεις να τις επανεξετάσει.

Είναι πλέον ορατές οι προσδοκίες. Και η κουτσή Μαρία, ο κάθε γλείφτης του Χριστόφια και ο τελευταίος μαφιόζος θα μπορεί πλέον να ελπίζει να γίνει και τραπεζίτης, κάτι που δεν μπορούσε να γίνει επί θητείας Αθανάσιου Ορφανίδη.

Η εποπτεία και αδειοδότηση τραπεζών υπήρξε άλλωστε ο βασικότερος λόγος που ο Χριστόφιας και η συμμορία του συγκρούστηκαν με τον τέως διοικητή, όταν ο τελευταίος αρνήθηκε να ενδώσει στις σχετικές πιέσεις τους που οδήγησαν και σε πραξικοπηματική αμφισβήτηση των εξουσιών του.

Ισχύει άλλωστε το "ή τώρα ή ποτέ" μια και πότε θα μπορέσουν να γεμίσουν οι κασέλες του ΑΚΕΛ; 

Υ.Γ. Μια άλλη ομάδα επιχειρηματιών, αποτελούμενη από ένα πρώην υπουργό του Χριστόφια, τον πρόεδρο μιας επιχειρηματικής οργάνωσης με έδρα εκτός Λεμεσού, έναν πρώην μεγαλολογιστή και μια ομάδα ελλαδιτών επιχειρηματιών επίσης σκοπεύουν να ιδρύσουν τη δική τους τράπεζα με έδρα την Κύπρο. Δίνει μάλιστα μάχη να μην την προλάβει η "τραπεζική ένωση". Βλέπεις έργο που κάνει η CIPA;

Η αμαρτία έγκειται αλλού

Ναι κύριε πρόεδρε, δεν είναι αμαρτία να παίρνεις δάνειο από τους Κινέζους ή τους Ρώσους. Πάρε όσα θες. Αν φυσικά σου δώσουν.

Η αμαρτία κύριε πρόεδρε, έγκειται αλλού.

Έχει να κάνει με το τι δίνεις ως αντάλλαγμα όχι τόσο βάσει των όρων του συμβολαίου, που ρυθμίζει την καταβολή του τόκου και την αποπληρωμή. Αλλά αυτά που δεν ρυθμίζει. Ας θυμηθούμε απλώς το ρωσικό πλοίο Chariot που ήταν φορτωμένο με πυρομαχικά για τον Άσαντ τα οποία δεν κατείσχες όπως είχες υποχρέωση. Αδιαφορείς για τις συνέπειες της απόφασής σου αυτής που έχει ως αποτέλεσμα να διευκολύνεται η θανάτωση χιλιάδων αμάχων.

Αμαρτία κύριε Πρόεδρε, είναι και το κίνητρό σου. Θέλεις να φορτώσεις στους φορολογούμενους πρόσθετα βάρη απλώς και μόνο γιατί θέλεις να συνεχίσεις να προσφέρεις μια σκανδαλωδώς προνομιακή μεταχείριση σε μια συγκεκριμένη κάστα. Και πάλι αδιαφορείς για το ότι με τον τρόπο αυτό θα είναι ακόμη δυσκολότερη η αποπληρωμή αυτού του δανείου από το σύνολο της κοινωνίας, μια και θέλεις να αποφύγεις πάση θυσία θεραπείες που δεν σου αρέσουν, όσο κι αν αυτές είναι αναγκαίες.

Αμαρτία κύριε πρόεδρε είναι και η απόφασή σου να τη σκαπουλάρεις αφήνοντας πίσω σου μια οικονομία στα συντρίμια και 50 χιλιάδες άνεργους, το Κυπριακό σε τέλμα με τη χώρα απομονωμένη από τους εταίρους της χωρίς σύμμαχους, ώστε να αποφύγεις να λογοδοτήσεις για την πολιτική σου, αφού γνωρίζεις ποια θα είναι η ετοιμηγορία του λαού.

Αμαρτία δεν είναι το φαγοπότι σε μια ταβέρνα με τα δικά σου λεφτά. Είναι όμως όταν αφήνεις τον λογαριασμό να τον πληρώσει η επόμενη παρέα που θα κάτσει στο τραπέζι που γλεντούσες. 

Ο εντολοδόχος της συμμορίας

Παραθέτω πιο κάτω ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε στη χτεσινή ελληνική έκδοση της Financial Mirror. Από την ανάγνωσή του προκύπτει πως ο διορισμός του Πανίκου Δημητριάδη στη θέση εκείνη από τον Δημήτρη Χριστόφια δεν είχε κανένα άλλον λόγο παρά την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του ιδίου και της συμμορίας του.

Ο Πανίκος Δημητριάδης, ενώ θα έπρεπε όπως προβλέπει το σύνταγμα, να διασφαλίσει την ανεξαρτησία του θεσμού, προέβη εντός τεσσάρων ημερών από την ανάληψη των καθηκόντων του σε ευρείας κλίμακας εσωτερικές αλλαγές, οι οποίες του υποδείχθηκαν από την Κεντρική Επιτροπή. 

Δεν αποκλείται, οι αλλαγές αυτές να σηματοδοτούν και μια αλλαγή στη συντηρητική πολιτική της Κεντρικής Τράπεζας σε ό,τι αφορά την παραχώρηση αδειών διεξαγωγής τραπεζικών εργασιών, έναν τομέα των αρμοδιοτήτων του διοικητή που είχε βάλει νωρίς στο μάτι το ΑΚΕΛ. Είναι τυχαίο που άτομο κλειδί στον τομέα αυτό, δεν έχανε ομιλία του Andros and his People πριν τις βουλευτικές, όπως τον κάρφωσε πρωτοσέλιδη φωτογραφία της Χαραυγής;

Μια πιο χαλαρή πολιτική αδειοδοτήσεων, θα επιτρέψει σε εκείνους που θα είναι διατεθειμένοι να συνεισφέρουν το ανάλογο ποσό στις κασέλες του ΑΚΕΛ, απρόσκοπτη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά όπως και πρόσβαση σε χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ακόμα κι όταν το ΑΚΕΛ δεν θα είναι στην εξουσία ώστε να προλάβει ο "fundraiser" της συμμορίας να τις γεμίσει από τις μίζες των πετρελαίων και των γκαζιών. 

Ιδού λοιπόν ο επόμενος συστημικός κίνδυνος. Η Κερκόπορτα άνοιξε διάπλατα.

"Φύγε εσύ, έλα εσύ! 

Στη τελετή ανάληψης των καθηκόντων του στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, στις 7 Μαίου 2012, ο Διοικητής Πανικός Δημητριάδης μίλησε για χρηστή διοίκηση, αξιοκρατία και «βέλτιστη αξιοποίηση του προσωπικού εκεί όπου ο καθένας αποδίδει καλύτερα». Η θητεία του είχε αρχίσει στις 3 Μαίου και μάλιστα στην Βαρκελώνη, όπου είχε πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη συνάντηση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. 

Ωστόσο τέσσερις μέρες μετά, στις 11 Μαΐου έκανε μεγάλες αλλαγές στις αρμοδιότητες των ανώτερων διευθυντικών στελεχών και στη δομή της Κεντρικής Τράπεζας, χωρίς συγκεκριμένη ή επαρκή αιτιολόγηση. Εύλογα αναρωτιέται κανείς πώς μελέτησε και αξιολόγησε μέσα σε τέσσερις μέρες την οργάνωση της Κεντρικής Τράπεζας, την απόδοση και τις ικανότητες των ανώτερων στελεχών της. 

Η νέα διευθυντική και οργανική δομή φαίνεται στο διάγραμμα το οποίο παρουσιάζεται και στην ιστοσελίδα της Κεντρικής Τράπεζας. Μία σύγκριση με την προηγούμενη δομή (που περιλαμβάνεται στις ετήσιες εκθέσεις της Κεντρικής Τράπεζας για το 2010 και 2011) επιτείνει τα ερωτηματικά. Η νεα δομή παρουσιάστηκε, αμέσως μετά την ανακοίνωση της, από πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης με μάλλον ουδέτερο τρόπο, και από κάποια με δηκτικό και όπως φαίνεται ρεαλιστικό τρόπο. Οι αλλαγές μπορούν να συνοψιστούν κάπως έτσι σε σχέση με τους ανώτερους διευθυντές της Κεντρικής Τράπεζας»: 

Οι διωχθέντες: 

Γιώργος Συρίχας, Κυριάκος Ζίγκας 

Οι ευνοούμενοι (;): Σπύρος Σταυρινάκης, Φωτεινή Φρανκ 

Ο ουδέτερος (;): Κώστας Παπαδόπουλος 

Πιο εντυπωσιακή και αξιοπερίεργη είναι η εξέλιξη του Σ. Σταυρινάκη. Ενώ από το Δεκέμβριο 2010 ήταν υπεύθυνος μόνο για το Τμήμα Ασφάλειας&Τεχνικής Υποστήριξης, ξαφνικά του ανατέθηκαν ζωτικά τμήματα της Κεντρικής Τράπεζας: Τμήμα Εποπτείας & Ρύθμισης Τραπεζικών Ιδρυμάτων, Υπηρεσία Αδειοδότησης, Τμήμα Διασφάλισης Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, καθώς και το Γραφείο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Στο παρελθόν (20082010) είχε την ευθύνη για το Τμήμα Διασφάλισης Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και το Τμήμα Στατιστικής, απαλλάχθηκε όμως από τα καθήκοντα αυτά για λόγους που εξέτασε το Ανώτατο Δικαστήριο, κατόπιν προσφυγής του Σ. Σταυρινάκη εναντίον του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και δικαίωσε τον τότε Διοικητή Αθανάσιο Ορφανίδη. Στην απόφαση του που εκδόθηκε στις 9 Μαίου 2012 το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρει «...δεν αποδεικνύεται αυθαιρεσία με εμφανή σκοπό την εκδίκηση ή τη μείωση των υπηρεσιακών θέσεων του υπαλλήλου ». 

Σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα, διεξαγόταν πειθαρχική ερευνά εναντίον του Σ. Σταυρινακη γιατί παρουσιάστηκε ως εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας στον Κυπριακό Οργανισμό Προώθησης Επενδύσεων («CIPA»), χωρίς να του ανατεθεί τέτοιος ρόλος από τον Διοικητή. Υπεύθυνος για την πειθαρχική έρευνα ήταν ο Κ. Ζίγκας (από τους διωχθέντες). Επίσης σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα, ο Σ. Σταυρινάκης κίνησε αγωγή εναντίον της Κεντρικής Τράπεζας για την εφαρμογή του νόμου για την έκτακτη εισφορά και παγοποίηση μισθών στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ακόμα άλλα δημοσιεύματα τον συνδέουν με το κυβερνάν κόμμα ΑΚΕΛ. 

Προκύπτουν λοιπόν εύλογα ερωτήματα: Είναι ο Σ. Σταυρινάκης ο πλέον κατάλληλος για τα σοβαρά καθήκοντα που του ανέθεσε ο Διοικητής Δημητριάδης, ύστερα από λίγες μέρες συνεργασίας μαζί του; Μήπως ο περιορισμός των αρμοδιοτήτων του Κ. Ζίγκα ήταν εν μέρει εκδικητικός για τη συμμετοχή του στην πειθαρχική έρευνα εναντίον του Σ. Σταυρινακη; 

Δύο από τα τμήματα (χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και ευρωπαϊκών υποθέσεων) που ανέλαβε ο Σ. Σταυρινάκης ήταν προηγουμένως υπό την ευθύνη του Γ. Συρίχα, ο οποίος περιορίστηκε σε ένα μόνο τμήμα, αν και σημαντικό, στο Τμήμα Οικονομικών Ερευνών. Το Γραφείο Διοικητή που ήταν επίσης υπό την ευθύνη του Γ. Συρίχα, υπάχθηκε απευθείας στον Διοικητή. Ο Γ. Συρίχας εμφανιζόταν συχνά δίπλα στον τέως Διοικητή Αθανάσιο Ορφανίδη (π.χ. σε δημοσιογραφικές διασκέψεις και συνεδρίες κοινοβουλευτικών επιτροπών) και πολλοί μπορεί να αναρωτηθούν αν ο περιορισμός των καθηκόντων του σχετίζεται με τη συνεργασία του με τον Αθανάσιο Ορφανίδη. 

Ο δεύτερος διωχθείς, Κ. Ζίγκας ήταν υπεύθυνος για δύο σημαντικά λειτουργικά τμήματα της Κεντρικής Τράπεζας, το Τμήμα Χρηματοοικονομικών Αγορών (υπεύθυνο για τη διαχείριση των αποθεμάτων της Κεντρικής Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένου του χρυσού και για τις πράξεις νομισματικής πολιτικής που παρέχουν δάνεια εκατομμυρίων στις τράπεζες που λειτουργούν στην Κύπρο), του Τμήματος Συστήματος Πληρωμών και Λογιστικών Υπηρεσιών καθώς και της Υπηρεσίας Διαχείρισης Κινδύνων. Τα τμήματα αυτά τέθηκαν υπό την ευθύνη του Κ. Παπαδόπουλου, ενώ ο Κ. Ζίγκας ανέλαβε ένα σημαντικό λειτουργικό τμήμα, το Τμήμα Τραπεζικών Εργασιών Εσωτερικού (υπεύθυνο για θέματα χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ) και την Υπηρεσία Τεχνικής Υποστήριξης (προηγουμένως υπό τον Σ. Σταυρινακη). 

Οι λογιστικές υπηρεσίες διαχωρίστηκαν από τα συστήματα πληρωμών και το νέο «Τμήμα Λογιστικών Υπηρεσιών & Προϋπολογισμού» ανέλαβε η Φ. Φρανκ, επιπρόσθετα των προηγούμενων καθηκόντων της, προφανώς γιατί θεωρήθηκε πιο κατάλληλη να ελέγχει τις δαπάνες της Κεντρικής Τράπεζας. 

Κάποια εντύπωση προκαλεί επίσης η υπαγωγή του Τμήματος Ανθρώπινου Δυναμικού, Οργάνωσης & Μεθόδων και του Τμήματος Ασφάλειας απευθείας στον Διοικητή. Καταληκτικά ερωτήματα για τις αλλαγές στη διευθυντική και οργανική δομή της Κεντρικής Τράπεζας: Πρόκειται για σχετικά αθώο νεποτισμό ή επιτυχή προσπάθεια καιροσκόπων να προσεταιριστούν ένα νέο φορέα εξουσίας (Διοικητή) για να ικανοποιήσουν προσωπικές φιλοδοξίες; ή μήπως πρόκειται για προσπάθεια προώθησης αλλότριων σκοπών, π.χ. έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας από το ΑΚΕΛ, με επιτηρητή τον Σ. Σταυρινακη; Κατάφεραν οι ισχυροί κομματικοί μηχανισμοί να διαβρώσουν έναν από τους λίγους ανεξάρτητους θεσμούς της χώρας που τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα είχε κύρος και αξιοπιστία;"

Υ.Γ. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη να εκσυγχρονιστεί η νομοθεσία ώστε να εισαχθεί διαφάνεια στη χρηματοδότηση των κομμάτων. Ειδ' άλλως, η μια συμμορία θα διαδέχεται την άλλη.

Η βαριά κληρονομιά της Δίκαιης Κοινωνίας

Αν υπάρχει κάτι που διακρίνει τον Δημήτρη Χριστόφια, ασφαλώς αυτό δεν είναι το να παίρνει  δύσκολες αποφάσεις. Κάθε άλλο, σε κάθε κρίσιμη στιγμή όπου ο Χριστόφιας έπρεπε να επιλέξει με βάση τα δεδομένα μια από τις προσφερόμενες λύσεις, αποδείχθηκε κατώτερος των περιστάσεων.

Μια τέτοια περίπτωση ήταν το δημοψήφισμα του 2004, οπότε έπρεπε να τοποθετηθεί υπέρ του Ναι ή του Όχι. Αντ' αυτού, επέλεξε το "Όχι για να τσιμεντώσει το Ναι" μια επιλογή αντιφατική που αποδείχθηκε ολέθρια μια και έθεσε ταφόπλακα στην επανένωση της Κύπρου.

Ανάλογη τακτική, επέλεξε στη διαχείριση του φορτίου του Μόντσεγκροσκ. Ή καλύτερα, στη μη διαχείρισή του με τα γνωστά σε όλους αποτελέσματα.

Αυτή η ιδιότητα του Χριστόφια δεν εκπλήττει. Η ικανότητα του ανθρώπου να κρίνει, να αξιολογεί και να συμπεραίνει είναι περιορισμένη. Εάν είναι κουτσουρεμένη από την ιδεολογική πλύση εγκεφάλουν που υπέστη ως ΕΔΟΝόπουλο ή λόγω της ανατροφής του και του οικογενειακού του περιβάλλοντος, δεν ξέρω (ίσως να είναι συνδυασμός και των δύο). Εν πάση περιπτώσει, την πολιτική του δεν την χαρακτηρίζει το θάρρος, η διορατικότητα, η εξυπνάδα.

Αποφάσεις καλείται ο Χριστόφιας να πάρει και σήμερα, οι συνέπειες των οποίων θα επηρεάσουν το μέλλον της Κύπρου, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα. Και μέχρι στιγμής αρνείται, προσπαθώντας να αποφύγει το αναπόφευκτο.

Ενώ η Κύπρος παραμένει αποκλεισμένη από τις αγορές για περισσότερο από ένα χρόνο, και ενώ έχουν προκύψει σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν εντός του τρέχοντα μήνα (σήμερα έχουμε 25 Ιουνίου), ο κύπριος πρόεδρος επιχειρεί να αποφύγει το "πικρό χάπι" της προσφυγής στον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης.

Όπως ο Δον Κιχώτης έβλεπε γίγαντες τους ανεμόμυλους, έτσι κι ο Χριστόφιας βλέπει "βλέπει" τριγύρω του αποικιοκράτες.

Και ενώ μπορεί να προσφύγει στον μηχανισμό στήριξης και να εξασφαλίσει ένα χαμηλότοκο δάνειο και να εφαρμόσει ένα πακέτο διαρθρωτικών αλλαγών που θα κάνουν την οικονομία ανταγωνιστική, φαίνεται πως και πάλι δεν διστάζει να υποθηκεύσει το μέλλον επομένων γεναιών στις παραγγελιές των δυναστών της Μόσχας και του Πεκίνου, εξασφαλίζοντας από αυτούς ελεημοσύνη. 

Αυτοί θα διασφαλίσουν άλλωστε πως θα διαφυλάξουμε τη Δίκαιη Κοινωνία του και στο μέλλον.

Τελευταία παρουσία Αθανάσιου Ορφανίδη στην Επιτροπή Οικονομικών

Παράθεση πρακτικών της συνεδρίας της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, με προσκεκλημένους τους Υπουργό Οικονομικών Βάσο Σιαρλή και Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιο Ορφανίδη, της 30ής Απριλίου 2012.

Δεν έχω κάνει την απομαγνητοφώνηση και θέλω να ευχαριστήσω όσους συνέβαλαν στην ετοιμασία του πιο κάτω κειμένου, τους οποίους δεν μπορώ να κατονομάσω σήμερα.

Το κείμενο παραθέτω ασχολίαστο.

Νικόλας Παπαδόπουλος, Πρόεδρος: Αν στην πορεία της συζήτησης θα πρέπει να αποχωρήσετε, θέλω να γνωρίζετε οτι κατανοούμε αυτές τις υποχρεώσεις που έχετε δεν υπάρχει πρόβλημα. Να χαιρετήσουμε τον διοικητή της Κεντρικής τράπεζας, ίσως να είναι και η τελευταία του παρουσία ενώπιον της επιτροπής οικονομικών, να τον ευχαριστήσουμε για τη συνεργασία που είχαμε τα προηγούμενα χρόνια και είναι με πολύ ενδιαφέρον που θα ακούσουμε και τις δικές του απόψεις σήμερα σε σχέση με την πορεία της οικονομίας της Κύπρου.

Κύριε Υπουργέ να σας δώσω πρώτος το λόγο για να μπορέσετε να αποχωρήσετε σε περίπτωση που πρέπει να αποχωρήσετε.

Βάσος Σιαρλή: Ευχαριστώ, κύριε πρόεδρε και πράγματι θα πρέπει να αποχωρήσω, ήδη θα έπρεπε να είχα αποχωρήσει αλλά εφόσον μου δίνετε αυτή την ευκαιρία, θα επαναλάβω για πολλοστή φορα, ίσως, δύο συγκεκριμένα θέματα που αφορούν το υπουργείο μας και τα οποία είναι πάρα πολύ σημαντικά όσον αφορά τη διαχείριση της σημερινής κατάστασης. Όσον αφορα το δημοσιονομικό πλαίσιο και τον δημοσιονομικό προϋπολογισμό του 2012, έχω δηλώσει επανειλλημένα οτι το μέγιστο έλλειμα, βασιζόμενο πάνω στον προϋπολογισμό του 2011 είναι 2,5% και τόσο εγώ όσο και η κυβέρνηση μου είμαστε αποφασισμένοι οτι αυτό δεν θα ξεπεραστεί με κανένα τρόπο. Έχει γίνει μια μικρή παρέκκληση βάση των δεδομένων που έχουμε μέχρι 31 Μαρτίου, και αυτή η παρέκκληση, η οποία υπολογίζεται να είναι κάπου στο 1% και σε μεγέθη μπορεί να είναι της τάξης των 150 εκατομμυρίων, αυτό μπορεί να το διαχειριστούμε με την επιβολή κάποιων μέτρων τα οποία ετοιμάζονται και πιστεύω ότι εντός του Μαίου θα είμαστε σε θέση να έρθουμε κοντά σας για έγκριση.

Το δεύτερο και σημαντικότερο θέμα είναι το θέμα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και αυτό το θέμα επείγει και παρόλο που τα χρονικά πλαίσια που παρέχονται από την Ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, των Κυπριακών τραπεζών, είναι η 30^η Ιουνίου του 2012, εμείς θα είμαστε έτοιμοι πολύ προηγουμένως να τοποθετηθούμε για τον συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο εμείς θα μπορούσαμε να συμβάλουμε στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και τονίζω ιδιαίτερα, αν παραστεί ανάγκη. Η ευθύνη για  την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, είναι των ιδίων των τραπεζών και μόνο αν αυτές οι τράπεζες δηλώσουν ότι αδυνατούν, τότε θα επέμβουμε. Δηλώνω όμως την ετοιμότητα μας, ότι με διάφορους τρόπους θα είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα. Είναι δύσκολο, πολύ δύσκολο, υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορεί να αντιμετωπιστεί, αλλά δεν είναι της ώρας τώρα να πούμε πιο συγκεκριμένους τρόπους να το αντιμετωπίσουμε.

Αυτά είχα να πω σε πολλή συντομία, νομίζω το θέμα είναι πολυσυζητημένο, απλώς ήθελα να επαναλάβω την επανάληψη της τοποθέτησης μας για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία όσον αφορά τόσο την προσωπική μου αλλά και τη δέσμευση της κυβέρνησης μας να κινηθούμε προς αυτή την κατεύθυνση.

Πρόεδρος: Ευχαριστώ πάρα πολύ. Κύριε Διοικητά, έχετε το λόγο.

Αθανάσιος Ορφανίδης: Θα ήθελα πρώτα απ’ όλα να ευχαριστήσω την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού για τη συνεργασία που είχαμε όλα αυτά τα χρόνια, δεδομένου οτι σήμερα είναι η τελευταία ευκαιρία που μου δίνεται να βρίσκομαι ενώπιον σας πριν από τη λήξη της θητείας μου, εκτός αν με καλέσετε και την Τετάρτη επειγόντως για κάποιον λόγο, διότι η Τετάρτη είναι η τελευταία μέρα της θητείας μου. Σας ευχαριστώ επίσης για την ευκαιρία που μου δίνετε να αναλύσω τις θέσεις και τους προβληματισμούς μου σε ό,τι αφορά την παρούσα οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση της χώρας. Έχω ένα κείμενο από το οποίο θα διαβάσω μερικές παραγράφους, αλλά θα ήθελα αν είναι δυνατόν να καταχωρηθεί στα πρακτικά, κύριε πρόεδρε, εάν αυτό είναι δυνατό δεν χρειάζεται να διαβάσω όλο το κείμενο, διαφορετικά να το διαβάσω ολόκληρο.

Πρέοδρος: Είναι δυνατόν.

Ορφανίδης: Εντάξει, ευχαριστώ πολύ. Να πω ότι η οικονομία μας αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μια κρίσιμη κατάσταση λόγω των δυσμενών δημοσιονομικών δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια και της πίεσης που αντιμετωπίζει το τραπεζικό μας σύστημα. Τώρα για να γίνει σωστή ανάλυση της κατάστασης ώστε να δοθεί και κατάλληλη θεραπεία, είναι χρήσιμο να κάνουμε μια σύντομη ανασκόπηση των τελευταίων λίγων χρόνων. Σας υπενθυμίζω ότι στις αρχές του 2008 η κυπριακή οικονομία ήταν εύροχη και δυναμική μόλις είχαμε πετύχει την ένταξη μας στη ζώνη του Ευρώ. Η Κύπρος απολάμβανε χαμηλό κόστος δανεισμού απο τις αγορές, με επιτόκιο που κυμαινόταν στο 4 με 5%, ενώ το δημοσιονομικό πλεόνασμα ήταν της τάξης του 3,5% , 554 εκατομμύρια συγκεκριμένα, το τέλος του 2007. Δυστυχώς όμως, κατά τη διάρκεια του 2008 ξεκίνησε η δραματική επιδείνωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου, αφού το πλεόνασμα του μισό και πλέον δισεκατομμυρίου του προηγούμενου έτους εξανεμίστηκε σχεδόν εξ’ολοκλήρου. Αυτό μάλιστα έγινε σε συνθήκες ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, να σας υπενθιμίσω ότι είχαμε αύξηση του ΑΕΠ γύρω στο 3,6% το 2008, δηλαδή 1,3 δισεκατομμύρια. Το επόμενο έτος, το 2009 με αυτές τις συνθήκες προχωρήσαμε και μετατρέψαμε το πλεόνασμα σε ένα έλλειμα της τάξης του 6,1%. Τώρα για το 2009, μπορούμε να πούμε οτι υπήρξε δημοσιονομική επιδείνωση στις πλείστες χώρες της ζώνης του Ευρώ, και είναι ίσως γι’ αυτό το λόγο που η σημασία της επιδείνωσης στην Κύπρο δεν έγινε αντιληπτή από όλους στο βαθμό που θα έπρεπε. Όμως ενώ σε άλλες χώρες η δημοσιονομική επιδείνωση μπορούσε να εξηγηθεί από τη βαθειά ύφεση που είχε δημιουργηθεί, στην Κύπρο η μείωση του ΑΕΠ, ήταν μόλις 0,3 δισεκατομμύρια, σε ονομαστική αξία, που δεν μπορούσε να εξηγήσει την αύξηση του δημοσιονομικού ελλείματος, η οποία ήταν 4 φορές πιο μεγάλη 1,2 δισεκατομμύρια. Το πρόβλημα δημιουργήθηκε από την υπέρμετρη αύξηση των δαπανών όπως ξέρουμε όλοι, η οποία το 2009 ήταν πολύ έντονη, και δυστυχώς συνεχίστηκε και το 2010 και το 2011. Και θέλω να κάνω μια αναφορά σε ένα διάγραμμα για να δείτε, δεν ξέρω αν έχουν μοιραστεί αντίγραφα. Στο διάγραμμα 1 θέλω να δείτε οτι συγκρίνω το πραγματικό ΑΕΠ στο πάνω μέρος του πρώτου διαγράμματος με τις πραγματικές δημόσιες δαπάνες στο κάτω μέρος του διαγράμματος και βλέπετε εδώ, να πάρουμε μόνο από το 2008 και μετά, να μην πάρουμε την αύξηση των δαπανών που είχαμε το 2008, που ήδη ήταν πολύ προβληματική και να δούμε μετά τους ρυθμούς το ‘09, το ‘10 και το ‘11. Όπως βλέπετε, ενώ είχαμε ουστιαστικά στάσιμο ΑΕΠ, ήτανε ουσιαστικά μηδέν η αύξηση ιστορικά του ΑΕΠ, ήτανε λίγο χαμηλότερο με την ύφεση του ‘09, αυξήθηκε κάπως με την ανάκαμψη το ’10, το ’11 ουσιαστικά δεν έγινε μεγάλη διαφορά, άρα μηδέν αύξηση στο πραγματικό ΑΕΠ, παρά ταύτα, οι δημόσιες δαπάνες σε πραγματικούς ρυθμούς, εξακολούθησαν να αυξάνονται σε βαθμό της τάξης του 4% σε πραγματικούς ρυθμούς, σαν να και δεν συνέβαινε τίποτε. Κι αυτό είναι δυστυχώς που μας δημιούργησε το μεγάλο πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουμε τα τελευταία δύο χρόνια. Είχε πολύ σοβαρές επιπτώσεις αυτή η επιδείνωση στα επιτόκια δανεισμού της Κύπρου από τις διεθνείς αγορές και αυτό φαίνεται στο δεύτερο διάγραμμα το οποίο θέλω να σας δείξω, το οποίο δείχνει αποδόσεις μακροπρόθεσμων ομολόγων απο τις αρχές του 2010 μέχρι και την Παρασκευή που πέρασε, το τελευταίο στοιχείο που είχα στο διάγραμμα είναι την Παρασκευή.

Όπως βλέπετε εδώ, η Κύπρος μπορούσε να δανειστεί μακροπρόθεσμα για μια δεκαετία κυβερνητικά ομόλογα, σε ένα επιτόκιο μεταξύ 4 και 5% μέχρι και το τέλος του 2010 και αυτά ήταν επίπεδα παρόμοια με της Ιταλίας και της Ισπανίας. Από τον Δεκέμβριο του 2010 όμως, τα επιτόκια δανεισμού της δημοκρατίας διαφοροποιήθηκαν προς τα πάνω, ψηλότερα από τα αντίστοιχα της Ιταλίας και της Ισπανίας και εδώ θέλω να επισημάνω οτι κατά την άποψη μου το τι έγινε στο τέλος του 2010 είναι οτι δυστυχώς η συζήτηση του προϋπολογισμού για το 2011 και η ψήφηση του, έγινε χωρίς ουσιαστικά μέτρα εξυγείανσης, το οποίο έδωσε το μήνυμα στις αγορές οτι η δημοσιονομική διολίσθηση που είχε ήδη παρατηρηθεί θα συνεχιζόταν. Θυμάμαι οτι το 2010 για κείνον τον προϋπολογισμό με καλέσατε στην επιτροπή σας τον Οκτώβριο του 2010, όπου προσπάθησα να προειδοποιήσω πολύ έντονα την αναγκαιότητα λήψης μέτρων για το 2011, για να μην παρουσιαστούν προβλήματα, δυστυχώς όμως στο τέλος της ημέρας ο προϋπολογισμός που εγκρίθηκε για το 2011 δεν είχε ουσιαστικά μέτρα εξυγείανσης μέσα.

Οπότε δυστυχώς, βρεθήκαμε στις αρχές του 2011 με μια κατάσταση που τα επιτόκια μας ήτανε τα ψηλότερα της ευρωζώνης, εκτός από τις τρεις χώρες που κατάληξαν να είναι στο μηχανισμό την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλλία, όπου στο διάγραμμα παρουσιάζω αυτές τις τρεις χώρες με τα στοιχεία μέχρι και την ημέρα μόνο που εζήτησαν βοήθεια από τον μηχανισμό στήριξης. Σημειώνω οτι μέχρι και τον Απρίλιο του 2011 παρά αυτές τις δύσκολες συνθήκες, η δημοκρατία μπορούσε να δανειστεί για περίοδο δέκα ετών με επιτόκιο περίπου 6%, το οποίο ναι μεν ήταν πιο ψηλό απ’ ό,τι θα μπορούσαμε να δανειστούμε, αλλά δεν ήταν απαγορευτικό. Δυστυχώς, παρά τον ορατό κίνδυνο η δημοσιονομική διόρθωση με την λήψη μέτρων άμεσα όπως χρειαζόταν να γίνει δεν έγινε και έτσι βρεθήκαμε τον Μάιο του 2011, που όπως φαίνεται ξεκάθαρα στο διάγραμμα, το κράτος αποκλείστηκε από τις διεθνείς αγορές και αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων της δημοκρατίας εκτοξεύθηκαν. Να σημειώσω οτι ήδη από τον Ιούνιο του 2011, δηλαδή πριν ακόμα την καταστροφή στο Μαρί, η οποία είχε αυτές τις πολύ αρνητικές συνέπειες στην οικονομία μας και χειροτέρεψε την κατάσταση περαιτέρω, όχι μόνο είχαμε αποκλειστεί από την αγορά, αλλά τα επιτόκια μας είχαν ήδη ξεπεράσει τα επιτόκια στα οποία η Ελλάδα, η Ιρλανδία κι η Πορτογαλλία πριν απο εμάς αναγκάστηκαν να ζητήσουν βοήθεια από τους εταίρους μας και ένταξη τους στο μηχανισμό στήριξης. Κι όπως βλέπετε στο διάγραμμα από τότε οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων ψήλωσαν κι άλλο και παραμένουν πάρα πολύ ψηλές και κυμαίνονται σήμερα γύρω στα επίπεδα των 13%.

Τώρα ο αποκλεισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας απο τον Μάιο του 2011 δημιούργησε και εξακολουθεί να δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα.

• Πρώτον, ανέβασε τα επιτόκια δανεισμού στην εγχώρια αγορά, πλήττοντας την ανάπτυξη και την απασχόληση κι αυτό το βλέπουμε και με την ανεργία μας που έφτασε σε ιστορικά επίπεδα και με την ανάπτυξη που βλέπουμε ότι οι προοπτικές είναι πολύ περιορισμένες.
• Δεύτερον, εξάσκησε τρομακτική πίεση στον τραπεζικό τομέα, αφού αύξησε σημαντικά το κόστος χρηματοδότησης και άντλησης κεφαλαίων, τοποθετώντας τον τραπεζικό τομέα σε πρωτοφανή κίνδυνο και καθιστώντας τον επιρρεπή σε αρνητικές, εξωτερικές εξελίξεις. Και
• Τρίτον και πιο σημαντικό γιατί αυτό είναι το πρόβλημα το οποίο, όπως ανέφερε κι ο υπουργός προηγουμένως, αντιμετωπίζουμε άμεσα στην Κύπρο αυτή τη στιγμή, η αδυναμία της κυβέρνησης να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της, δημιούργησε αμφιβολίες για την ικανότητα της να στηρίξει τις τράπεζες σε περίπτωση ανάγκης.

 Έτσι όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες, προέδροι και πρωθυπουργοί, αποφάσισαν την απομείωση του ελληνικού χρέους στις 21 Ιουνίου στις 26 Οκτωβρίου του 2011, η οποία έπληξε τα κεφάλαια των τραπεζών σε όλη την Ευρώπη, τόσο οι τράπεζες μας στην Κύπρο που πλήγηκαν πολύ απο αυτές τις αποφάσεις, όσο και η κυβέρνηση μας μπήκαν στον αρνητικό φάβλο κύκλο που βρισκόμαστε σήμερα. Εδώ, αξίζει να κάνουμε μια αναφορά για τα μεγέθη των κεφαλαίων ή και αξιολόγησης εδώ και ένα χρόνο. Ουσιαστικά αναφέρουν οτι η ανησυχία τους είναι το κατά πόσον η κυβέρνηση μας θα μπορέσει σε περίπτωση που οι τράπεζες μας χρειαστούν στήριξη να μπορέσει να δώσει προσωρινά, ένα ποσό της τάξης των 5 με 10 του ονομαστικού ΑΕΠ. Αντιλαμβάνεστε για τι ποσά μιλούμε 5 με 10% του ονομαστικού ΑΕΠ. Αυτό το ποσό είναι λιγότερο από το μισό της αύξησης του χρέους από το 2008 μέχρι το 2011. Αντιλαμβάνεστε πόσο διαφορετική θα ήταν η κατάσταση αν ήμασταν πιο προσεκτικοί με τα δημοσιονομικά της χώρας πριν να φτάσουμε σ’ αυτή την κατάσταση.

Η σταδιακή απώλεια αξιοπιστίας του κράτους που περιέγραψα πιο πάνω φυσικά ακολούθησε και στις υποβαθμίσεις που είναι γνωστές από τους Οίκους Αξιολόγησης για τη δημοκρατία και συνεπακόλουθα των τραπεζών. Και όλα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη αποκατάστασης της βιωσιμότητας στο δημόσιοοικονομικό και εξ’ ολοκλήρωσης της κεφαλαιοποίησης των κυπριακών τραπεζών για να ανατραπεί ο αρνητικός φάβλος κύκλος στην οικονομία.

Τώρα έχουμε δύο θέματα εδώ και θα κάνω μια πολύ πολύ σύντομη αναφορά. Στον τραπεζικό τομέα όπως γνωρίζετε και όπως σας ανέφερε κι ο υπουργός προηγουμένως, γίνονται ήδη κινήσεις και έχει ιδιαίτερη σημασία, οι κινήσεις που γίνονται τον τελευταίο καιρό στο εσωτερικό, αλλα κυρίως στο εξωτερικό, η επιτυχία των οποίων εξαρτάται απο τη συνέχιση των λεπτων χειρισμών στους οποίους διαβαίνει τους τελευταίους λίγους μήνες η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών, να συνεχιστούν με το σωστό τρόπο.

Σε ό,τι αφορά τα δημόσια οικονομικά, είναι σημαντικό να υλοποιηθούν οι στόχοι που ανακοίνωσε η κυνέρνηση πέρσι. Κι εδώ θέλω να τονίσω οτι τα μέτρα που λήφθηκαν έστω και αργοπορημένα το Δεκέμβρη του περασμένου χρόνου ήταν στη σωστή κατεύθυνση. Προκαλούν ανησυχία όμως οι αναφορές του Υπουργού οικονομικών, όπως έκανε και πριν λίγο, οτι ήδη από το πρώτο κιόλας τρίμηνο του 2012 καταγράφηκαν σημαντικές αποκλίσεις από τους στόχους της κυβέρνησης και συμφωνώ απόλυτα με τον Υπουργό οικονομικών οτι είναι απόλυτα απαραίτητο να διορθωθούν οι οποιεσδήποτε αποκλίσεις, διότι χωρίς τη διόρθωσή τους δε θα υπάρχει καμία, καμία ελπίδα καθόλου για να καταφέρει η κυβέρνησή μας να εναποκτήσει τη χαμένη της αξιοπιστία και να μπορέσουμε να επιστρέψουμε με μια τουλάχιστο πιθανότητα στις αγορές όπως θα έπρεπε να γίνει. Κλείνοντας, θα αναφέρω απλώς οτι η οικονομία της χώρας μας περνά κρίσιμες στιγμές, επιβάλλονται σωστοί χειρισμοί. Διακυβεύεται όχι μόνο η οικονομία της Κύπρου και η ευημερία των πολιτών της, αλλά και η εθνική μας υπόσταση. Ευχαριστώ κύριε πρόεδρε.

Αβέρωφ Νεφύτου: Κύριε πρόεδρε, εκτός διαδικασία να μας επιτρέψετε επειδή ενδεχομένως να είναι η τελευταία συνάντηση με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας, εκ μέρους της κοινοβουλευτικής μας ομάδας να τον ευχαριστήσουμε για τη φανταστική συνεργασία στο επίπεδο της κοινοβουλευτικής επιτροπής οικονομικών και να δηλώσουμε πως οι γνώσεις του από τη στιγμή που είναι διαθέσιμο, τουλάχιστον εμείς θα προσπαθήσουμε στο μέτρο του τυπικού να διατηρήσουμε τις σχέσεις γιατί τον θεωρούμε ξεχωριστό κεφάλαιο όχι μόνο για την Κύπρο αλλά για την παγκόσμια οικονομία.

Έχουμε κύριε πρόεδρε τρεις κυρίως ερωτήσεις. Η πρώτη αφορά το θέμα του εποπτικού μας συστήματος και θέλουμε να γνωρίζουμε εάν οι πολιτικές και άλλες πιέσεις συγκεκριμένα τον Ιούλιο του 2009 όσον αφορά αιτήματα της τότε διοίκησης της Marfin Λαϊκής, ήταν προς την κατεύθυνση περαιτέρω ενίσχυσης της αυστηρότητας του εποπτικού μας συστήματος ή πιέσεις που αφορούσαν χαλάρωση των εποπτικών διαδικασιών. Συναρτημένη είναι και η θέση γιατί στην Κύπρο έχουμε ρηχή μνήμη . Το 2008 η κυβέρνηση τί πίεζε την Κεντρική Τράπεζα; Την πίεζε να γίνει πιο αυστηρή όσον αφορά τους κανόνες που οι τράπεζες θα έδιναν δάνεια ή ήταν στην αντίθετη κατεύθυνση για χαλάρωση των αυστηρών εποπτικών κανόνων της κεντρικής τράπεζας; Το δεύτερο, κύριε πρόεδρε, μίλησε και σήμερα ο Διοικητής για την πολιτική απόφαση για το κούρεμα του ελληνικού χρέους. Θα ερωτήσω, εάν ο κύριος Ορφανίδης ήταν πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και συμμετείχε στην πολιτική απόφαση για το κούρεμα του ελληνικού δημόσιου χρέους, παρά τις γνωστές του θέσεις οτι αυτό θα οδηγούσε σε περιπέτειες την ευρωζώνη, που δυστυχώς δικαιώθηκε ανα το παγκόσμιο, εαν όμως τελικά είπε ως ηγέτης της Κύπρου εκεί που παίρνονται οι αποφάσεις, θα μπορούσε να έβαζε τον ακόλουθο όρο; Στο πολιτικό επίπεδο. Από τη στιγμή που αποφασίζεται το κούρεμα κι από τη στιγμή που γνώριζε η κυπριακή δημοκρατία τη διασύνδεση του τραπεζικού μας συστήματος μαζί με το τραπεζικό σύστημα στην Ελλάδα και αναλογικά ήταν παρόμοια η έκθεση, αν μπορούσε τότε, κι όχι εκ των υστέρων, η κυπριακή πολιτεία να ζητούσε την ίδια μεταχείριση που έχουν οι ελληνικές τράπεζες από τους μηχανισμούς της ευρωζώνης κατ’ επέκτασιν να εφαρμόζονταν και για την Κύπρο. Και σε αυτό που ρώτησα θα ήθελα να γνωρίζω αν αυτό που έπρεπε να γίνει κατά την άποψη μου τότε, αν αληθεύουν οι πληροφορίες οτι εκ των υστέρων η κυβέρνηση κι ο κύριος Σιαρλής είχαν συνάντηση στην παρουσία του διοικητή με το Μάριο Ντράκι για να ζητούμε εκ των υστέρων αυτό που έπρεπε ενδεχομένως εκ των προτέρων να είχαμε βάλει ως προϋπόθεση για την συναίνεση της κυπριακής δημοκρατίας για το κούρεμα του ελληνικού χρέους. Τρίτο, και τελειώνω κύριε πρόεδρε. Ακούγονται συχνά, από μας τους ειδικούς ή τους αδαείς οτι έχει ευθύνη ο Διοικητής της κεντρικής τράπεζας γιατί άφησε, παρ’ όλο που ήταν επόπτης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τις τράπεζες μας να εκτεθούν σε ελληνικά ομόλογα. Δύο ερωτήσεις. Πρώτον, προειδοποίησε ή όχι τις τράπεζες μας για τους πιθανούς κινδύνους; Εάν ναι, ζητούμε να κατατεθούν τα οποιαδήποτε έντυπα. Δεύτερον, μπορούσε να απαγορεύσει εκ των προτέρων μία τράπεζα να αγοράζει ομόλογα της ευρωζώνης; Και τρίτον, εκ των υστέρων, τι ενέργειες πιθανώς να έχει προβεί; Μετά κι από τις ζημιές που υπέστη ο χρηματοπιστωτικός μας τομέας των πολιτικών και συμφωνούμε αποφάσεων για το κούρεμα. Ευχαριστώ κύριε πρόεδρε.

Ορφανίδης: Κύριε πρόεδρε αν μου επιτρέπετε ίσως εαν μπορώ να απαντώ σε ενότητες γιατί μπορεί να μου φύγουν πάρα πολλές ερωτήσεις, εαν μου δίνετε την ευκαιρία.

Μάριος Μαυρίδης: Κύριε διοικητά ήθελα απλά να ρωτήσω επειδή ο υπουργός οικονομικών έχει αναφέρει οτι το κράτος θα είναι η αίσχατη λύση για τις τράπεζες σε περίπτωση που δεν καταφέρουν να αντλήσουν τα κεφάλαιά τους μεχρι τον Ιούνιο, να θεωρούμε δεδομένο οτι θα παρέμβει το κράτος σε περίπτωση που μία η περισσότερες τράπεζες δε θα μπορέσουν να αντλήσουν τα κεφάλαια ή μελετούνται όλες οι εναλλακτικές επιλογές; Αυτή βασικά είναι η ερώτηση.

Χάρης Γεωργιάδης: Μια πολύ σύντομη ερώτηση κύριε πρόεδρε; Η διαχείριση του δημόσιου χρέους έχει αφαιρεθεί τα τελευταία χρόνια από την κεντρική τράπεζα, παρολα αυτά θα ήθελα να θέσω μια σχετική ερώτηση. Στο τέλος του περασμένου ετους όταν είχαμε ενώπιον μας τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης, η εκτίμηση για το ύψος του δημοσίου χρέους για το 2011 ήταν στο 65,5% . Επαναλαμβάνω, αυτά ήταν τα στοιχεία τα οποία είχαν τεθεί ενώπιον μας για το 2011 στο τέλος περίπου του 2011. Σήμερα λίγους μήνες μετά έχει επισημοποιηθεί οτι το δημόσιο χρέος βρίσκεται στο 72% περίπου, εξηγείται αυτό; Και πως;

Ορφανίδης: Ευχαριστώ πολύ για τις ερωτήσεις. Να ευχαριστήσω τις αναφορές και τις ευχαριστίες για τη συνεργασία που είχαμε, το εκτιμώ ιδιαίτερα οτι αναγνωρίζετε με αυτό τον τρόπο την προσπάθεια που καταβάλαμε τα τελευταία χρονια και να πάω στις ερωτήσεις συγκεκριμένα.

Για το εποπτικό πλαίσιο, πρώτα θέλω να κάνω μια γενική αναφορά για το εποπτικό πλαίσιο, γιατί πολλές φορές παρερμηνεύονται και οι αρμοδιότητες και οι εξουσίες που έχει ο κάθε επόπτης στην Ευρωπαική Ένωση. Από τη στιγμή που μπήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το εποπτικό μας πλαίσιο έχει εναρμονηστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό με αυτό άλλων χωρών και υπάρχουν μερικές πτυχές που ακόμα η κάθε χώρα μπορεί να έχει διαφοροποιημένη εποπτεία, αλλά συνεχώς με τον χρόνο υπάρχουν περισσότερες και περισσότερες συγκλίσεις που επιτρέπουν λιγότερη ευχέρια στην κάθε χώρα, στην εποπτική αρχή της κάθε χώρας, για να παίρνει αποφάσεις και το εποπτικό πλαίσιο της κεντρικής τράπεζας σχετικά με το τραπεζικό σύστημα είχε εναρμονιστεί και ήταν εναρμονισμένο ήδη από το 2004 με αυτά άλλων χωρών.

Τώρα, κάνατε μερικές αναφορές για πολιτικές παρεμβάσεις κατα την διάρκεια του 2008 και του 2009 και έχετε δίκαιο οτι ήταν πολύ λυπηρό για μένα να γίνομαι δέκτης πολιτικών παρεμβάσεων οι οποίες σε όλες τις περιπτώσεις οι παρεμβάσεις οι οποίες γίνονταν ήταν για χαλάρωση του εποπτικού πλαισίου ή για εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων και όπως μας υπενθυμίσατε τον Ιούνιο του 2009 είχαμε σε αυτή την αίθουσα θυμάμαι, μία συζήτηση της επιτροπής θεσμών της βουλής στην οποία κατηγορήθηκα με πολύ απαξιωτικό τρόπο από συγκεκριμένο επιχειρηματία, ο οποίος δυστυχώς προσκλήθηκε από τον πρόεδρο της δημοκρατίας για να κάνει και δηλώσεις έξω από το προεδρικό μέγαρο, είχε συχνές επαφές με τον υπουργό οικονομικών και δημιούργησε σωρεία προβλημάτων, οι οποίες όντως ήταν για θέμα χαλάρωσης. Να σας υπενθυμίσω όπως είχε αναφερθεί στον τύπο εκτενώς το 2009, οτι ακόμα και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Τράπεζας, και έχουμε ένα από αυτά τα μέλη ενώπιον μας αυτήν την επιτροπή, αμφισβήτησαν τις εξουσίες του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, διότι ουσιαστικά αυτό είναι κάτι το οποίο χρονικά μπορεί να γίνει η σύνδεση, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας που είχε την αρμοδιότητα αρνείτο συνεχώς να κάνει οποιαδήποτε διαφοροποίηση, να δώσει οποιεσδήποτε χαλαρώσεις όπως αρκετοί ζητούσαν εκείνην την εποχή. Οπότε ναι συμφωνώ μαζί σας οτι έγιναν προσπάθειες για χαλάρωση του εποπτικού μας πλαισίου αλλά έχω τη συνείδηση μου ήσυχη οτι ως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας δεν άφησα καμία από αυτές τις παρεμβάσεις να επηρεάσει τις αποφάσεις που ελήφθηκαν.

Τώρα, είχαν ή δεν είχαν καμμιά επιρροή στις μετέπειτα συνέχειες; Γιατί αυτό έχει κάποια σημασία. Θέλω να σας πω ότι σ’ αυτό έχω ένα ερωτηματικό και θα σας εξηγήσω γιατί έχω αυτό το ερωτηματικό. Είμαστε σε ένα εποπτικό πλαίσιο το οποίο μπορεί αν εφαρμοστεί μέσα στα πλαίσια του νόμου και για να εφαρμόσουμε το εποπτικό μας πλαίσιο μέσα στα πλαίσια του νόμου σωστά, πρέπει να προσέξουμε να είμαστε αυστηροί αλλά να μην υπερβαίνουμε τον νόμο και τους κανονισμούς που έχουμε, έτσι ώστε να αφήσουμε ενδεχόμενα την κεντρική τράπεζα και την δημοκρατία ανοικτή σε προβλήματα που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν εαν υπάρξουν αποφάσεις που προσβληθούν από ενδιαφερόμενα μέρη τα οποία επηρεάζονται αρνητικά. Κι εδώ θα σας πω το εξής, όντως όταν η κυβέρνηση ταυτίζεται με συγκεκριμένο επιχειρηματία, ο οποίος εξυπηρετεί συμφέροντα συγκεκριμένης τράπεζας, αυτό αυξάνει κατά πολύ τους νομικούς κινδύνους που έχει να αντιμετωπίσει η κεντρική τράπεζα όταν παίρνει αποφάσεις, όταν προσπαθεί να είναι αυστηρή με εκείνον το συγκεκριμένο επιχειρηματία και εκείνη τη συγκεκριμένη τράπεζα. Όταν ακόμα και μέλη του διοικητικού συμβουλίου της κεντρικής τράπεζας αμφισβητούν το νομικό πλαίσιο το οποίο σημαίνει οτι δίνουν επιπρόσθετα επιχειρήματα σε αυτούς οι οποίοι θέλουν περαιτέρω χαλάρωση να δημιουργήσουν νομικά προβλήματα στην κεντρική τράπεζα, αντιλαμβάνεστε οτι το έργο δεν είναι το καλύτερο. Οπότε θέλω να επαναλάβω οτι έχω καθαρή τη συνείδηση μου οτι οτιδήποτε αποφάσεις ελήφθηκαν και παρά τις πολιτικές παρεμβάσεις για χαλαρώσεις, δεν έγινε καμία χαλάρωση σε κανέναν, όμως λειτουργούμε και λειτουργούσαμε πάντα μέσα στο νομικό πλαίσιο και προσπάθησα να μην παίρνω νομικούς κινδύνους οι οποίοι θα ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνοι υπό τις συνθήκες που περιέγραψα.

Σχετικά με το κούρεμα των κυπριακών, συγγνώμη το δεύτερο μέλος της ερώτησης ήταν κατα πόσο το 2008 η κυβέρνηση πίεζε την κεντρική τράπεζα να κάνει πιο χαλαρό το πλαίσιο δανεισμού απο τις τράπεζες μας. Αυτό όπως ξέρετε, ναι υπάρχουν δημόσιες δηλώσεις έτσι είναι τα πράγματα. Η κεντρική τράπεζα είχε και έχει ένα από τα πιο αυστηρά πλαίσια στην Ευρωπαϊκή Ένωση για κανονισμό για ρευστότητα και είχαμε αυστηρούς δείκτες. Και ναι, όντως το 2008 είχαμε παραινέσεις για να χαλαρώσουμε αυτούς τους δείκτες με το δικαιολογητικό οτι αυτό θα οδηγούσε σε περαιτέρω δανεισμό. Αλλά και πάλι δεν κάναμε οτιδήποτε διαφορετικό απ΄ο,τι πιστεύαμε οτι ήτανε το σωστό. Θα σας πω οτι δεν είχα σε καμιά περίπτωση...

Μαυρίδης: Θέλουμε να ξέρουμε αυτά τα πράγματα και θέλουμε να ξέρουμε τι είχε ζητήσει ο κύριος επιχειρηματίας τότε και δεν του το είχετε προσφέρει.

Ορφανίδης: Πιστεύω οτι ορισμένα από αυτά τα θέματα είναι καλύτερα να γίνονται σε κλειστές συνεδρίες της επιτροπής διότι τίθενται και θέματα εμπιστευτικότητας, γι’ αυτό πρέπει να ‘μαι κάπως προσεκτικός για το τι μπορώ να δώσω αυτή τη στιγμή.

Σχετικά με το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, όπως ξέρετε το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων το οποίο αποδείχτηκε πολύ ζημιογόνο όχι μόνο για την Κύπρο αλλά και για ολόκληρη την Ευρωζώνη κι εδώ λέω ανεξαίρετα σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης κατα την άποψη μου έγινε ζημιά από αυτή την απόφαση. Η ερώτηση σας ήταν το κατα ποσο οταν ο πρόεδρος της δημοκρατιας συμφωνησε με την απομείωση ιδιως στην συνεδρία της 26ης και 27ης Οκτωβριου θα μπορουσε να ζητησει η εαν ζητησε για να γινουν κινησεις που να προστατεύσουν την Κυπρο συγκεκριμένα. Κι εδω να σας πω το οτι δεν ξερω ακριβως τι ειπωθηκε σε εκεινη τη συνεδρια, αλλα οντως εαν αντιπρόσωπευα εγω την Κυπρο σε αυτη την συνεδρια, που ειναι η ερωτηση σας, το ελαχιστο το οποίο θα απαιτούσα για να συμφωνησω με το κουρεμα των ελληνικων ομολογων, το ελαχιστο το οποιο θα ζητουσα για να συμφωνησω με αυτο το πραγμα, και ξερω οτι η καθε χωρα εχει δικαιωμα να προστατεύσει τη χωρα της, θα ηταν να ζητησω απο τις τραπεζες μας, σε περιπτωση που εχουν δυσκολία οι κυπριακες τραπεζες να παρουν τα κεφάλαια τα οποια θα χρειαζονταν απο τον ιδιωτικο τομεα να μπορουν οι τραπεζες οι ιδιες να αντλήσουν κεφαλαια απο τον μηχανισμο στηριξης της ΕΕ, τον EFSF, αντι να χρειαστει να γινει αυτο μεσα απο το κρατος. Η πρωτη μου επιλογη θα ηταν να πολεμησω να μην γινει το κουρεμα, σιγουρα, αλλα εαν φαινότανε οτι το κουρεμα ηταν η αναγκαστικη λυση, στην οποια υπηρχε συναινεση απο ολους, θα απαιτουσα να μπορουσαν οι τραπεζες μας να αντλησουν κεφαλαια απο τον EFSF αυτοματα. Αυτη η θεσις δεν ειναι θεση η οποια θα ηταν μονο δικη μου. Αυτη ηταν η θεση την οποια ειχαν δηλωσει και οι κεντρικες τραπεζες της ευρωζωνης. Ειχαμε ζητησει πρωτα να μην γινει κουρεμα , και μετα εαν γινει κουρεμα για να σιγουρευτούν οτι δεν θα υπαρξουν προβληματα με το τραπεζικο συστημα στην ευρωπη γενικα, οι τραπεζες της ΕΕ να μπορουν, εαν χρειαζεται να πηγαινουν απευθειας στο EFSF για να αντλουν κεφαλαια αντι να γινεται αυτο μεσω των χωρων τους. Αυτο ηταν πολυ σημαντικο διοτι ορισμενες κυβερνησεις της Ευρωζωνης ηταν σε μια αδυνατη φάση και ενδεχομενα εαν οι τραπεζες τους ειχαν, εστω και υποψια για προβλημα ανακεφαλαιωσης, τοτες οι ιδιες οι χωρες θα αντιμετωπιζαν προβλημα. Τωρα στην δικη μας περιπτωση στην Κυπρο αυτο ηταν δεδομενο, ξέραμε τα νουμερα, ξερουμε απολυτα, ολα τα νουμερα ητανε δημοσοιοποιημενα, ολα τα νουμερα ηταν στο τραπεζι αλλα δεν ξερω σε τι βαθμο ο πρόδρος της δημοκρατιας ζητησε να γινουν οποιεσδηποτε αποφασεις.

Πρόεδρος: Κυριε διοικητα μια διευκρινιση, γιαυτο το συγκεκριμενο ζητημα εσεις κοινοποιησατε αυτη σας την αποψη στην κυβερνηση στον προεδρο της δημοκρατιας, ζητησε ο προεδρος τη δικη σας την αποψη για αυτην την συμφωνια;

Ορφανίδης: Για διευκρινηση θα σας πω με μεγαλη μου λυπη οτι ο προεδρος της δημοκρατιας δεν ζητησε την αποψη μου για καμίαα απο τις θεσεις που πηρε σε αυτο το θεμα, ενω επανελλειμενα ειχα ζητησει και συναντηση μαζι του, και ειχα διαμηνύσει και μεσω του υπουργου οικονομικων στον οποιο ανεφερα τις θεσεις μου, οτι ημουν στην διαθεση του Προεδρου της δημοκρατιας για να τους δωσω συμβουλή, ο προεδρος της δημοκρατιας επελεξε να μην ζητησει καμιαν αποψη απο την Κεντρικη Τραπεζα οταν μας αντιπροσώπευσε σε αυτες τις Συναντησεις κορυφης.

Νίκος Νικολαΐδης: Επι του θεματος, ο υπουργος οικονομικων ηταν ενημερος των θεσεων σας;

Ορφανίδης: Να σας εξηγησω. Να σας πω οτι μου δημιουργει ιδιαιτερη λυπη το οτι ο προεδρος της δημοκρατιας δεν ζητησε να διαβουλευτει μαζι μου σε αυτα τα θεματα, διοτι απο ολες τις χωρες, εκτος απο την Ελλαδα, η Κυπρος ηταν η χωρα η οποια κινδύνευε περισσοτερο απο τυχον αποφασεις που θα μπορουσαν να ληφθουν σε αυτες τις συναντησεις, εαν δεν γινονταν με τον καταλληλο τροπο.  Και επιπρ’οσθετα απο επαφες που ειχα με ομολογους μου στο διοικητικο συμβουλιο της Ευρωπαικης Κεντρικης Τραπεζας, ολοι οι αλλοι ομολογοι μου οι οποιοι ειχαν υπο την αρμοδιοτητα τους τραπεζικα θεματα μού ανεφεραν οτι ηταν σε ορισμενες περιπτωσεις και σε καθημερινη επαφη με τους ηγετες τους για να μπορεσουν να παρουν σωστες αποφασεις που να μην επηρεασουν αρνητικα τις χωρες τους. Αλλά αυτά ηταν τα δεδομενα. Για θεμα ενημερωσης, θα σας πω το οτι ηταν μια δυσκολη περιοδος γιατι πρεπει να σας θυμισω οτι αλλαξε ο υπουργος οικονομικων μεσα στον Αυγουστο, οπότε ολη η προεργασια και η συμμετοχη του προεδρου της δημοκρατιας στη συναντηση της 21 Ιουλιου 2011, εγινε με τον προηγούμενο υπουργο οικονομικών ο οποίος δεν ειχε καμια απολυτως επαφη σε κανενα θεμα, οικονομικης πολιτικης με τη Κεντρικη Τραπεζα. Οταν ανέλαβε ο Κικης Καζαμιας ειχαμε μια πολυ στενη επαφη, και ειχαμε μια πολυ καλη προεργασια, τον ενημέρωσα για ορισμενα απο αυτα τα θέματα ομως, οταν τον ειχα ενημερωσει για αυτα τα συγκεκριμένα θέματα κατα την διαρκεια του Οκτωβρίου, πριν απο την συναντηση κορυφης 26 – 27, ο ιδιος δεν ειχε τα εγγραφα τα οποια θα συζητουνταν στην συναντηση κορυφης και μαλιστα μου ειχε ζητησει να μιλησουμε περαιτέρω, μπορω να σας πω το οτι του ειχα ζητησει οτι εαν εβρισκε τα εγγραφα να μου τα στειλει ετσι ωστε να μπορεσω να συμβουλευσω τουλαχιστον τον υπουργο οικονομικων για να διαμηνύσει κατι στον προεδρο της δημοκρατιας αλλα δυστηχως δεν καταφερε να μου στειλει τα εγγραφα για να μπορεσω να δωσω συγκεκριμενη αποψη για εκεινη την κρισιμη συνεδρια της 26ης Οκτωβριου. Οποτε ληφθηκε εκεινη η αποφαση με τον τροπο που ληφθηκε, χωρις να υπαρξει καμια προνοια που θα προστατευε την δημοκρατια. Αυτα ειναι σχετικα με αυτο το θεμα. Αντιλαμβανεστε σχετικα με την ερωτηση σας, η ερωτηση σας ήταν το κατα ποσο θα μπορουσαν οι δικες μας οι τραπεζες να εχουν την ιδια μεταχειριση οπως οι ελληνικες τραπεζες, και δεν ειναι αυτο που σας λεω. Αυτο που σας λεω ειναι οτι οι Κεντρικες Τραπεζες του Ευρωσυστήματος οπως επισης και το ESRB το EUROPEAN SYSTEMIC RISK BOARD, ειχαν ζητησει για ολες τις τραπεζες της Ευρωπης να υπαρχει αυτη η διαχειριση. Να μπορει μια τραπεζα να παει απ’ ευθειας να αντλησει κεφαλαια απο το EFSF σε περιπτωση που χρειαζοταν. Οχι μονο για την περιπτωση, αλλα τουτο δεν ηταν θεμα να χρειαστει να ζητησουμε ιδιαιτερη μεταχειριση που να ειναι παρομοια με αυτην των ελληνικων τραπεζων, ηταν απλως να υποστηριξουμε μια θεση που υποστήριζαν  πολλες ευρωπαικες αρχες και παρα πολλες αλλες κυβερνησεις της ευρωζωνης η οποια  ομως δεν περασε την τελευταια στιγμη, κι οτι δεν περασε φυσικα ειχε αρνητικες επιπτωσεις και για αλλες χωρες, αλλα κυριως ειχε πολυ-πολυ αρνητικες επιπτωσεις για την Κυπρο.

Σχετικα με την ερωτηση σας για την συναντηση που ειχα με τον, οταν συνοδευσα τον υπουργο οικονομικων στην Φρανκφουρτη για να μιλησει με τον προεδρο της Ευρωπαϊκης Κεντρικης Τραπεζας, Μαριο Ντρακι, και με αλλα μελη του Εκτελεστικου Συμβουλίου της Ευρωπαικης Κεντρικης Τραπεζας,  να μου επιτρεψετε να μην κανω καμιαν αναφορα γιατι δεν θεωρω οτι ειναι σωστο να κανω αναφορες για το τι διεμηφθη σε αυτη την συναντηση, πιστευω οτι σε ευκαιρο χρονο μπορειτε να ζητησετε απο τον ιδιο τον υπουργο οικονομικων να σας ενημερωσει αντίστοιχα. Να πω το οτι ειναι στην κατασταση που βρισκομαστε οπως ειπα και στην εισαγωγικη μου ομιλια, ειναι πολυ λεπτοι οι χειρισμοι που χρειαζονται να γινουν στο εξωτερικο και οι οποιοι γινονται τον τελευταιο καιρο, επιπροσθετα με τις κινησεις που καναμε με πολυ στενη συνεργασια με τον νυν υπουργο οικονομικων για παραδειγμα, με την Ευρωπαϊκη Κεντρικη Τραπεζα, την συναντηση υπουργων στην οποια αναφερθηκαμε, ειχαμε και συναντησεις στις οποιες δεν παρευρέθηκε ο υπουργος οικονομικων ο ιδιος αλλα ημουνα εγω μαζι με εκπροσώπους απο το υπουργείο οικονομικων αλλα και στην Ουασιγκντον μεσα στα πλαισια των εαρινων συναντήσεων του Διεθνους Νοσμιματικου Ταμειου και υπαρχουν και περαν απο αυτα, υπαρχουν και αλλα στα οποια δεν θελω να αναφερθω αυτη τη στιγμη αλλα υπαρχουν προσπαθειες σε διαφορα μετωπα για να καταφέρουμε να βοηθήσουμε την αντληση κεφαλαιων με τροπο που να προστατέψει την δημοκρατια, εφοσον η δημοκρατια ειναι σε αυτη τη δεινη κατασταση αυτη τη στιγμη. Θελω να πιστευω θα εξακολουθησουν να γινονται αυτοι οι λεπτοι χειρισμοι με τον σωστο τροπο για να εχουμε καποια ελπιδα να ξεφυγουμε απο την κατασταση στην οποια ειμαστε αυτη τη στιγμη.

Με ρωτησατε επισης για ευθύνες του διοικητη της Κεντρικης Τραπεζας σχετικα με τις, απο το ό,τι αντιλαμβανομαι πρεπει να εννοειτε σχετικα με τις αγορες ελληνικων ομολογων απο κυπριακες τραπεζες. Εδω θα σας πω 2 πραγματα, πρωτον να σας υπενθυμισω οτι το εποπτικο πλαισιο της κυπριακης δημοκρατιας το οποιο εφαρμοζουμε ειναι εναρμονιζμενο με αυτο αλλων χωρων της ΕΕ που αυτο ουσιαστικα πηγαζει απο το διεθνες πλαισιο της Βασλείας. Σας κανω την εξης υπενθυμιση, αυτο ειναι υπενθυμιση που ειπαμε και στο παρελθον το ξερετε ολοι σας. Μεσα σε αυτο το πλαισιο κυβερνητικα ομολογα σε μια χωρα τα οποια ειναι στο νομισμα αυτης της χωρας, συμφωνα με τους κανονες της Βασιλειας θεωρουνται οτι ειναι μηδενικου ρισκου. Και θα ηταν αδιανοητο, να υπηρχε απαγόρευση της αγορας κυβερνητικων ομολογων στο νομισμα της χωρας, αυτο δεν θα σύναδε  με τους κανονες της Βασιλειας, δεν θα σύναδε με το πλαισιο το οποιο εχουμε μεσα στην ευρωζωνη. Γιαυτο το ζητημα της απαγορευσης πιστευω ειναι λανθασμενα που τιθεται. Αυτο το οποιο υπαρχει ομως, και εκει που υπαρχει ευθυνη στην Κεντρικη Τραπεζα φυσικα προσπαθουσαμε να το μονοδρομουμε και το παρακολουθουσαμε ειναι οτι παντα ζητουμε και ζητουσαμε απο τις τραπεζες μας να φροντιζουν να αξιολογουν τους κινδύνους που παίρνουν και να φροντιζουν να ειναι σιγουρες οτι εχουν αρκετα κεφαλαια που να συναδουν με τους κινδυνους που παίρνουν. Και εδω θα σας πω οτι εδω και τρία χρονια ζητω απο τις τραπεζες μας να αυξησουν τα κεφαλαια τους διοτι οπως βλεπω με την επιδείνωση της κρισης συνεχως ηταν διαφανομενο οτι θα χρειαζονταν περισσοτερα κεφαλαια και αυτο ειναι ενας απο τους λογους για τους οποιους οι τραπεζες μας αύξησαν σημαντικα τα κεφαλαια τους που ειχαν, και πριν 2 χρονια και πριν 1 χρονο. Πολυ πριν απο τις προσπαθειες που γινονται αυτη τη στιγμη. Μπορω να σας πω μαλιστα οτι ειναι εξαιτιας αυτων των παροτρύνσεων για ενισχυση των κεφαλαιων που στην Κυπρο αυτη τη στιγμη δεν μιλουμε για ενα τραπεζικο συστημα το οποιο αντιμετωπιζει γενικα προβληματα παρα απομειωση των ελληνικων ομολογων της ταξης 80%, αλλα μιλουμε ενδεχομενα μια τραπεζα μονο, που ισως χρειαστει στηριξη απο την κυβερνηση. Η κατασταση θα ηταν πολυ διαφορετικη αν δεν ζητουσαμε αυξησεις κεφαλαιων στο παρελθον. Οποτε αυτο ειναι το ενα το σημειο.

Μου ζητησατε εαν προειδοποιησαμε τις τραπεζες μας, η προειδοποιηση και παλι θελω να σας πω, η προειδοποιηση πρεπει να ειναι της μορφη πιστευω οτι πρεπει μια τραπεζα απλως να θυμηθει οτι πρεπει να εχει υποψιν της τους κινδυνους που υπαρχουν σε οτιδηποτε αγορές, και να ειναι σιγουρη ότι νιωθει ανετα η τραπεζα με τους μηχανισμους που εχει για Risk Control. Και ναι, τετοια υπενθυμιση εγινε και με συγκεκριμενη αναφορα για τα κυβερνητικα ομολογα και εφ’ όσον μου ζητησατε θα στειλω στον προεδρο της επιτροπης την μια επιστολη για παραδειγμα η οποια ειχε σταλει, να σας πω ομως οτι το θεμα δεν ειναι μια επιστολη που ειχε σταλει, ναι σε παροτρυνσεις για να ειναι ιδιατερα προσεκτικες οι τραπεζες μας με ολες τους τις κινησεις και με κυβερνητικα ομολογα, οπως και  αλλους κινδυνους οπου βλεπαμε, ειχαν γινει απο το 2009 μάλιστα, αλλα αυτες οι παροτρυνσεις εγιναν σε κατ' ιδιαν συναντησεις, δεν ειναι θεμα επιστολων. Θα σας πω οτι αυτη τη στιγμη για να αντιληφθειτε καταρχην γιατι νουμερα μιλουμε, αν ειχαμε απομειωση του ελληνικου χρεους μεχρι και ας πουμε 50% δεν θα χρειαζόταν καμια προσπάθεια απο καμία τραπεζα στην δημοκρατια για κεφαλαιο. Ειναι εδω που πρεπει να παω πισω στις πολιτικες αποφασεις που εληφθηκαν, η πολιτικη αποφαση της 21ς Ιουλίου 2011 αν θυμαστε μιλουσε για μιαν απομειωση της ταξης του μεχρι και 21%, η οποια εαν οντως οι πολιτικες αποφασεις ηταν να υλοποιηθεί αυτη η αποφαση, αν και ηταν κουρεμα, αν και θα εχαναν οι μετοχοι χρηματα δεν θα δημιουργουσε κανενα προβλημα, μετα για λογους που δυσκολευομαι να αντιληφθω πως και συμφωνησαν ορισμενοι απο τους ηγετες που ηταν γυρω απο εκεινο το τραπεζι στις 26 – 27 Ιουλιου, ουσιαστικα οι πολιτικοι ηγετες της Ευρωπης αποφασισαν να αυξησουν την απομειωση και να γινει της ταξης 75% – 80%, και αντιλαμβανεστε τι διαφορα κανει αυτο το συγκεκριμενο.

Εχω αναφερει το οτι το ζητημα της απαγορευσης δεν μπορουμε να μιλουμε για απαγορευση της αγορας, μπορουμε να μιλουμε για περιορισμο της λήψης κινδύνων το οποιον ειναι κατι το οποιον η καθε τραπεζα επρεπε να κανει συμφωνα με το risk control πλαισιο το οποιο εχει.  Η εποπτικη αρχη αξιολογει εαν το πλαισιο ειναι ικανοποιητικο, εαν δουμε οτι γινονται λαθη θα αξιολογειτε εκ των υστερων και ζητα παντοτε περισσοτερα κεφαλαια εκει που χρειαζεται. Με ειχατε ρωτησει εκ των υστερων με αυτη την απομειωση που στοίχισε στους μετοχους των τραπεζων τοσα πολλα χρηματα, τι εχουμε κανει μεχρι τωρα. Εδω θα σας πω το οτι ο σχεδιασμος μου ηταν να γινουν δύο πραγματα, μεχρι τωρα εχει γινει μονο το ένα το οποιο δεν εχει ολοκληρωθει, και θα σας εξηγησω τους λογους γιαυτο και μετα θα παμε στο 2ο. Το πρωτο το οποιο  εχουμε ήδη ζητησει απο τις δύο μεγαλες τραπεζες οι οποιες ειχαν την μεγαλυτερη εκθεση στα αρνητικα ομολογα ειναι να αξιολογησουν οι ιδιες με τους μηχανισμους που εχουν οπως θα επρεπε να το κανουν και ακομα και αν δεν τους ζητουσαμε εμεις. Τι ακριβως εγινε, εαν θεωρουν οτι οι πραξεις τους, οι πραξεις των τραπεζών ηταν σωστες, εαν το risk control δουλεψε σωστα, εαν τα διοικητικα συμβουλια δουλεψαν σωστα. Οπως ξερετε αυτες οι αποφασεις στο τελος της μερας ειναι της καθε τραπεζας και ελέγχονται απο τους μετοχους που ελεγχουν το διοικητικο συμβουλιο μιας τραπεζας. Εμεις εχουμε ζητησει να γινουν αυτες οι ερευνες απο τις ιδιες τις τραπεζες πρωτα, το οποιο ειναι το πρωτο σταδιο. Πιστευω οτι σε εύθετο χρονο θα πρεπει να γινει και μια γενικοτερη ανασκόπηση και οτι αυτη η ανασκοπηση θα πρεπει να γινει απο ανεξαρτητα οργανα για να μην υπαρχει καμια αμφιβολια οτι ειναι θεμα ειτε πολιτικων παρεμβασεων, ειτε ενος συγκεκριμενου οργανισμου. Πιστευω οτι θα ηταν καλα σε εύθετο χρονο να κληθουν και εμπειρογνώμονες απο το εξωτερικο για να κοιταξουν αν χασαμε κατι στον τροπο με τον οποιο δουλευαν τα διοικητικα συμβουλια των τραπεζων ή οποιοσδηποτε αλλος. Αλλα οπως ανεφερα πολλες φορες στο παρελθον, δεν νομιζω οτι ειναι σωστο να αναλώνουμε την ενεργεια μας αυτη τη στιγμη σε τετοιου ειδους συζητησεις και ερευνες και ειναι για αυτον τον λογο που παντα τοποθετηθηκα στο παρελθον με αυτον τον τροπο στο συγκεκριμενο θεμα. Και ουτε πιστευω οτι ειναι σωστο να μιλουμε δημοσια για τις ερευνες οι οποιες οι ιδιες οι τραπεζες κανουν. Ανκαι ειμαι σιγουρος οτι οι ιδιες οι τραπεζες θα δωσουν τις εξηγησεις εκει που χρειαζονται. Για παραδειγμα στους μετοχους οταν οι μετοχοι τους τις ζητησουν.

Η επομενη ερωτηση που ειχα ηταν σχετικα με την παρεμβαση του κρατους και εαν αυτο πρεπει να θεωρηθει σαν εσχατη λυση.

Μαυρίδης(;): Έχετε μελετήσει εναλλακτικές επιλογές για να μην παρέμβει το κράτος;

Ορφανίδης: Σε αυτο το θεμα να σας πω το οτι οπως ανεφερα προηγουμενως μεσα στο πλαισιο της μεχρι τωρα απαντηση μου, σε πολυ στενη συνεργασια με το υπουργειο οικονομικων τους τελευταιους μηνες εξεταζουμε διαφορες πιθανες λυσεις οι οποιες εάν υλοποιηθούν, σε περιπτωση που οι τραπεζες δεν μπορεσουν να βρουν κεφαλαια απο τους μετόχους τους ή απο τον ιδιωτικο τομεα απο μονες τους, τοτες θα μπορεσουν να υπαρχουν και αυτες οι εναλλακτικες λυσεις με τις οποιες και παλιν να αποφευχθει η παρεμβολη της δημοκρατιας. Γιατι οπως αντιλαμβανομαστε η δημοκρατια αυτη τη στιγμη ειναι σε μια πολυ δυσκολη θεση και αυτο το κανει δυσκολο. Οποτε ναι, μελετουμε σεναρια, και δεν θελω να υπεισέλθω σε λεπτομερειες για αυτα τα σεναρια, νομιζω οτι δεν ειναι της ωρας.

Σχετικα με την ερωτηση για την διαχειριση του δημοσιου χρεους, οντως εχετε δικαιο δεν ειναι πλεον κατω απο την αρμοδιοτητα της Κεντρικης Τραπεζας, και εκ των υστερων πρεπει να απολογηθώ ενωπιον αυτης της επιτροπης για κατι το οποιο ανεφερα, το οποιο εκ των υστερων ηταν λανθασμενο. Ειχα ρωτηθει το 2010 το κατα ποσον υπηρχαν κινδυνοι στην μεταφορα της διαχειρισης του δημοσιου χρεους απο την Κεντρικη Τραπεζα στο υπουργειο οικονομικων οπως ειχε αποφασισθει εκεινη την δεδομενη στιγμη, και αυτο το οποιο σας ειχα απαντησει ειναι το οτι με σωστους χειρισμους θα μπορουσε να προχωρησει αν και θα ηταν προτιμιτεο η διαχειριση του δημοσιου χρεους να γινοταν, αν δεν γινοταν απο την τραπεζα να γινοταν απο εναν ανεξαρτητο οργανισμο. Θελω να απολογηθω σε σας, γιατι ομολογω οτι δεν ειδα τοτες ποσο μεγαλο προβλημα μπορουσε να δημιουργηθει απο λανθασμενους χειρισμους στο δημοσιο χρεος, που δυστυχως ειδαμε τους πρωτους μηνες του 2011, οταν η κυβερνηση μας δυστυχως δεν πηγε στις αγορες για να δανειστει οταν μπορουσε, και μετα οταν βγηκαμε απο τις αγορες βρεθηκαμε να μην εχουμε καμια χρηματοδοτηση και να χρειαστει να γυρευουμε χρηματοδοτηση απο αλλες πηγες.

Σχετικα με τον αριθμο για το τελος του '11, ενα μερος της αύξησης που διαφανηκε στο 72% αυτη τη στιγμη εχει να κανει με την εκταμίευση του διακρατικου δανειου απο την Ρωσσια το οποιο εκταμιεύτηκε συμφωνα με τις πληροφοριες που εχω απο το υπουργειο οικονομικων στο τελος του 2012. οι πληροφοριες που εχουμε ειναι οτι μετράται αυτο μεσα στο δημοσιο χρεος στο τελος του '11 και για αυτο το λογο ενα κομματι απο το χρεος του 2011 ειναι εκει και χρησιμοποιηται, ηδη χρησιμοποιηθηκε για να καλυψει τις αναγκες χρηματοδοτησης της δημοκρατιας τους πρωτους μηνες του 2012. Αυτο ομως ειναι ενα μερος και δεν μπορω να σας πω, ποσο μερος ειναι αυτο, και ποσο μερος οφειλεται στο οτι υπηρχαν αναθεωρήσεις στο ελλειμα on a cash basis, στο ελλειμα προς τα πανω, που προσθεσαν και αυτες στο ελλειμα του κρατους. Εχω απαντησει ολες τις ερωτησεις;

Σταύρος Ευαγόρου: Να ευχαριστησω καποιες απο τις ερωτησεις που θα υπέβαλλα έχουν ήδη απαντηθεί,κραταω τη δηλωση του κυριου διοικητη οτι η Κεντρικη Τραπεζα  ουδεποτε υπηρξε ευαλωτη ή επιρρεπής στις οποιεσδηποτε πιεσεις η πολιτικες παρεμβασεις και κατά συνέπεια κρίνω οτι οποιεσδηποτε αποφασεις εληφθηκαν απο πλευρας Κεντρικης Τραπεζας,  αναλαμβάνονται και δεν ηταν κατω απο την οποιαδηποτε πιεση. Λεχθηκε απο τον κυριο διοικητη οτι ως εποπτικη αρχη εχει λειτουργησει εγω θα ελεγα πολυ ικανοποιητικά, αριστα η αψογα, και ειναι ενταξει με την συνειδηση του και εγω ερχομαι στα πρωτα μου ερωτηματα, αν επιμενει και θεωρει οτι οι επενδυσεις σε ελληνικα ομολογα και η εκθεση των τραπεζων μας και στην ελληνικη οικονομια, αλλα ιδιαίτερα στα ομολογα που ειναι επενδυτικά ηταν μηδενικου ρισκου και αν αυτό ισχύει για εκείνα της Ιρλανδίας και παραλληλα απο την στιγμη που θεωρουμε οτι εχουμε λειτουργησει αψογα, αν οι τραπεζες μας ειναι το ιδιο ευρωστες και σημερα μετα απο 5 χρονια αψογης εποπτειας. Αυτο ειναι το ενα ερώτημα κυριε προεδρε, το δευτερο που θα ηθελα να σταθω ειναι στην περιοδο οικονομικης κρισης η οποια συνεχιζεται, οι επιπτωσεις τελοσπαντων, οι πλειστες χωρες εδημιουργησαν ελλειματα λογω απώλειας εσόδων, αυτο ειναι ξεκαθαρο, και θεωρω λιγο παραδοξη την λογικη οτι εμεις επρεπε σωννει και καλα τοτε να ειχαμε πλεονασματα, μακαρι να ειχαμε και να μπορουσαμε για να καλυψουμε το «κουμαρι», ειναι δικη μου εκφραση, των τραπεζων σε ελληνικα ομολογα. Το τριτο, και θα ηθελα ετσι να το επιβεβαιώσει ο κυριος Διοικητής αν το εχω αντιληφθει σωστα, οτι δεν ευθυνονται οι τραπεζες για τις λανθασμενες επενδυτικες επιλογες που οδηγησαν την οικονομια μας σε αυτην την κατασταση αλλα ο προεδρος της δημοκρατιας ο οποιος συμφωνησε στην 21η του Ιουλη με το κουρεμα. Και αν δεν συμφωνουσε ο προεδρος μας δεν θα ειχαμε κανενα προβλημα. Να υπενθυμισω οτι υπαρχει και μια αλλη παραγραφος οσον αφορα στη Βασιλεια 2, για τον τροπο λειτουργιας των Κεντρικων Τραπεζων, που λεει οτι οφειλουν οι Κεντρικες Τραπεζες να λαμβανουν προληπτικα μετρα, ώστε να μην υπαρχει υπερσυγκεντρωση ρισκου σε μιαν επενδυτικη επιλογη. Επισης θα ηθελα να δω αν θεωρειτε οτι ειναι αποκλειστικα και μονον η κατασταση στα δημοσια οικονομικα που οδηγησε στις συνεχεις υποβαθμίσεις, οπως τουλαχιστον σε αυτο το κειμενο που μας εχετε διαβασει στις συνεχεις υποβαθμισεις ή αν ενας απο τους λογους ηταν και η εκθεση στα ελληνικα ομολογα, διοτι στο κειμενο σας φαινεται οτι αποκλειστικη ευθυνη και ο λογος ηταν τα δημοσια οικονομικα. Και ενα τελευταιο κυριε προεδρε, αν καποιες απο τις εξαγορες τραπεζων, ξένων τραπεζων και επεκταση σε αλλες χωρες απο τις δικες μας τραπεζες ηταν επενδύσεις, τοσο κερδοφορες, ή χωρις το οποιοδηποτε επενδυτικο ρισκο γι’ αυτο και αδειοδοτηθηκαν απο τον κυριο Διοικητη.

Παπαγεωργίου: Επειδή στις ερωτήσεις και στις παρατηρήσεις μου θα κάνω κάποιες  αναφορές. και στο τραπεζικό σύστημα, θεωρώ υποχρέωση μου να πω εκ των υστέρων ότι θεωρώ το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου ως υγιές εκ της φύσεως του, παρά τις τεράστιες ζημιές που έχει υποστεί, το μοντέλλο στο οποίο στηρίζεται το τραπεζικό σύστημα θεωρώ ότι είναι και ασφαλές και συντηρητικό και ακόμα και κάτω από δύσκολες συνθήκες εξακολουθεί και σήμερα να διατηρεί αυτά τα στοιχεία. Εγινε μια αναφορά από τον κύριο Διοικητή σε μένα σε σχέση με το θέμα των εξουσιών του Διοικητή, νομίζω θέλω να διευκρινίσω κάτι. Η δική μου θέση ήταν και είναι οσον αφορά την ερμηνεία του περί Τραπεζικών Εργασιών Νόμου, ότι η αναφορά της νομοθεσίας σε Κεντρική Τράπεζα έχει να κάνει με το Δ.Σ . και όχι το Διοικητή, για τον οποίο υπάρχει αναφορά που κατανέμει άλλες εξουσίες. Αυτή ήταν μια πάγια θέση μου

Νεοφύτου: αυτή έχει κριθεί απο το Ανώτατο...

Παπαγεωργίου: Όχι δεν έχει κριθεί. Η οποία θέση μου ήταν και η ίδια όταν υπηρετούσα  στο Συμβούλιο της CYTA , και εξακολουθώ να έχω και σήμερα αυτή τη θέση με όλο το σεβασμό προς τον Διοικητή, ούτε είχα κάτι προσωπικό μαζί του, ούτε είχε να κάνει με θεματα της τρέχουσας τότε επικαιρότητας, υπήρχε πράγματι ένα θέμα/αίτημα στο μεγάλο αυτό διάστημα στο οποίο γινόταν αυτή η συζήτηση στην Κεντρική, συχνά και με εντάσεις υπήρξε εκείνη την περίοδο ένα αίτημα από τον κ. Βγενόπουλο συγκεκεριμένα για να αυξήσει, δεν θυμάμαι αν ήταν ο ίδιος το ποσοστό του ή η MIG κατά 10%, αλλα τα δύο αυτά πράγματ αδεν συνδέονται.  Δεν μπορώ εκ των προτέρων να πω αν η εποπτεία ασκείτο από το Συμβούλιο ή παράαπο τον Διοικητή, από το Συμβούλιο συλλογικά, θα είχαμε πιο χαλαρή ή πιο αυστηρή εποπτεία, διότι υπάρχουν αποφάσεις στις οποίες προσωπικά εάν είχα μέρος αυτής της εξουσίας θα ήμουν, θα έλεγα πιο αυστηρός ή πιο αρνητικός, αλλά δεν θέλω να υπεισέλθω σε αυτο το θέμα, γιατί νομίζω ότι από ένα σημείο και μετά μπορεί να κάνουμε ζημιά και στο θεσμό και στο τραπεζικό σύστημα.

Οσον αφορά τις τράπεζες η πραγματικότητας είναι ότι σήμερα έχουν υποστεί μια τεράστια ζημιά και η ερώτηση είναι αν μπορούσε να αποφευχθεί αυτη η ζημιά και το λέω αυτό διότι η άποψη είναι ότι η Κεντρικκή δεν μπορεί να κάνει τίποτε, ουσιαστικά σημαίνει ότι εάν οι διοικήσεις των τραπεζων αποφασίζουν μετά από 10 χρόνια να επαναλάβουν αυτή την υπρεσυγκέντρωση ρίσκου θα έχουν το ίδιο φαινόμενο.  Η δική μου αντίληψη είναι, και καλούμαι ακριβώς τους κανόνες της Βασιλείας 2, είναι ότι αυτό το πράγμα πρέπει να ελέγχεται, διότι λένε οι κανόνες της βασιλείας 2 ότι ένα από τα ρίσκα που οι εποπτικές αρχές πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπ’ ‘οψη είναι το λεγόμενο concentration risk, η συγκέντρωση ρίσκου και ότι εκεί που παρατηρείται πρόβλημα, οφείλουν να λαμβάνουν μέτρα, διότι άκουσα τον κ. Διοικητή να λέει ότι είχε προειδοποιήσει γι αυτό το θέμα, αλλά οι κανόνες αυτοί δεν αναφέρονται σε προειδοποιήσεις, αναφέρονται  σε διορθωτικά μέτρα, αν υπήρχαν τέτοια μέτρα, καλό θα ήταν να αναφερθούν.

Επίσης θέλω να ρωτήσω, 2 ερωτήσεις σε σχέση με τα ελληνικά ομόλογα. Η μια ερώτηση, την οποία έχω ξανα υποβάλει εδώ, αλλά δυστυχώς δεν απαντήθηκε, εάν μέρος αυτών των αγορών έγινε κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης και ποιό μέρος, διότι είναι διαφορετικό να είχαν από πριν αυτα τα ομόλογα και διαφορετικό να τα αγόρασαν τότε, Το δεύτερο, κυκλοφορεί ότι και η ίδια η Κεντρική Τράπεζα αγόρασε κατά τη διάρκεια της κρίσης αγόρασε ελληνικά ομόλογα εάν αληθεύει αυτό και κατα πόσο είναι δυνατόν να μας δοθεί και μία ένδειξη όσον αφορά το ύψος των αγορών των ελληνικών ομολόγων. από την ίδιαν την ΚΤ.

Ακόμα μια ερώτηση, η οποία έχει μακροοικονομικό χαρακτήρα . Ανέφερε ο κ. Διοικητής ότι για μία τριετία ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης ουσιαστικά συμποσούται στο μηδέν, η αύξηση των δαπανών ήταν κατά μέσο όρο 4%. Και ότι βασικά  τα δημόσια οικονομικά ήταν υγιή στις αρχές του ’08. Εχω θα έλεγα μια αντίθετη άποψη και θα ήθελα να την σχολιάσει. Πιστεύω ότι τα δημόσια οικονομικά στην Κύπρο παραδοσιακά παρουσιάζουν δομικά προβλήματα και  το κυριότερο δομικό πρόβλημα είναι ότι δεν συνδέονται οι δαπάνες με τα έσοδα, εξ ού και αυτή η απόκλιση και ότι πέραν από τα περιοριστικά μέτρα ή τα μέτρα λιτότητας θα ήταν πολύ πιο σημαντικό να υπάρξουν τέτοια δομικά μέτρα τα οποία θα ποκαταστήσουν αυτήν την ανισορροπία. Ευχαριστώ

Επίσης θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω εγώ το Διοικητή, ειδικά εγώ έχω βοηθηθεί περισσότερο από όλους εδώ μέσα και από τις γνώσεις του και από τις συζητήσεις που είχαμε και στο διάστημα κυρίως που ήμουν μέλος του Δ.Σ. και τον ευχαριστώ πολύ.

Πρόεδρος: Ναι κύριε Διοικητά

Διοικητής: Κι εγώ κύριε Παπαγεωργίου, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τις αναφορές που κάνατε στο τέλος και θα προσπαθήσω να απαντήσω αναλυτικά σε όλες τις ερωτήσεις που υποβάλατε και να σας παρακαλέσω να με υπενθυμίσετε αν έχω αφήσει κάτι έξω.

Σχετικά με τις ερωτήσεις σας κ. Ευαγόρου, ναι μπορώ να επαναλάβω ότι σχετικά με τις αποφάσεις, ενώ έγιναν πολιτικές παρεμβάσεις για χαλάρωση της εποπτείας για ικανοποίηση αιτημάτων, αυτό το οποίο σας λέω με καθαρή συνείδηση είναι το ότι η προσπάθεια ήταν να μην γίνει απολύτως κανένας επηρεασμός. Και θέλω να το επαναλάβω... Ομως θέλω να σας υπενθυμίσω  αυτό που ανέφερα προηγουμένως ότι υπάρχει η νομική πτυχή. Και η ερώτηση είναι κατα πόσο ενδεχόμενα θα μπορούσαμε να είμαστε ακόμα πιο σκληροί πιο ενωρίς με συγκεκριμένο επιχειρηματία, εάν ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας δεν ετύγχανε της στήριξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, και να κάνει δηλώσεις έξω από το προεδρικό ενατίον της Κ. Τρ. και να γίνονται δηλώσεις από τον υπουργόν οικονομικών εναντίον της Κεντρικής Τράπεζας για τον τρόπο με το οποίο χειρίζεται η ΚΤ σε εποπτικά ζητήματα, τα επίμαχα θέματα αυτού του συγεκριμένου επιχειρηματία και θα επαναλάβω...

Αβέρωφ: Τον παρακαλούσαμε να μείνει στην Κύπρο...

Ορφανίδης: ... και θα αναφέρω, μπορεί να έχουμε μια διαφορά ουσιαστικά φιλοσοφική για την ερμηνεία του νόμου με τον κ. Παπαγεωργίου για τις εξουσίες του Διοικητή της Κ. Τρ. και δεν είναι αυτό το οποίο με απασχολεί. Αυτό που με απασχολεί το οποίο ένιωθα πολύ άβολα και έκανε ζημιά στο εποπτικό μας πλαίσιο, είναι το ότι βγήκε αυτή η αμφισβήτηση των εξουσιών του Διοικητής της ΚΤ και δημιουργησε νομικές ανησυχίες για το εποπτικό μας πλαίσιο, δημιούργησε ακριβώς όταν γινόταν η συζήτηση για εξυπηρέτηση αιτημάτων από συγκεκριμένο επιχειρηματία. Και είναι αυτός ο συνδυασμός, ο οποίος δημιουργεί ορισμένα ερωτηματικά, εάν για παράδειγμα ο επόπτης ήξερε ότι η κυβέρνηση υποστηρίζει 100% τον επόπτη, θα ήταν τα νομικά ρίσκα λιγότερα; Και θα μπορούσε ο επόπτης ενδεχόμενα να είναι ακόμη πιο σκληρός; Αυτό είναι ένα ερωτηματικό, το οποίο δεν μπορώ να απαντήσω διότι δυστυχώς, δεν είχεν ο επόπτης την στήριξη της κυβέρνησης. Από μνήμης θυμάμαι, βλέποντας τις συζητήσεις που γίνονταν και παρουσιάσεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης πιστεύω ότι σε πολλές περιπτώσεις μάλλον αυτό το οποίο παρουσιάστηκε ήταν η υπόσκαψη του επόπτη από την κυβέρνηση, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό τουλάχιστον είναι κάτι που φάινεται, . Η ιστορία θα δείξει πιο αναλυτικά τα γεγονότα.

Υπήρχαν δυο ερωτήσεις για το κατά πόσον κινήσεις των τραπεζών είτε σε αγορές ελληνικών ομολόγων, είτε σε επέκταση τους στο εξωτερικό, είναι χωρίς ρίσκο, είναι μηδενικού ρίσκου. Η απάντηση είναι ΟΧΙ, φυσικά δεν είναι μηδενικού ρίσκου. Καμία απόφαση μίας τράπεζας είναι μηδενικού ρίσκου. Πάντα το ζήτημα είναι να σταθμίζεται το ρίσκο το οποίο παίρνει μια συγκεκριμένη τράπεζα, για την τράπεζα, και είναι γι αυτό που θα πρέπει να έχει καλό risk control η κάθε τράπεζα και μετά πρέπει να δούμε συνολικά ποιό είναι το ρίσκο για την οικονομία. Αλλά η ερώτηση δεν είναι αν είναι μηδενικό ρίσκο ή όχι. Το ρίσκο δεν ήταν μηδενικό, σίγουρα. Η ερώτηση είναι όταν ελαμβάνονταν οι αποφάσεις, και έχει σημασία  εδώ και θα συνδυάσω πάλι μερικές από τις ερωτήσεις. ‘Οταν ελαμβάνοντα οι αποφάσεις για την αγορά ομολόγων ή για  επέκταση μιας τράπεζας μας στην ελληνική αγορά, η εξαγορά ή ένα merger, μια συγχώνευση μιας ελληνικής τράπεζα με μια κυπριακή, η ερώτηση είναι όταν ελαμβάνονταν αυτές οι αποφάσεις εθωρούντο τότε από τις διοικήσεις της κάθε τράπεζας που επαίρνας αυτές τις αποφάσεις και από την εποπτική αρχή, τα ρίσκα ήταν ικανοποιητικά; Αυτή είναι η ερώτηση. Και πιστεύω ότι αυτή είναι μια από τις ερωτήσεις που πρέπει να εξεταστούν με λεπτομέρεια, όπως ανέφερα και προηγουμένως, σε εύθετο χρόνο, από μια ομάδα, ανεξαρτήτων ειδικών. διεθνούς φήμης, έτσι ώστε να έχουμε αυτές τις απαντησεις, θα σας πώ όμως ότι προκαταρκτικά. Γιατι το κοίταξα το ζήτημα. Δεν είναι οφθαλμοφανές ότι με την αξιολόγηση των ρίσκων που είχαν οι διοικήσεις των τραπεζών ενώπιον τους, τα ρίσκα ήταν υπερμετρα, όταν επήραν αυτές τις αποφάσεις Θα σας υπενθυμίσω για παράδειγμα  το ζήτημα που έχουμε αυτή τη στιγμή με μια συγκεκριμένη τράπεζα, η οποία είναι τράπεζα για την οποία υπάρχει η ανησυχία για το κατα πόσον θα βρεί από μόνη της τα κεφάλαια ή όχι. Πώς προέκυψε αυτή η τράπεζα; Αυτή η τράπεζα προέκυψε από μια συγχώνευση μίας κυπριακής τράπεζας και 2 ελληνικών τραπεζών η οποία έγινε το 2006. Τώρα, δεν ήμουνα εγώ στην κεντρική τράπεζα όταν ελήφθηκαν οι τελικές αποφάσεις για να ξέρω από πρώτο χέρι τις αποφάσεις, αλλά αν θεωρήσω ότι το 2006 η ΚΤ λειτουργούσε με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε το καιρό που ήμουνα ήμουνα εγώ στην ΚΤ, τότε πρέπει να θεωρήσω ότι τα ρίσκα αυτής της συγχώνευσης των 3 τραπεζών, δεν θα εφαίνονταν υπέρμετρα για να μην γίνει αυτη η συγχώνευση. Εδώ θα πρέπει να σας υπνεθυμίσω ότι ένα μεγάλο τραπεζικό σύστημα, εθεωρείτο και θεωρείται, ότι είναι κάτι προς το εθνικό μας συμφέρον και πρέπει να υπνεθυμίσω σε ποιό οικονομικό μοντέλο κτίσαμε την οικονομία μας. Πάνω στα φαϊνάνσιαλ σέρβισες και πάνω στο τραπεζικό σύστημα.  Και δε νομίζω ότι είχαμε για πολλά χρόνια παράπονο που έιχαμε αυτό το μεγάλο financial sector και μεγάλο τραπεζικό τομέα . θα σας πω ότι τα τελευταία δυο  χρόνια βλέποντας την επιδείνωση της κρίσης στην Ευρωζώνη και το ότι δυστυχώς έχουμε μέσα στην ευρωζώνη το πρόβλημα ότι ένα κράτος δεν φαίνεται να έχει την στήριξη που θα επερίμενα πριν 5 χρόνια ότι θα είχε από άλλα κράτη της ευρωζώνης σε περίπτωση που έχουμε προβλήματα στο τραπεζικό σύστημα γενικότερα ναι και εγώ προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί, αυτό πρέπει να επισημάνω ότι  ειναι αυτό κάτι που είναι πολύ εύκολο να το δούμε. Μέσα σε αυτά τα πλάισια θέλω να αναφέρω ότι και στην ΚΤ το εξετάσαμε αυτό το ζήτημα πριν δυο χρόνια ακριβώς επειδή είχαμε αυτήν την ανησυχία αρχίσαμε να μελετούμε πως μπορούμε να αυξήσουμε τις καφαλαιακές απαιτήσεις από το τραπεζικό μας σύστημα, πολύ περισσότερο από το τι είχαμε στο παρλεθόν και από το τι προβλέπεται στην Βασιλεία 3, που είναι ακόμα υπό εξέλιξη. Και μετά από έρευνες, μελέτες και συζητήσεις μακράς διαρκείας, ήταν πέρσυ, δεν θυμάμαι αν ήταν την άνοιξη ή το καλοκαίρι, περάσαμε σε οδηγία στην ΚΤ μίαν αυξημένη κεφαλαιική υποστήριξη που έχει μίνιμουμ ... 8% CORE T ONE (;;;). πολύ υψηλότερο από ό,τι ζητούσαμε προηγουμένως  και επιπρόσθετα είμαστε μια από τις πρώτες χώρες στον κόσμο που ζητήσαμε επιπρόσθετα κεφάλαια ανάλογα με το μέγεθος της κάθε τράπεζας. Οι υπολογισμοί μας με το τί έχουμε μές την οδηγία μας, το οποίο υλοποιείται σε μια περίοδο 2 χρόνων αυτή η αλλαγή, η Τρ. Κύπρου και η Λαϊκή με το μέγεθος τους για παράδειγμα, τους εζητούσαμε να έχουν Core ;; ONE  το οποίο έπρεπε να φτάσει ως του χρόνου γύρω στο 10 ½% . Ενώ 8 για μια μικρή τράπεζα, ενώ 10 ½ είμαστε από τις πρώτες εποπτικές αρχές στον κόσμο που κάναμε αυτό το πράγμα. Το ζήτημα εδώ είναι ότι εκινούμαστε σε αυτήν την κατεύθυνση, και αντιλαμβάνεστε με μια τέτοια οδηγία αυτό ελέγχει το μέγεθος της κάθε τράπεζας, σε σύγκριση με την οικονομία, ήρθαν οι πολιτικές αποφάσεις του 2^ου εξαμήνου του 2011, οι οποίες ανέτρεψαν εντελώς αυτην την εικόνα. Εδώ να σας πω ότι το στρεσς τεστ το οποίον έγινε από το European Βanking Authority, το καλοκάιρι πέρσυ το επέρασαν οι τράπεζες μας χωρίς κανένα πρόβλημα. Μετά όμως αυτό συνδέθηκε με την πολιτική απόφαση η οποία ληφθηκε στις 21 Ιουνίου και στις 26 Οκτωβρίου και οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της δικής μας, ο Πρόεδρος της Γαλλίας, η Καγκελάριος της Γερμανίας, οι διάφοροι πρωθυπουργοί, όλοι μαζί εζήτησαν από την εποπτική αρχή της Ευρώπης από την European Banking Authority να κάνει ακόμη πιο αυστηρό τεστ. Τους εζήτησαν να ζητήσουν να έχουν από τις τράπεζες 9% core ;;; μίνιμουμ, και επιπλέον, και αυτό ήταν το μεγάλο σφάλμα κατά την άποψη μου, εζήτησαν για πρώτη φορά στα ιστορικά μας, ουσιαστικά να κάνουν προβλέψεις οι ευρωπαϊκές  τράπεζες για τα κρατικά ομόλογα που εκρατούσαν. Και αυτό έγινε η παγκόσμια ιδιαιτερότητα της Ευρωζώνης, στο ότι μέσα στην Ευρωζώνη εάν εκρατούσε τράπεζα κρατικά ομόλογα είχε και πέναλτυ από πάνω. Ενώ  εκτός Ευρωζώνης, δεν υπήρχε αυτό το πράγμα. Αυτό θα σας πω επειδή είμαστε και εμείς μέλος του European Banking Authority δεν μας βρήκε σύμφωνους. Δεν μας βρήκε σύμφωνους αυτή η θέση, αλλά είμασταν το minority. Διότι η πολιτική απόφαση η οποία είχε ληφθεί σε επίπεδο κορυφής προέβλε ότι έπρεπε τα πράγματα να γίνουν με αυτόν τον τρόπο. Ήταν σημαντικό αφού λήφθηκε αυτή η πολιτική απόφαση, να αφήναμε τις τράπεζες στην Ευρωζώνη, εάν δεν μπορούσαν να μαζέψουν από ιδιωτικές πηγές τα κεφάλαια που χρειάζονταν να μπορούσαν να αποταθούν στο ίδιο το EFS απ’ ευθείας. Αυτή ήταν η κίνηση την οποία και οι επόπτες και οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις πολλών χωρών και πιστεύω και όπως ανέφερα και προηγουμένως και πιστεύω σε αυτη τη θέση εάν επέμενε μια χώρα διότι ήταν θέμα εθνικό για μια χώρα, τότε σε αυτή την περίπτωση θα μπορύσε να κάνει τη διαφορά.

Σχετικά με το ποιός έχεις τις ευθύνες, εάν οι ευθύνες είναι σε πολιτικό επίπεδο ή εάν οι ευθύνες  είναι των Διοικητικών Συμβουλίων των τραπεζών κ.λπ. Σίγουρα, όταν κάποιος παίρνει αποφάσεις, σίγουρα έχει και τις ευθύνες του. Οταν μιλούμε για επενδύσεις ή εξαγορές τραπεζών ή ακόμα και για δάνεια που δίνουν, ναι τότε οι τράπεζες πρώτιστα έχουν τις ευθύνες. Και πιστεύω ότι είναι απο τα Δ.Σ. που πρέπει να αρχίσει μι αεξέτασηη και αυτό είναι αυτό που σας εχω πει ότι εμείς οι ίδιοι έχουμε ζητήσει από τις τράπεζες, να το κάνουν μόνες τους, είναι καλύτερο, να το εκάναν μόνες τους, ακόμη και αν δεν τους το ζητούσαμε. Αλλά τους το εζητήσαμε απλώς και μόνον δια να γίνει κύριεε ... (δεν ακούγεται).

Απο εκεί και κάτω σας εξήγησα και το λόγο των αποφάσεων πολιτικού επιπέδου από τα συμβούλια κορυφής και είμαι σίγουρος ότι κάποιος εάν το κοιτάξει σφαιρικά αυτό το ζήτημα θα βρει τις αλληλοσυνδέσεις σε αυτές τις αποφάσεις. Επαναλαμβάνω θεωρώ ότι θα ήταν καλό για την Κύπρ να γίνει μια ενδελεχής έρευνα από τεχνοκράτες. Αλλά δεν νομίζω ότι είναι της ώρας. Διότι τέτοιες έρευνες πρέπει να γίνουν από πολύ ειδικούς που πρέπει να το κοιτάξουν ίσως κανένα εξάμηνο για παράδειγμα και αυτό πιστεύω πρέπει να γίνει εφ’ όσον λύσουμε τα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουμε αυτήν την στιγμή.

Να πάω τουλάχιστον στην ερώτηση. Με μηδέν τοις εκατόν ανάπτυξη και 4% δαπάνες, δεν θα έπρεπε να έχουμε πλεονάσματα, για να μπορέσει η κυβέρνηση μας να καλύψει το κουμάρι, αντιλαμβάνομαι ήταν η έκφραση, των τραπεζών.

Εδω το σημαντικό είναι το εξής. ‘Οταν μια χώρα επιλέξει έναν οικονομικό μοντέλο, το οποίο έχει έναν μεγάλο τραπεζικό σύστημα, τότε ναι είναι οπολύ σημαντικό να έχει δημόσια οικονομικά ώστε σε περίπτωση που χρειαστεί να δοθεί βοήθεια στο τραπεζικό σύστημα, να δοθεί. Θέλω να κάνω την εξής αναφορά. ¨οταν μιλώ για κρατική βοήθεια, ας πούμε ότι μια τράπεζα χρειάζεται προσωρινή βοήθεια, δεν είναι λεφτά τα οποία θεωρώ ότι αν γίνει με σωστό τρόπο τα χάνει το κράτος. Πιστεύω όμως αν γίνει με το σωστό τρόπο, και έχουμε παραδείγματα, εάν μια τράπεζα χρειαστεί προσωρινή βοήθεια, το κράτος πρέπει να είναι σε θέση να παρέχει αυτή τη βοήθεια και εάν γίνει με σωστούς χειρισμούς, το κράτος θα βγάλει κέρδος. Δεν θα χάσει χρήματα. Το ζήτημα είναι να είναι στη δυνατότηα του κράτους να κάνει αυτούς τους χειρισμούς αυτό είναι το οποίο δυστυχώς έχουμε χάσει εξ αιτίας των δημοσίων οικονομικών  το οποίο δεν θα χαναμε αυτην τη δυνατότητα εαν δεν είχαμε αυτά τ ααλλά σίγουρα υπάρχει η αλληλένδετη .. με ρωτάτε για τις υποβαθμίσεις για παράδειγμα, ε σίγουρα, είναι αληλένδετα αυτά τα στοιχεία. Οταν υπάρχει ένα μεγάλο τραπεζικό σύστημα και υπάρχει από την άλλη και ένα κράτος το οποίο δεν είναι αξιόπιστο, και τα δύο ταυτόχρονα να τα βάλεις στο μείγμα μαζί είναι πολύ εύφλεκτο το μείγμα.. Και είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσεις το έναν από το άλλο για το πόσο μεγάλες θα ήταν οι υποβαθμίσεις. Εάν δεν είχαμε τόσο μεγάλο τραπεζικό τομέα, σίγουρα θα ήταν λιγότερες. Ποιές θα ήταν οι υποβαθμίσεις εάν δεν είχαμε το δημόσιο χρέος. Σίγουρα θα ήταν...

Πρόεδρος: Δεν είναι κακό να έχεις μεγάλο τραπεζικό σύστημα. Είναι κακό να μην έχει αξιοπιστία το κράτος.

Ορφανίδης: Είχαμε σε βάθος χρόνου αποφασέισει να κυνηγήσουμε αυτό το οικονομικό μοντέλο και δεν αλλάζουν τα οικονομικά μας μοντέλα, αοπό τη μία μέρα στην άλλη, απλώς γιατί απομοιώθηκε το δημόσιο χρέος.

Θέλω να κλείσω όμως με την αναφορά που έγινε από τον κ. Παπαγεωργίου. Η οποία πιστεύω ότι είναι ιδιαίτερα σημαντική υπό τις περιστάσεις, διότι θέλω να το δέσω και με μια αναφορά που έκανε ο υπουργός οικονομικών προηγουμένως. Και αυτό που έγινε, παραδοσιακά στην Κύπρο οι δαπάνες δεν συνάδουν αναγκαστικά με την ανάπτυξη του κράτους,. Αυτό είναι κάτι το οποίο ο υπουργός πρέπει να το κάμνει να συνάδει στο πλάισιο που είχαμε. Οπότε. Εάν έτυχε για παράδειγμα να είχαμε τα τρια τελευταία χρόνια υπουργό, ο οποίος αγνοούσε αυτήν τη σχέση τότε θα υπήρχε πρόβλημα. Εάν είχαμε υπουργό οικονομικών ο οποίος δεν άφηνε τες δαπάνες να επεκταθούν όταν δεν είχαμε ανάπτυξη, τότε δεν θα είχαμε αυτό το πρόβλημα. ‘Ομως η αναφορά είναι κατα πόσο μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο πλαίσιο, ένα πλαίσιο ενός δημοσιονομικού κανόνα που να βοηθά τον εκάστοτε υπουργό οικονομικών να κάμνει σωστή δουλειά και αυτό θέλω να το συνδέσω με το δημοσιονομικό σύμφωνο, το οποίο έχει συμφωνηθεί, έχει υπογραφεί από τους ηγέτες της Ευρωζώνης, το Μάρτιο του 2012 και όπως ανέφερε ο υπουργός οικονοικών, δεν το ανέφερε σήμερα, το ανέφερε σε μια προηγούμενη συνάντηση η κυβέρνηση μας εργάζεται για την υλοποίηση του και θέλω να αναφέρω ότι συμφωνώ απόλυτα και ότι είναι υψίστης σημασίας για την Κύπρο να υλοποιηθεί αυτή η δέσμευση  της δημοκρατίας, έτσι ώστε να δεσμευτούμε, να δημιουργήσουμε ένα δημοσιονομικό κανόνα ο οποίος να δένει τις δαπάνες τις δημοκρατίας με την ανάπτυξη ώστε να μην μας ξεφεύγουν τα ελλείματα.

Πρόδρος: Εγώ δεν θα κάνω ερωτήσεις γιατί μερικές έχουν ήδη τεθεί και απαντηθεί. Θα δώσω το λόγο στον κ. Νικολαίδη, οποίος θα πρέπεινα αποχωρήσει.

Νικολαΐδης: Ακόμα λίγο Πρόεδρε.

Πρόεδρος: Μία μοναδική ερώτηση κύριε διοικητά.

Γιώργος Περδίκης: Αυτοί που θα περίμεναν δεν θα κάνουν ερωτήσεις;

Πρόεδρος: Θα σας δώσω το λόγο να υποβάλετε τις ερωτήσεις σας. Γίνεται πολύς λόγος για την προσφυγή της χώρας μας στον μηχανισμό στήριξης. Αυτό εάν χρειαστεί π.χ. τον Ιούνη το κράτος να στηρίξει τη Λαϊκή, πρέπει να ονοματίζουμε τις τράπεζες κατα τη δική μου άποψη, γιατί μια τράπεζα μπορεί να είναι όλες. Εάν χρειαστεί τη συγκεκριμένη τράπεζα να την στηρίξει το κράτος θα ενταχθούμε σε μηχανισμό στήριξης ή θα είναι για άλλους λόγους που θα ενταχθούμε, εάν ενταχθούμε  σε Μηχανισμό στήριξης, γιατί δημιουργείται μια λανθασμένη κατά την άποψη μου εικόνα ότι τον Ιούνη θα ενταχθούμε, λόγω της κατάρρευσης των τραπεζών..

Νικολαίδης: Κύριε διοικητά, εκ μέρους της ΕΔΕΚ θα ήθελα και εγώ να εκφράσω τις ευχαριστίες μου και την εκτίμηση μας για το έργο το οποίο που επαρήξατε ως διοικητής και τη συνεργασία που είχαμε και γενικά για την συμβολή σας στη στήριξη της κυπριακής οικονομίας. Πρέπει να πω ότι η σημερινή σας, πιθανώς τελευταία αναφορά μας έχει προβληματίσει πάρα πολύ. Θεωρώ ότι η τελευταία παράγραφος της τοποθέτησης σας, που μας έχετε δώσει, εκφράζει με τον πιο δραματικό τρόπο τη θέση σας ότι διακυβεύεται όχι μόνο η οικονομία της Κύπρου, αλλά και η ευημερία των πολιτών της, αλλά και η ίδια η εθνική μας υπόσταση από την κρίση στην οικονομία που περνά σήμερα ο τόπος. Πιθανόν να μην είναι της ώρας, και σίγουρα δεν είναι της ώρας, να αναλύσουμε τις ευθύνες, ποιός φταίει και σε ποιό βαθμό φταίει για το γεγονός ότι φτάσαμε εδώ που φτάσαμε παραμένει όμως γεγονός ότι η σημερινή κατάσταση χαρακτηρίζεται από δυο κυρίαρχα ζητήματα. Το πρώτο είναι ότι δεν απέδωσαν μέχρι σήμερα τα αναμενόμενα του τί αναμένετο να αποδώσουν και αν πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα και το πρόβλημα των τραπεζών, το οποίος μπαίνει στο κρίσιμο σημείο της 30^ης 6^ου.

Ως βουλής δεν γνωρίζουμε τα μέτρα που προτίθεται να λάβει η κυβέρνηση, ενα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνσης, και είναι πλέον θέμα χειρισμού ή χειρισμών, κατά πόσο θα πετύχουν ή δεν θα πετύχουν. Ευχαριστώ παρά πολύ.

Περδίκης: Κύριε Ορφανίδη να σας χαιρετήσω και εγώ με τη σειρά μου, να εκφράσω και εγώ την εκτίμηση να σημειώσω ότι στις 30 Ιουνίου πολύ καθοριστικό σημείο σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που μας έχετε καθορίσει μας είχατε καλέσει στην ΚΤ και μας είχατε εξηγήσει τους κινδύνους που επέρχοντο, ήταν στο σημείο εκείνο που είχαμε φτάσει, ακριβώς στο ύψος της απόδοσης των μαροπρόθεσμων ομολόγων της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλλίας, όταν αυτές είχαν μπεί στο μηχανισμό. Από εκεί και πέρα είασμε φτάσει στο χείλος της μεγάλης κατρακύλας, ακατάσχετη κατρακύλα. Μας είχατε προειδοποιήσει ότι χρειάζονται άμεσα μέτρα δημοσιονομικής συγκράτησης, πιστεύετε ότι κυβέρνηση και βουλή ανταποκρίθηκαν σε εκείνη τη δραματική και τεκμηριωμένη σας έκκληση της 30^ης Ιουνίου, και έχει σχέση το γεγονός ότι τα πράγματα πήγαν τόσο άσχημα στη συνέχεια; Η απόδοση δηλαδή κυβέρνησης και βουλής σε αυτήν την πολιτική; Μετά βλέπω ένα θέμα το οποίο θέλω να μου το εξηγήσετε. Την περίοδο τέλος του καλοκαιριού και αρχές του Οκτωβρίου βλέπουμε μια βελτίωση της απόδοσης των κρατικών ομολόγων, εκείνη την περίοδο είχαμε και απανωτές υποβαθμίσεις της κυπριακής οικονομίας. Πώς εξηγείτε αυτή τη διαφορά; Μήπως η εξήγηση είναι πράγματι περί ενός μείγματος τελικά. Δεν μπορεί δηλαδή κάποιος να αποδίει τελικά όλες τις ευθύνες στην κατάσταση των τραπεζών ή όλες τις ευθύνες πάνω στη δημοσιονομική κατάσταση.

Μια διαφωνία που έχω μαζί σας, ή αν θέλετε να το θέσω σαν ερώτηση, επειδή το λέτε συχνά, ότι βλέπετε ότι πρέπει να γίνει μια αξιολόγηση της ιστορίας και να εξαχθούν οι πιθανές ευθύνες, αλλά όχι τώρα. Εάν  όμως από αυτή την ιστορία της αξιολόγησης προκύψουν συμπεράσματα με αυτό που είπετε και εσείς τη δυνατότητα των τραπεζών να κάνουν σωστή εκτίμηση των κινδύνων ή να αναδεικνύουν λειτουργικά προβλήματα των κυπριακών τραπεζών ακούω κάποιους  να μιλούν για οικογενειοκρατίες, δεν λεμε ονόματα, συνειδήσεις δεν σπιλώνουμε, ονόματα δεν λέμε, οικογενειοκρατίες, κακές πρακτικές και συμπεριφορές, ανταμείβονται αναξιοκρατία, ανταμείβονται άνθρωποι οι οποίοι έκαναν κακές επιλογές μέσα στην ίδια τη διοίκηση και την εξέλιξη μέσα στις τράπεζες, αν αυτά είναι τα κακά που υπάρχουν στις κυπριακές τράπεζες, ανεξάρτητα αν λέτε και εσείς και ο φίλος μου ο Πάμπος ότι το σύστημα είναι υγιές, και πιστεύω κι εγώ ότι είναι υγιές, αλλά πιστεύω ότι υπάρχουν δομικά προβλήματα δεν πρέπει να αναδειχθούν τώρα, πριν έρθει το δημόσιο αν χρειαστεί να στηρίξει τις τράπεζες και όπως λέει και ο φίλος ο Νικόλας. Και στο τέλος τέλος, τελευταία ερώτηση. Πριν λίγο παρακολουθώντας τι είπε ο υπουργος οικονομικών για το τι συμβάινει και στις άλλες χώρες, διαφωνίες μεταξύ της κυβέρνησης και της ΚΤ υπάρχουν και σε άλλες χώρες, απ’ αυτά που μας είπατε αντιαλαμβάνομαι ότι δεν μιλούμε μόνο για διαφωνίες, μιλούμε για υπόσκαψη του ρόλου της ΚΤ, έλλειψη επικοινωνίας κάτι το οποίο κατα τη δική μου αντίληψη, διορθώστε με αν έχω λάθος,  δεν σημειώνεται σε άλλες χώρες, ερωτηματικό.

Νίκος Κουτσού: Εγώ κύριε ορφανίδη, θέλω να σας ευχαριστήσω για τη συνεργαδία που είχαμε και το κόμμα μου, και να κερδίσουμε πολλά από εκείνα τα οποία ανακοινώσατε και παρα πολλές από τις θέσεις σας τις οποίες έχετε πει . Τώρα ποιός έχει δίκαο και ποιος έχει άδικο νομίζω είναι υποκρισία μας  (δεν ακούγεται) να πουμε ότι στην πενταετία που επέρασε υπήρχε μια διαφωνία μεταξύ της κυβέρνησης ή ΚΤ ή Διοικητή όπως ακούσαμε πριν που συζητήθηκε, ποιός ήταν υπεύθυνος για την οικονομική..., εμείς θεωρούμε ότι ο χρόνος θα αποδείξει ποιος είναι τελικά ο δικαιωμένος ή ο αδικαίως σε αυτή την διελκυστίνδα που γίναμε μάρτυρες από τις θέσεις που κατέχει ο καθένας. Νομίζω όμως ότι ο χρόνος που πέρασε  επιβεβαίωσε ένα πράγμα. ‘Οτι η Κύπρος δεν έχει μόνο το εθνικό θέμα αλλα μέρος του εθνικού θέματος είναι και το οικονομικό, είναι και η οικονομία, και πρέπει  και αυτό είναι και το στοίχημα που θέτει η πραγματικότητα στην κυπριακή ζωή να τα λύσουμε και τα δυο κατ ευθείαν, διαφορετικά, δεν μπορεί όπως ήταν πριν λίγα χρόνια να επιμερίσει χωρίς το άλλο, και τα δύο θα πάνε μαζί. Γι αυτό είναι ευθύνη, προεδρική αν θέλετε, είναι το κράτος το κυπριακό, να μην αφήνει αναξιοποίητους ανθρώπους που μπορούν να συμβάλουν και στο ένα και στο άλλο.

Πρόεδρος: Κ. Διοικητά έχετε το λόγο

Ορφανίδης: Να αρχίσω με την ερώτηση σας και το μηχανισμό στήριξης. Η ρώτηση σας θέλω να την καταλάβω καλά. Εάν χρειαστεί να ρνταχθούμε στο Μηχανισμό στήριξης μέχρι τον Ιούνιο. Αυτό ρωτάτε εάν θα είναι εξ’ αιτίας της δυσκολίας που θα έχει να αντιμετωπίσει μία συγκεκριμένη τράπεζα, την οποία ονομάσατε, Λαϊκή στην οποία θα χρειαστεί να γίνει κάλυψη κεφαλαίου. Σε αυτό η αναφορά μου θα είναι η εξής: Εάν το κράτος μας μέχρι τον Ιούνιο έχει επανακτήσει την αξιοπιστία τους, με το να πάρει όλα τα μέτρα τα οποία χρειάζονται, τα δημοσιονομικά, να επανέλθει στις αγορές και να μπορέσει με ευχέρεια από τις αγορές να χρηματοδοτήσει οποιαδήποτε προσωρινή βοήθεια χρειάζεται, τότες δεν θα χρειαζόταν καν να μιλούμε για μηχανισμό. Ο λόγος που μιλούμε για αλληλοσύνδεση αυτή τη στιγμή είναι διότι από το Μάιο του 2011 το κράτος μας δυστυχώς είναι εκτός αγορών. Εγώ το βλέπω σαν έναν αγώνα δρόμου, και είναι γι αυτό που αισθανόμουν τον τελευταί καιρό, σίγουρα από το Μάιο πέρσι, ζω με αυτήν την αγωνία, πόσο μπορούμε να αντέξουμε αυτόν τον αγώνα χρόνου πριν να πέσει η χώρα. Και είναι γι αυτο που πρέπει να γίνουν όσο πιο γρήγορα οι διορθωτικές κινήσεις για να εχουμε αυτην την ελπίδα γιατί σε περίπτωση που θα χρειαστεί το κράτος να βρει χρηματοδότηση είτε για τον οποιοδήποτε λόγο είτε για χρηματοδότηση μιας συγκεκριμένης τράπεζας ή για οποιοδήποτε λόγο, αυτό να μπορεί να γίνει. Το δεύτερο είναι το εξής, όπως ανέφερα προηγουμένως και αυτό θα το συνδέσω και με την ερώτηση που έκανε ο κ. Νικολαίδης, μια από τις ερωτήσεις του κ Νικολαίδη. Ναι τον τελευταίο καιρό σε πολύ στενή συνεργασία η Κεντρική Τ με το υπουργείο ιοικονομικών και με τον υπουργό και με τον υπ. Κ. Καζαμία και τον υπουργό Β. Σιαρλή είναι αυτό το θέμα το οποίο μας απασχολεί επι 24ώρου βάσεως, 7 μέρες την εβδομάδα, πώς να βρούμε λύσεις. Και υπάρχουν κινήσεις οι οποίες γίνονται, εάν καρποφορήσουν θα αποφύγουμε το σενάριο που όπως είπα προηγουμένως, το κράτος να κάνει παρέμβαση, εφ ‘οσον το κράτος αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει κάποιες δυσκολίες. Και υπάρχουν και κινήσεις που μπορεί να γίνουν ακόμα και με παρέμβαση του κράτους με σωστούς χειρισμούς, που να μην χρειαστεί χρηματοδότηση του κράτους από τις αγορές. Γίνονται τον τλευταίο καιρό πολύ λεπτοί χειρισμοί, πάνω σε αυτά τα θέματα. Εάν εξακολουθήσουν να γίνονται σωστοί χειρισμοί, μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι  Και εξακολουθώ να πιστεύω ότι μέχρι τις 2 του Μάη θα εξακολουθήσουν να γίνονται σωστοί χειρισμοί. Μετά από τις 2 Μάη δεν θα έχω την πληροφόρηση για νασας δώσω αυτη τη διαβεβαίωση, εάν γίνονται σωστοί χειρισμοί. Αλλά σας ζητώ να απαιτείτε να γίνονται αυτοί οι σωστοί χειρισμοί. Και μετά θα δούμε από το αποτέλεσμα το πώς θα πάμε. Και με αυτό πιστύω ότι έχω απαντήσει την ερώτηση του κ Νικολαίδη.

Σχετικά με την ερώτηση του κ. Περδίκη. Θέλω να σας ευχαριστήσω, σε όλα τα κόμματα, εκτιμώ πολύ την εκτίμης που δείξατε

Φαντάζομαι θυμάστε κύριε Περδίκη ότι πέρσι, στις 30 Ιουνίου, σας είχαμε προειδοποιήσει και ερωτάτε κατα πόσο η κυβέρνηση και η Βουλή έλαβαν έγκαιρα τα μέτρα τα οποία θα έπρεπε να λάβουν . Φυσικά ξέρουμε όλοι την απάντηση. Η απάντηση δυστυχώς είναι ένα πολύ δυνατόν ΟΧΙ. Και αυτό δεν είναι μόνον από το καλοκαίρι πέρσι, εδώ πρέπει να σας πω για μένα η πιο κρίσιμη συνεδρία ενώπιον αυτής της Επιτροπής, που ίσως τότε να μην κατάφερα να εξηγήσω πόσο κρίσιμη ήταν αυτή, ήταν η συνεδρία που παρευρέθηκα εδώ τον Οκτώβριο του 2010 για τη συζήτηση του προϋπολογισμού του 2011. ‘Οταν έκλεισε ο προύπολογισμός του 2011 χωρίς τη λήψη των ουσιαστικών μέτρων, το Δεκέμβριο του 2010 εψηφίστηκε ο προϋπολογισμός και δεν είχε τίποτε ουσιαστικό μέσα και από τότες εζούσαμε με μίαν αγωνία και εκρεμόμαστε από μία κλωστή και πριν απο τις βουλευτικές εκλογές του Μαίου, όπως οι πλείστοι από εσάς θα γνωρίζετε και σε προσωπικό επίπεδο, έκανα επαφές με όλα τα κόμματα, όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα στην Κύπρο, προσπαθώντας να πείσωτην ανάγκη διόρθωσης της κατάστασης. Δυστυχώς δεν έγινε η διόρθωση της κατάστασης που αναμένετο. Δυστυχώς επεριμέναμε ως το Δεκέμβριο του 2011 για να αρχίσουμε  να ανατρέπουμε τα πράγματα. Ουσιαστικά, ήταν όμως πολύ αργά. Δυστυχώς έπρεπε να κάνουμε πολύ περισσότερα από εκείνα που εχρειάζονταν, για να πείσουμε τις αγορές σύμφωνα με το τί μας λένες οι αγορές σήμερα. Διότι επήραμε σημαντικά μέτρα το 2011, αλλά ήταν πλέον αργά για να γυρίσουν οι αγορές απλώς και μόνο με εκείνα τα μέτρα. Χρειάζονται περισσότερα.

Σχετικά με τις υποβαθμίσεις. Κύριε Περδίκη. Συμφωνώ μαζί σας, δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε στην κατάσταση που είμαστε και να πούμε είναι μόνο οι τράπεζες που ευθύνονται για τις υποβαθμίσεις. Ή είναι μόνο τα δημοσιονομικά. Προσπάθησα να εξηγήσω πώς αλληλοσυνδέονται τα δυο. Εάν δεν είχαμε μεγάλο τραπεζικό σύστημα και ήταν μόνο τα δημοσιονομικά μας, ναι θα είχαμε υποβαθμίσεις, αλλά όχι στο βαθμό που είδαμε, εάν τα δημοσιονομικά μας ήταν υγιή, μάλλον θα είχαμε κάποιες υποβαθμίσεις, αλλά δεν ήταν υποβαθμίσεις οπου θα μας δημιουργούσαν πρόβλημα, εάν τα δημοσιονομικά μας ήταν υγιή. Οπόταν και τα δυο ταυτόχρονα, είναι που δημιουργούν προβλήματα.

Σχετικά με τις διοικήσεις των τραπεζών κ.λ.π. θέλω να σας υπενθυμίσω, ότι για μια συγκεριμένη τράπεζα, νομίζω ότι την ονομάσατε, ΛΑΙΚΗ, κύριε πρόεδρε, έγιναν κινήσεις, άλλαξε και ο Πρόεδρος του ΔΣ, άλλαξε και ο Ανώτατος Εκτελεστικός του ΔΣ, οπόταν έγιναν ήδη σημαντικές αλλαγές στην τράπεζα στην οποία αναφέρεστε, αλλά εκείνο που θέλω να σας πω το οποίο δεν νομίζω είναι δυνατόν να γίνει σωστή αξιολόγηση και συζήτηση μέσα σε λίγες μόνο βδομάδες, και είναι γι αυτό που λέω ότι θα το άφηνα αυτό για να γίνει μετά, τον Ιούνιο, και θα έβαζα ειδικούς εμπειρογνώμονες και θα τους έδινα έξι μήνες για να φέρουν ένα report πίσω και πιστεύω ότι ίσως αυτή η επιτροπή είναι η κατάλληλη επιτροπή για να αναλάβει αυτό το έργο, για να γίνει σωστά, τεχνοκρατικά η δουλειά.

Σχετικά με διαφωνίες μεταξύ Κεντρικών τραπεζών και κυβερνήσεων φυσικά υπάρχουν διαφωνίες και δεν αναμένεται να συμφωνούν οι ΚΤ με τις κυβερνήσεις , γενικά στον κόσμο υπάρχουν διαφωνίες, στις πλείστες των περιπτώσεων εκδηλώνονται μέσα σεμία συζήτηση μέσα σε πλαίσια τα οποία είναι σωστά και τα αναμένουμε να είναι στον αναπτυγμένο κόσμο. Σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, δυστυχώς δεν το βλέπουμε αυτό το πράγμα.

Και συμφωνώ για να κλείσω με εσάς κ. Κουτσού. Είναι μέρος του εθνικούς μας ζητήματος η οικονομία. Έχουμε τόσες προκλήσεις με το εθνικό μας ζήτημα που νομίζω δεν μπορούμε να έχουμε ελπίδες σωστής λύσης του εθνικού μας ζητήματος εάν είμαστε ευάλωτοι στα θέματα της οικονομίας μας. Και πιστεύω ότι κακοί χειρισμοί από μια κυβέρνηση στην οικονομία του τόπου μας, ναι θα έχουμε κακές επιπτώσεις.

Ευχαριστώ πολύ.

Πρόεδρος: Σας ευχαριστούμε και για τη συνεργασία μας, δεν μου αρέσουν οι επικήδειοι και σίγουρα θα σας δοθεί η ευκαιρία να υπηρετήσετε και απο άλλα αξιώματα και θεσμούς